III SA/Lu 791/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący złożył pismo z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku uiszczenia tej opłaty. Wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, skarżący w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz zaznaczając w nim, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i studiującym synem, a w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 i nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Skarżący wykazał, że na miesięczny dochód rodziny składa się wynagrodzenie za pracę żony w wysokości [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł. Skarżący dodatkowo podniósł, że dochód rodziny jest obciążony spłatą różnego rodzaju kredytów i pożyczek na kwotę [...] zł miesięcznie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Oceniając możliwości płatnicze skarżącego w sprawie niniejszej, referendarz sądowy miał na uwadze, że skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych również w sprawie III SA/Lu 790/13. Na obecnym etapie postępowania do wymagalnych kosztów sądowych należy wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł - § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Koszty sądowe w sprawie III SA/Lu 790/13 kształtują się identycznie. Porównując wielkość kosztów sądowych do sytuacji materialnej strony uznać należy, że strona nie wykazała istnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną (np. osób bez dochodów, nieposiadających majątku). Odnosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy (dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną). Rodzina skarżącego uzyskuje stały dochód w wysokości [...] zł miesięcznie, co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę [...] zł. Za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym nie przemawia fakt, że jest on obciążony spłatą kredytów i pożyczek. Podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne (umowy kredytowe, umowy pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe, a fakt ich udzielenia świadczy o dobrej kondycji finansowej rodziny. Koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego. Zauważyć również należy, że nawet po uiszczeniu rat kredytów i pożyczek w wysokości [...] zł miesięcznie, rodzinie skarżącego pozostaje kwota [...] zł. Zatem w ocenie referendarza uiszczenie kosztów sądowych w kwocie każdorazowo nieprzekraczającej 100 zł nie spowoduje, że skarżący wraz z rodziną pozostaną bez środków na utrzymanie konieczne. W świetle przedstawionych okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego i jego rodziny, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie dysponuje środkami pieniężnymi, które mógłby przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych w sprawie niniejszej (mając również na względzie wysokość kosztów sądowych w sprawie III SA/Lu 791/13). Skarżący nie wykazał zatem wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.