III SA/Lu 78/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia SO del. Robert Hałabis (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia [...] 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] odmawiającą M. P. przyznania pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że złożony wniosek nie spełnia wymogów przyznania stypendium określonych w przepisach Regulaminu szczegółowego ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] , z powodu braku podstaw prawnych, to jest przekroczenia dochodu na jedną osobę w rodzinie studenta w oparciu o Zarządzenie Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2008 r. W skardze skierowanej do sądu na powyższą decyzję skarżąca M. P. (studentka Uniwersytetu [...] ) wnosiła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła decyzji organu odwoławczego brak uzasadnienia, co uniemożliwia sprawdzenie jej merytorycznej poprawności oraz naruszenie § 12 ust. 1 Regulaminu, poprzez przyjęcie do podstawy obliczenia dochodu przypadającego na jednego członka rodziny, dochodu jednego z członków rodziny z 2010 r., a pozostałych członków rodziny z 2009 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom art. 107 k.p.a., gdyż zawiera oznaczenie organu, który ją wydał, jest opatrzona datą wydania, posiada oznaczenie strony, wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o przysługującym prawie odwołania od zapadłego rozstrzygnięcia. Jednocześnie organ wskazał, że skarżąca składając wniosek o przyznanie pomocy materialnej podpisała oświadczenie o zapoznaniu się z Regulaminem, w oparciu o który wydana została zaskarżona decyzja. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości, kontrolując decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowane zostały przepisy prawa materialnego określające prawa i obowiązki stron oraz czy w postępowaniu administracyjnym przestrzegano przepisów proceduralnych. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, sąd jest władny wzruszyć zaskarżoną decyzję, a przepis art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej jako "p.p.s.a.") określa, kiedy decyzja podlega uchyleniu. Dodatkowo należy mieć na względzie, że sąd administracyjny orzeka w graniach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), stąd obowiązkiem sądu było dokonanie kompleksowej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, niezależnie od rodzaju i wagi zarzutów podniesionych w skardze. Z tego też względu należało z urzędu zwrócić uwagę na zasady proceduralne, których naruszenie przez organ odwoławczy mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Dlatego dokonując oceny zasadności skargi M. P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] , Sąd stwierdza, że zasługuje ona na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Postępowanie odwoławcze uruchamia czynność procesowa strony, jaką jest wniesienie odwołania. Aby wywołała ona skutek prawny musi spełniać określone wymagania co do formy, treści, terminu i trybu jej dokonania. Dopiero, gdy dokonana zostanie w sposób prawidłowy, organ wyższego stopnia może skorzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu odwoławczego. Stosownie do art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej jako "k.p.a."), odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Zachowanie terminu do wniesienia odwołania jest jednym z podstawowych warunków formalnych, skutkujących możliwością rozpoznania wniesionego odwołania, przy czym jest to okoliczność, którą organ bada z urzędu we wstępnej fazie postępowania odwoławczego. Z akt sprawy wynika, że decyzja Wydziałowej Komisji Stypendialnej została doręczona M. P. w dniu 24 listopada 2010 r. (własnoręczna adnotacja skarżącej na decyzji organu I instancji o jej doręczaniu). W takiej sytuacji, termin do wniesienia odwołania, jak wynika z powołanego art. 129 § 2 k.p.a. rozpocząłby swój bieg w dniu, w którym doręczono stronie decyzję. Termin ten ma charakter zawity, co oznacza, że nie może być on przedłużany, ani nie może rozpocząć biegu przed prawidłowym doręczeniem decyzji przez organ I instancji. W takiej sytuacji złożenie odwołania przed prawidłowym doręczeniem skarżącej decyzji organu I instancji powodowałoby co do zasady jego bezskuteczność. Skoro Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], odmawiającą M. P. przyznania pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowego, nie badając, czy odwołanie skarżącej z dnia 15 listopada 2010 r. (a więc wniesione przed formalnym doręczeniem jej decyzji organu I instancji) zostało wniesione w sposób prawidłowy, to merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ II instancji było niedopuszczalne. W sytuacji, gdyby okazało się, że odwołanie rzeczywiście zostało złożone przez stronę odwołująca się od decyzji organu I instancji przed rozpoczęciem biegu terminu do złożenia odwołania, skutkowałoby to koniecznością wydania przez organ odwoławczy postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Nie sposób jednak tego obecnie jednoznacznie przesądzić, skoro organ II instancji przyjął wniesienie odwołania w terminie, a nie wyjaśnił, kiedy i w jaki sposób została w istocie doręczona lub ogłoszona skarżącej decyzja organu I instancji, a w konsekwencji od jakiego dnia w niniejszej sprawie liczony być powinien termin do wniesienia odwołania od decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej. Wniesienie odwołania przez skarżącą od decyzji organu I instancji w dniu 15 listopada 2010 r. wskazuje, że już wówczas treść decyzji organu I instancji była jej znana, brak jednak w aktach sprawy dowodu pozwalającego na jednoznaczne przesądzenie początku biegu terminu do wniesienia odwołania. Okoliczności te winny zostać wyjaśnione przez organ II instancji, a uchybienia w omówionym zakresie stanowią naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na wskazanej podstawie. Dlatego ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni wyżej omówione wskazania odnoszące się do stosowania przepisów postępowania administracyjnego, mając na uwadze, że w pierwszej kolejności wymagane jest sprawdzenie warunków formalnych skuteczności wniesionego odwołania. W konsekwencji albo wydane zostanie przez Odwoławczą Komisję Stypendialną postanowienie w trybie art. 134 k.p.a., albo też w przypadku przyjęcia skuteczności wniesionego odwołania nastąpi merytorycznie rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem § 12 ust. 1 Regulaminu szczegółowego ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] . Gdyby doszło do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy organ obowiązany będzie wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.), student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: 1) stypendium socjalnego; 2) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych; 3) stypendium za wyniki w nauce lub sporcie; 4) stypendium ministra za osiągnięcia w nauce; 5) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe; 6) stypendium na wyżywienie; 7) stypendium mieszkaniowego; 8) zapomogi. We wniosku o przyznanie pomocy M. P. wystąpiła o przyznanie świadczeń określonych w pkt 1, 6 i 7 cytowanego przepisu. Według art. 186 ust. 1 tej ustawy, szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Na tej podstawie zarządzeniem nr 31 z dnia 27 października 2008 r. Rektor Uniwersytetu [...] wprowadził "Regulamin szczegółowego ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] ". Regulamin ten dla organów go stosujących zawiera regulacje o charakterze materialnoprawnym, stanowiące o uprawnieniach studentów Uniwersytetu [...] do przyznania im określonego rodzaju pomocy (stypendiów). Z akt sprawy wynika, że podstawę odmownej decyzji w przedmiocie przyznania skarżącej wnioskowanych przez nią stypendiów stanowiło ustalenie organów obu instancji, że dochód na jedną osobę w rodzinie studenta w miesiącu październiku i listopadzie 2010 r. (miesiącu złożenia wniosku przez studenta o przyznanie stypendiów i miesiącu orzekania w tym przedmiocie przez Wydziałową Komisję Stypendialną jako organ I instancji) wyniósł 731,50 zł netto, w sytuacji, kiedy limit dochodu uprawniającego do ich przyznania wynosił maksymalnie 602 zł netto miesięcznie na osobę. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że w przypadku decyzji dotyczącej skarżącej ustalenie wysokości dochodu na członka rodziny studenta nastąpiło po doliczeniu do sumy dochodów osiągniętych przez jej rodzinę w 2009 roku, dochodów jej siostry z tytułu umowy o pracę zawartej na czas określony w okresie od 1 września 2010 r. do 9 grudnia 2010 r. w wysokości 989,15 zł netto miesięcznie. Spowodowało to przekroczenie progu dochodu, który uprawniał do przyznania wnioskowanych przez skarżącą stypendiów. Ostatecznie stypendium socjalne zostało skarżącej przyznane decyzją Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., kiedy dochód jej siostry nie został już zaliczony do dochodów rodziny studenta. Tymczasem zaakcentować trzeba, że z postanowienia § 12 ust. 1 Regulaminu szczegółowego ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] wynika, iż wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta ustala się na podstawie oświadczenia studenta o liczbie osób żyjących w rodzinie we wspólnym gospodarstwie domowym oraz na podstawie zaświadczeń członków rodziny studenta o źródłach i wielkości dochodów za rok kalendarzowy (podatkowy) poprzedzający rok akademicki, w którym student ubiega się o pomoc materialną. Oznacza to, że do dochodu rodziny skarżącej za 2009 rok, który stanowił podstawę ustalenia miesięcznego dochodu netto na członka rodziny przesądzającego o uprawnieniu studenta do przyznania stypendium w 2010 r., nie mógł zostać zaliczony dochód siostry skarżącej osiągnięty w tym roku, ponieważ nie pozwalało na to wskazane wyżej materialnoprawne postanowienie Regulaminu. Nieuwzględnienie tej okoliczności podnoszonej przez skarżącą w odwołaniu od decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej, poprzez zaliczenie do dochodu rodziny studenta dochodu osiągniętego przez jej siostrę w 2010 r., stanowiłoby naruszenie prawa materialnego, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., które w konsekwencji skutkowałoby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając na względzie przytoczone wyżej motywy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. Ponieważ skarżąca nie wykazała, aby poniosła jakiekolwiek koszty postępowania, Sąd nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.