III SA/Lu 79/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zwolnienia ze służby w Policji uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. wydanym na podstawie art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. nr 98 z 2000 r., poz. 1071, ze zm., dalej jako kpa), po rozpatrzeniu wniosku B. M., L. Komendant Wojewódzki Policji w L. orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od Rozkazu Personalnego Nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w W. z dnia [...] listopada 2008 r. w sprawie zwolnienia ze służby w Policji. Organ odwoławczy wskazał, że rozkazem personalnym nr [...] z dnia 5 listopada 2008 r. Komendant Powiatowy Policji we W. zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem 5 listopada 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wykazał, iż policjant popełnił w sposób oczywisty czyn o znamionach przestępstwa, co ze względów etycznych uniemożliwia jego pozostawienie w służbie. Przedmiotową decyzję (rozkaz personalny Nr [...]) - Komendant Powiatowy Policji we W. przesłał wraz z pismem przewodnim w dniu 5 listopada 2008 r. do Komendy Miejskiej Policji w C. z prośbą o przekazanie skarżącemu za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Skarżący miał w tym czasie obowiązek stawiania się dwa razy w tygodniu w Komendzie Miejskiej Policji w C., ze względu na zastosowany wobec niego przez Prokuratora Rejonowego we W. w dniu 31 października 2008 r. środek w postaci dozoru Policji w związku z toczącym się w jego sprawie postępowaniem karnym. W dniu 5 listopada 2008 r. zastępca dyżurnego Sekcji prewencji Komendy Miejskiej Policji w C., w ramach wykonywanego dozoru, przedłożył skarżącemu powyższe pismo wraz z załączonym rozkazem personalnym o zwolnieniu ze służby w Policji. Skarżący odmówił przyjęcia załącznika, nanosząc na piśmie przewodnim adnotację "przesyłek nie odbieram z uwagi, iż jestem na zwolnieniu lekarskim. M. B. 05.11.2008". W dniu 17 grudnia 2008 r. do L. Komendanta Wojewódzkiego Policji wpłynęło odwołanie od Rozkazu Personalnego Nr [...], nadane przez skarżącego w dniu 8 grudnia 2008 r. – a więc jak uznał organ odwoławczy - z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa. Odwołanie zawierało m. in. innymi wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odwołaniu skarżący informuje organ, iż o zwolnieniu ze służby w Policji, dowiedział się w dniu 1 grudnia 2008 r. z decyzji Nr [...] Komendanta Powiatowego Policji we W. o umorzeniu postępowania w sprawie rozpoznania raportu o zwolnieniu ze służby. Skarżący nie kwestionuje tego, że w dniu 5 listopada 2008 r. w trakcie dozoru w Komendzie Miejskiej Policji w C. podpisał odmowę przyjęcia jakiegoś pisma. Z uwagi, iż w dniu 26 listopada 2008 r. doręczono mu za pośrednictwem poczty decyzję o zwolnieniu - wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia od niej odwołania. Organ odwoławczy rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazał, że przede wszystkim miał obowiązek zbadać, czy w sprawie rzeczywiście doszło do przekroczenia terminu do wniesienia odwołania, a więc ustalić datę doręczenia decyzji skarżącemu. Organ odwoławczy ustalił na podstawie akt postępowania administracyjnego, że decyzja o zwolnieniu ze służby w Policji została skarżącemu skutecznie doręczona w dniu 5 listopada 2008 r. w trakcie dozoru w Komendzie Miejskiej Policji w C. przez upoważniony organ. Skarżący świadomie odmówił przyjęcia rozkazu o zwolnieniu, o czym świadczy m. in. naniesienie jego adnotacji na piśmie z dnia 5 listopada 2008 r., w którym szczegółowo wymieniono tytuły załączników do odebrania w tym rozkaz personalny nr [...] o zwolnieniu ze służby w Policji. W sytuacji odmowy przyjęcia pisma i przy spełnieniu warunków określonych w art. 47 § 1 kpa, zgodnie z przepisem § 2 należy uznać, że pismo zostało doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. Odmowa przyjęcia pisma rodzi takie same konsekwencje prawne jak jego doręczenie. Adresat nie może przez odmowę przyjęcia pisma uchylić się od skutków prawnych doręczenia. Rozważając kwestię dopuszczalności przywrócenia terminu organ wskazał, że wśród jej warunków występuje konieczność uprawdopodobnienia przez stronę, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie można mówić o braku winy po stronie skarżącego. Jako funkcjonariusz Policji, podlegający szczególnej dyscyplinie służbowej miał pełną świadomość konieczności odbioru jakiejkolwiek korespondencji, kierowanej do niego przez przełożonego w sprawach osobowych. Organ uznał, że skarżący w sposób zawiniony nie dopełnił czynności - złożenia odwołania - w terminie. Zwolnienie lekarskie od służby nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę (np. sporządzenie odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Organ odwoławczy stwierdził też, iż nie mógł uznać, że skarżący powziął wiadomość o treści przedmiotowego rozkazu o zwolnieniu dopiero z decyzji nr 1/2008 o umorzeniu postępowania w sprawie rozpoznania raportu o zwolnienie ze służby. Decyzja ta została bowiem doręczona skarżącemu za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu 1 grudnia 2008 r., po wcześniejszym odebraniu przez niego, w dniu 26 listopada 2008 r., wezwania do rozliczenia się z obowiązków służbowych (karta obiegowa) z uwagi na zwolnienie ze służby z dniem 5 listopada 2008 roku. Na to postanowienie skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego mogącą mieć wpływ na jej treść a to: 1) art. 58 § 1 kpa przez nienależyte rozważenie okoliczności wykazanych przez wnioskodawcę o przywrócenie terminu, a w konsekwencji niezasadne uznanie, iż pismo o zwolnieniu ze służby zostało w sposób prawidłowy doręczone w dniu 5 listopada 2008 r. w sytuacji, kiedy w sposób rażący naruszono zasady doręczeń pism w postępowaniu administracyjnym, 2) art. 42 kpa przez błędną jego wykładnie i niezasadne przyjęcie, że próba przekazania pisma przy wykonywaniu czynności środka zapobiegawczego dozoru policji, bez należytego wyjaśnienia charakteru czynności, jest skutecznym doręczeniem pisma stronie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że decyzja Komendanta Powiatowej Policji w W. z dnia 5 listopada 2008 r. została mu doręczona skutecznie w dniu 26 listopada 2008 r. Niewiedza o toczącym się postępowaniu o zwolnienie go ze służby, sposób oraz miejsce oddania mu pisma, w ocenie skarżącego wykazują brak winy naruszenia terminu do wniesienia odwołania - koniecznej przesłanki do przywrócenia terminu. Skarżący kwestionuje stanowisko Komendanta Wojewódzkiego, iż pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 5 listopada 2008 r. W jego ocenie istotna jest kolejność wymienianych w art. 42 kpa sposobów doręczenia. Doręczenie pisma powinno się odbywać w pierwszej kolejności za pośrednictwem poczty. Organ administracyjny niewłaściwie więc postąpił w dniu 5 listopada 2008 r. próbując wręczyć pismo przez osobę, przed którą skarżący wykonywał obowiązek dozoru. W odpowiedzi na skargę L. Komendant Wojewódzki Policji w L. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Przede wszystkim organ usunie brak formalny odwołania w postaci braku jego podpisu. Brak ten uniemożliwiał merytoryczne rozpoznanie wniosku. Dopiero po usunięciu tego braku pismo będzie mogło być traktowane, jako odwołanie z wnioskiem o przywrócenie terminu. O ile zaś brak formalny zostanie usunięty, organ jeszcze raz zbada okoliczności sprawy, a w szczególności ustali, z jaką datą decyzja została doręczona, czy odwołanie zostało wniesione w zakreślonym w nim terminie, i czy w związku z tym wniosek o jego przywrócenie ma merytoryczne podstawy. Organ odmawiając przywrócenie terminu błędnie skupił się na przyczynach uchybienia terminu, nie wyjaśniając należycie, czy w ogóle doszło do jego uchybienia. Zwrócić należy uwagę, że organ uznał za skuteczne doręczenie decyzji w trybie art. 47 § 2 kpa, zgodnie z którym – w przypadkach, o których mowa w § 1, uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. Zgodnie zaś z art. 47 § 1 kpa - jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez pocztę lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Wystąpienie skutków domniemania przewidzianego w art. 47 § 2 jest uwarunkowane prawidłowym dokonaniem wszystkich przewidzianych w art. 47 § 1 czynności podmiotu doręczającego i organu administracji publicznej (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II, s. 374). Sposoby doręczenia wskazane są w art. 42 § 1 – 3 kpa. Zgodnie z tymi przepisami: 1) pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. 2) pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. 3) w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W stanie faktycznym sprawy bezspornym jest, że próba doręczenia decyzji nie nastąpiła ani w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy skarżącego (§ 1), ani w lokalu administracji publicznej, a więc Komendanta Powiatowego Policji we W. który decyzję te wydał (§ 2), lecz na terenie innej jednostki Policji (§ 3). Wprawdzie art. 42 § 3 kpa wskazuje, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie – ale nie wyjaśniono, dlaczego taka niemożność wcześniejszego doręczenia została uznana za stwierdzoną. Tym samym uznać należy, że próba doręczenia pisma odbywała się niezgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego, a w konsekwencji nie mogła znaleźć zastosowania metoda zastępczego doręczenia wskazana w art. 47 § 1 kpa. Zupełnie bezzasadnie organ II instancji wskazuje, że skarżący, jako funkcjonariusz Policji, podlegający szczególnej dyscyplinie służbowej miał pełną świadomość konieczności odbioru jakiejkolwiek korespondencji, kierowanej do niego przez przełożonego w sprawach osobowych. Nie ma szczególnych norm prawnych, odnoszących się do doręczania decyzji funkcjonariuszom Policji, które zmieniałyby wyżej opisaną procedurę. Organ ustali więc, w jakim innym dniu decyzja została doręczona, zgromadzi dowody tego doręczenia i wtedy zbada, czy wniesienie odwołania w dniu 8 grudnia 2008 r. nastąpiło z uchybieniem terminu, czy też w zakreślonym terminie. Mając powyższe na uwadze, ze względu na nieusunięty dotychczas brak formalny wniosku załatwionego zaskarżonym postanowieniem oraz błąd w ustaleniu stanu faktycznego, mający znaczenie dla rozpoznania sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej jako ppsa) w związku z art. 7, art. 42 § 1 – 3, art. 58 § 1, art. 64 § 2, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 oraz art. 126 kpa, Sąd orzekł jak w sentencji.