III SA/Lu 786/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 lutego 2014 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy . Decyzją z dnia [...] września 23013 r., nr [...] Wojewoda L. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], orzekającą o odmowie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu T. W. na pobyt czasowy trwający ponad trzy miesiące w budynku położonym w miejscowości C., gm. S. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że dokumentem, na podstawie którego dokonano zameldowania T. W. pod wskazanym adresem był akt notarialny z dnia [...] stycznia 2013 r., Rep. Nr [...] potwierdzający tytuł prawny do ww. nieruchomości. Organ ewidencyjny ustalił, że jest ona współwłaścicielką spornej nieruchomości (wyciąg z księgi wieczystej wykazującej stan prawny nieruchomości na dzień 26.02.2013 r.). T. W. posiada dwa umeblowane przez siebie pokoje znajdujące się w przedmiotowym budynku. Powyższy fakt potwierdzają zeznania świadków zamieszkujących w sąsiedztwie. W ocenie Wojewody L., organ ewidencyjny dokonując rejestracji zameldowania T. W. na pobyt czasowy trwający ponad trzy miesiące postąpił prawidłowo, ponieważ przesłanka określona w art. 7 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej "ustawa") - fakt przebywania danej osoby w miejscu, gdzie osoba została zameldowana - został spełniony. Podnoszona przez odwołującego się kwestia (jego zdaniem) bezprawnego wtargnięcia T. W. do przedmiotowego budynku, pozostaje poza granicami kompetencji organów administracji. Organ odwoławczy zauważył, że jeżeli wniesiony przez odwołującego się pozew o naruszenie posiadania i wniosek o popełnieniu przestępstwa przez T. W. zostaną przez organy ścigania i sąd uwzględnione, nie będą istniały przeszkody do wniesienia do organu ewidencyjnego wniosku o jej wymeldowanie. Skargę sądową na powyższą decyzję wniósł T. S., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił naruszenie art. 7 ustawy przez bezpodstawne przyjęcie, że w posiadaniu T. W. znajdują pomieszczenia spornego budynku oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych mających wpływ na wynik sprawy, a dotyczących przede wszystkim bezprawnego zajęcia części pomieszczeń przez T. W. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej postawą prawną zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 4 ustawy, na treść obowiązku meldunkowego składa się między innymi zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego oraz wymeldowanie się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. W myśl art. 10 ust. 2 ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jeżeli osoba opuszczająca miejsce pobytu stałego lub czasowego na ponad trzy miesiące nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, wówczas zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy organ gminy dokonuje wymeldowania tej osoby w drodze decyzji z urzędu lub na zgłoszony w tym przedmiocie wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu. Wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego lub czasowego wymaga wyłącznie ustalenia faktu opuszczenia tego miejsca, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Organy administracji nie są natomiast uprawnione, w oparciu o powołany wyżej przepis, do usunięcia z ewidencji osób zameldowanych na pobyt czasowy w sytuacji, gdy kwestionowana jest prawidłowość samej czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu. Weryfikacja czynności polegających na zameldowaniu lub wymeldowaniu następuje w innym trybie postępowania administracyjnego, tj. na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, w sytuacji gdy dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości, organ prowadzący ewidencję jest upoważniony rozstrzygnąć o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania. Na tej podstawie organ ewidencyjny rozstrzyga o prawidłowości dokonanej czynności materialno-technicznej zameldowania ustalając, czy w dacie jej dokonania dana osoba zamieszkiwała w spornym lokalu. Czynność materialno-techniczna zameldowania na pobyt czasowy jest zatem prawidłowa, jeżeli osoba meldująca się będzie przebywać w tym miejscu bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem (art. 7 ust. 1 ustawy) – oczywiście, w dacie dokonania tej czynnosci. Kwestia charakteru czynności polegającej na zameldowaniu uległa zasadniczej zmianie, w związku z opublikowaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716) stwierdzającego niezgodność art. 9 ust. 2 ustawy z określonymi wzorcami konstytucyjnymi. W orzecznictwie ugruntowany jest od dłuższego czasu pogląd, że utrata mocy obowiązującej art. 9 ust. 2 ustawy oznacza, że przesłanką zameldowania określonej osoby jest sam fakt jej pobytu w dacie dokonania czynności, w danym lokalu (por. np. wyrok NSA z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 501/10). Wymagane przez ustawodawcę potwierdzenie pobytu dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu (obecnie art. 11 ust. 2, dawnej art. 9 ust. 2a ustawy), ma wyłącznie charakter dowodowy (por. wyroki NSA: z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1802/07; z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1334/11; z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 1324/12). W tych okolicznościach, prawnie obojętna jest kwestia, czy skarżący jako współwłaściciel dokonywał potwierdzenia pobytu T. W. w przedmiotowym lokalu na formularzu meldunkowym (art. 11 ust. 2 ustawy) oraz czy początek pobytu T. W. w tym lokalu, był skutkiem naruszenia posiadania, którego ochrony skarżący dochodził w późniejszym czasie. Jak wynika z przytoczonych wyżej regulacji, inny jest cel postępowania prowadzonego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, a inny – na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy. Odnosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że organ I instancji rozpatrując żądanie T. S. zawarte we wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. o uchylenie czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu T. W. na pobyt czasowy w budynku położonym w miejscowości C., gm. S., zupełnie pominął przedmiot postępowania wyznaczony treścią złożonego wniosku, gdyż prowadził postępowanie administracyjne w kierunku ustalenia, czy T. W. obecnie mieszka w spornym budynku. Tymczasem, w tego rodzaju postępowaniu, obowiązkiem organu było ustalenie faktu zamieszkiwania danej osoby, w określonym lokalu, w dacie dokonania meldunku. Analiza akt administracyjnych oraz decyzji wydanych w obu instancjach przekonuje, że zapadły one z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew treści zapadłych w sprawie rozstrzygnięć, organy nie wykazały dowodowo, że istnieją podstawy do odmowy anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu T. W. na pobyt czasowy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy zawiera istotne braki, które wymagają usunięcia i ponownej jego oceny. Rzeczą organu meldunkowego, ponownie rozpatrującego wniosek T. S. będzie zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia, czy w dacie zameldowania T. W. faktycznie przebywała w spornym lokalu. Poza tym, analizując przebieg postępowania w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że dowody z zeznań świadków M. S. (k. 68) S. A. K. (k. 66) S. W. (k. 64) oraz T. S. (k. 63) zostały przeprowadzone w sposób naruszający zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a zatem nie mogą być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy. W myśl art. 79 § 1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin, przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (art. 79 § 2 k.p.a.). Tymczasem przesłuchanie wspomnianych świadków odbyło się, z naruszeniem uprawnień stron postępowania, z uwagi na brak zawiadomienia o czasie i miejscu ich przesłuchania. W tej sytuacji, obowiązkiem organu ewidencyjnego będzie ponowne przeprowadzenie tych dowodów, tym razem – z zachowaniem wymogów proceduralnych. Ponieważ zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania w stopniu, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.). Zaistniała również konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji pierwszoinstancyjnej (art. 135 p.p.s.a.), bowiem istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności powinien ustalić Wójt Gminy S.