III SA/Lu 78/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Inne z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stypendium dla najlepszych studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Inne na rzecz A. S. kwotę [...]zł (dwieście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania. UZASADNENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2018 r. o odmowie przyznania A. S. stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2018/2019 na kierunku: psychologia (stacjonarne jednolite magisterskie). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynikało, że w świetle Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom, stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., [...] (Monitor [...] poz. [...]), przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych studentów nie można było uwzględnić i przyznać punktów za udział skarżącej w projekcie badawczym "[...]". Czynności podjęte przez skarżącą w tym projekcie badawczym nie miały cechy "naukowości". Sprowadzały się one w istocie do wykonania czynności technicznych polegających na znalezieniu i zbadaniu 20 osób z populacji nieklinicznej baterią kwestionariuszy psychologicznych i zakodowaniu zebranych danych w arkuszu Excel. Udział w projekcie nie był więc punktowanym osiągnięciem naukowym skarżącej. Liczba uzyskanych punktów przez wnioskodawczynię oraz zajęte miejsce na liście rankingowej, przekraczające 10 % liczby osób uprawnionych nie pozwalała na przyznanie zawnioskowanego stypendium. W skardze A. S. zarzuciła, że decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] wydano z naruszeniem § 1 i § 6 ust. 1 pkt 3 lit. c załącznika nr 10 do Zarządzenia [...] Prorektora ds. studentów i kontaktów międzynarodowych [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. w sprawie określenia wzorów wniosków o przyznanie pomocy materialnej (...), poprzez: bezpodstawne przyjęcie, że udział skarżącej w projekcie badawczym o nazwie "[...]" miał charakter jedynie techniczny oraz niewłaściwe uznanie, że czynności określone jako organizacyjne, wykluczają przyznanie punktów za dodatkowe osiągnięcia. Skarżąca zakwestionowała również dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego wyrażającą się w przyjęciu, że czynności, które wykonywała strona i w których brała ona udział w ramach spornego projektu, nie miały charakteru naukowego. W uzasadnieniu zarzutów i wniosków skarżąca podniosła m.in., że udział w programie badawczym nie podlega ocenie, jeśli ogranicza się wyłącznie do czynności technicznych wynikających z narzędzi badawczych. Do obowiązków skarżącej należało znalezienie 20 osób badanych w określonym wieku, z zachowaniem podziału płci, przebadanie tych osób pakietem badawczym oraz zakodowanie zebranych danych w arkuszu Excel. Wymagało to dotarcia do osób badanych obydwu płci, spełniających określone kryteria wiekowe. Przebadanie tych osób pakietem badawczym oznacza przeprowadzenie badania psychologicznego, co nie było czynnością techniczną, ponieważ posiadało element naukowy ze względu na cel badania, sposób doboru próby badawczej i organizację procesu badania. Udział w projekcie nie ograniczał się tylko do administrowania narzędziami badawczymi - co może stanowić czynność techniczną - ale wymagał wiedzy psychologicznej i wiedzy o celach naukowych projektu, a także takiej organizacji badań, która uwzględni cel naukowy projektu. Jedną z czynności organizacyjnych o charakterze badawczym, która realizowała cel naukowy było odpowiednie zidentyfikowanie grupy badanych tak, aby to była grupa niekliniczna. Potwierdza to zaświadczenie wydane przez koordynatora projektu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że z art. 270 ust. 1 i art. 273 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2018 r. poz. 1669) wynika, że w roku akademickim 2018/2019 studenci ubiegają się o pomoc materialną na zasadach dotychczasowych. Odesłanie do zasad dotychczasowych oznacza odesłanie do przepisów poprzedniej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.). Stypendium rektora dla najlepszych studentów stanowi jedną z form pomocy materialnej dla studentów ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa (art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Stypendia rektora dla najlepszych studentów są przyznawane na wniosek studenta przez rektora, a od wydanej przez rektora decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 175 ust. 2 i ust. 3 cyt. ustawy). Na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego, rektor przekazuje uprawnienia w zakresie przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów odwoławczej komisji stypendialnej (art. 175 ust. 4). Odwoławczą komisję stypendialną powołuje rektor spośród studentów delegowanych przez właściwy organ samorządu studenckiego i pracowników uczelni (art. 177 ust. 1 cyt. ustawy). Zgodnie z art. 181 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Prawo o szkolnictwie wyższym nie reguluje w sposób szczegółowy trybu pracy komisji stypendialnych. Zgodnie z treścią art. 186 ust. 1 ustawy, szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8 ustawy, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta – ustala Rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. W rozpoznawanej sprawie miał zastosowanie Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom, stanowiący załącznik do zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...]. Wspomniane zarządzenie Rektora [...] w § 4 stanowi, że w załączniku nr 10 określone zostały zasady przyznawania stypendium dla najlepszych studentów. Przechodząc do szczegółowych rozważań niezbędnych z uwagi na charakter sporu prowadzonego w niniejszej sprawie (i podniesionych zarzutów oraz wniosków przez stronę skarżącą) należy wskazać, że stypendium Rektora dla najlepszych studentów, może otrzymać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen ze wszystkich przedmiotów objętych planem studiów i programem kształcenia na danym kierunku studiów lub posiada osiągnięcia naukowe lub osiągnięcia artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym (§1 ust. 1 załącznika nr 10). Ocenie podlegają wyłącznie osiągnięcia uzyskane (zrealizowane) podczas ostatniego zaliczonego roku studiów. Przy ocenie wniosków brane są pod uwagę odpowiednio średnia ocen, osiągnięcia naukowe, osiągnięcia artystyczne lub wysokie wyniki sportowe uzyskane w poprzednim roku akademickim (§1 ust. 2 załącznika nr 10). W ramach każdej z czterech kategorii, tzn. za wysoką średnią ocen, za osiągnięcia naukowe, artystyczne i za wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym, można uzyskać nie więcej niż 100 punktów (§ 4 ust. 1). Punkty za wysoką średnią ocen wyznaczane są od średniej ocen 4,501 do 5,000. Za średnią ocen 5,000 przysługuje 100 punktów i odpowiednio za średnią ocen 4,501 - 50,1 punktu (§ 4 ust. 2). W § 6 ust. 1 pkt 1 zdefiniowano pojęcie osiągnięć naukowych. Są nimi opublikowane prace naukowe lub popularnonaukowe w wersji tradycyjnej albo internetowej. Są to osiągnięcia, niewynikające ze stosunku pracy lub umów cywilnoprawnych. Z dalszej treści powyższego unormowania (lit. a/ - f/) wynika, że: – publikacja w formie elektronicznej podlega punktacji, jeśli spełnia te same wymogi co publikacja w formie papierowej (recenzja, numer ISBN, ISSN, ISAN); – publikacja wydana w kilku językach, może być punktowana tylko jeden raz w trakcie studiów za wydanie w jednym języku, wybranym przez wnioskodawcę; – w przypadku prac naukowych przygotowanych przez więcej niż jednego autora liczbę punktów dzieli się przez liczbę współautorów/współredaktorów; – do wniosku należy dołączyć kserokopię strony zawierającej informację o autorze, tytule i rodzaju publikacji, dacie i miejscu wydania (kserokopia potwierdzona za zgodność z oryginałem przez wnioskodawcę), jak również stosownie do wykazywanych rodzajów publikacji należy złożyć odpowiednio oświadczenie o liczbie znaków (arkuszy wydawniczych) lub oświadczenie o numerze pozycji z obowiązującego wykazu czasopism naukowych Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w roku wydania publikacji; – wnioskujący o przyznanie stypendium na podstawie opublikowanych prac naukowych zobowiązany jest do ponumerowania złożonych wraz z wnioskiem załączników zgodnie z symbolem danej kategorii (załączniki nie zakwalifikowane do żadnej kategorii lub z brakiem symbolu nie podlegają punktacji). W § 6 ust. 1 pkt 1 lit. g/ wymienia się rodzaj publikacji (przykładowo - monografia naukowa, artykuł opublikowany w wykazie czasopism naukowych, glosa, opracowanie źródłowe) i liczbę punktów, które można przyznać za publikację (w skali od 5 do 100 punktów). Czynny udział w sesjach jest traktowany jako osiągnięcie naukowe § 6 ust. 1 pkt 2). Osiągnięciem naukowym jest również udział w programie badawczym (§ 6 ust. 1 pkt 3). Programem badawczym jest program realizowany poza zajęciami dydaktycznymi pod kierunkiem samodzielnego pracownika naukowego, z tytułu którego wnioskodawca nie otrzymuje wynagrodzenia (§ 6 ust. 1 pkt 3 lit. b/). Udział w programie badawczym nie podlega ocenie jeśli ogranicza się wyłącznie do czynności technicznych wynikających z narzędzi badawczych (§ 6 ust. 1 pkt 3 lit. c/). Z akt sprawy wynikało, że organ odwoławczy nie uznał udziału skarżącej w projekcie badawczym "[...]" za osiągnięcie naukowe w rozumieniu Regulaminu przyznawania pomocy materialnej (...) i wyjaśnił m.in. na podstawie zaświadczenia osób kierujących programem badawczym z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz zaświadczenia z dnia [...] października 2018 r. sporządzonym przez Kierownika projektu z Katedry Psychologii Klinicznej, że żaden z tych dokumentów nie wskazywał jakie czynności o charakterze naukowym wykonywała skarżąca. Organ podał również, że nie neguje zaangażowania i udziału w projekcie. Stwierdził równocześnie, że ocena tego udziału nie odbywa się przez pryzmat czynności technicznej, która wyklucza przyznanie punktów, ale przede wszystkim przez walor naukowości osiągnięcia. W świetle pierwszego z tych zaświadczeń, do obowiązków skarżącej należało znalezienie i zbadanie 20 osób z populacji nieklinicznej baterią kwestionariuszy psychologicznych oraz zakodowanie zebranych danych w arkuszu Excel. Zaświadczenie to wspominało również o zaangażowaniu skarżącej w przygotowaniu zestawów badawczych oraz pomocy przy koordynacji całego projektu. Drugie z kolei późniejsze zaświadczenie ( z dnia [...] października 2018 r.) dowodziło, że udział w projekcie nie ograniczał się tylko do wykonania przez skarżącą czynności technicznych wynikających z narzędzi badawczych (ponieważ należało przebadać 20 osób pakietem badawczym), że skarżąca pomagała w koordynacji całego zespołu i pomoc ta polegała na organizacji i nadzorowaniu pracy grupy podczas trwania projektu, co nie było czynnością techniczną bowiem odnosiło się do zarządzania uczestnikami projektu w odniesieniu do zrealizowania celu prowadzonych badań w projekcie. Analiza treści powyższych zaświadczeń budzi uzasadnione wątpliwości dotyczące prawidłowości dokonanej przez organ oceny o braku elementu naukowości w czynnościach realizowanych przez skarżącą w ramach spornego projektu badawczego. Wątpliwości tych nie usuwa lakoniczna argumentacja organu odwoławczego sprowadzająca się w istocie do stwierdzenia, że walor naukowości jest decydującym kryterium przy rozstrzyganiu o tym, co jest osiągnięciem naukowym. Uzupełniające zaświadczenie z dnia [...] października 2018 r. jednoznacznie wyjaśniało, że udział w projekcie nie ograniczał się tylko do wykonania przez skarżącą czynności technicznych wynikających z narzędzi badawczych Skarżąca konsekwentnie nie zgadzała się ze stanowiskiem o braku elementu naukowego w projekcie badawczym, czemu dała wyraz zarówno we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., jak i w uzasadnieniu zarzutów skargi, w której podniosła, że fakt prowadzenia badania psychologicznego miał charakter naukowy bowiem udział w projekcie nie polegał tylko na "rozdawaniu testów", że przeprowadzone przez nią badania wymagały odpowiedniej naukowej (i specjalistycznej) wiedzy psychologicznej, zwłaszcza przy wykonywaniu obliczeń jednego z testów (testu NEO-PI-R) przeprowadzonego na grupie badawczej. W realiach niniejszej sprawy bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego na temat szczegółowego zakresu czynności dokonywanych przez skarżącą w ramach spornego projektu badawczego i ewentualnie naukowego charakteru tych czynności, nie sposób było określić i ocenić całokształtu działalności skarżącej w projekcie. W tych warunkach organ nie był upoważniony do wyrażenia poglądu, że czynności skarżącej pozbawione były waloru naukowości. Negowanie osiągnięcia naukowego studenta w niewyjaśnionym dokładnie stanie faktycznym sprawy jest uchybieniem proceduralnym świadczącym o wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia z dnia [...] grudnia 2018 r. Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że nieprawidłowo przeprowadzono postępowanie wyjaśniające. Nie ustalono wszystkich istotnych okoliczności sprawy (w zgodzie z przepisami art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 77 § 1 i 2 k.p.a.) i przedwcześnie zastosowano przepisy prawa materialnego (§ 6 ust. 1 pkt 3, § 6 ust. 1 pkt 3 lit. b/ i lit. c/ Regulaminu przyznawania pomocy) regulujące zasady przyznawania stypendiów dla najlepszych studentów. Ubocznie należy podnieść, że organ odwoławczy w części uzasadnienia decyzji posługuje się nieprecyzyjną nazwą projektu badawczego zatytułowanego oficjalnie "[...]". Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) – obowiązany był uwzględnić skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku (w punkcie I). O zwrocie kosztów postępowania (w wysokości 200 zł) Sąd orzekł na mocy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.