III SA/Lu 800/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. F. i Z. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej i odmowy rejestracji pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. K., Prezydent Miasta L. zarejestrował pojazd marki Nissan Almera o nr nadwozia [...], wydając dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne (nr [...]) oraz znak legalizacyjny. W wyniku ponownej analizy przedłożonych do wniosku dokumentów i powzięciu informacji, że osoba wymieniona w tych dokumentach stanowiących podstawę rejestracji pojazdu jest fikcyjna, pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. zawiadomiono stronę o wznowieniu postępowania w sprawie rejestracji ww. pojazdu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej jako "k.p.a."), Prezydent Miasta L. uchylił swoją decyzję ostateczną z dnia [...] maja 2009 r. oraz odmówił zarejestrowania ww. pojazdu, powołując się na ustalenia dokonane w toku prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w L. śledztwa sygn. akt V Ds. 23/14/S. Po rozpatrzeniu odwołania M. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...], uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji nie ustalił kto jest aktualnym właścicielem ww. pojazdu. Z akt sprawy wynika bowiem, że M. K. sprzedał pojazd A. C., który z kolei zbył go na rzecz A. F. i Z. F. Stroną postepowania wznowieniowego w sprawie rejestracji pojazdu jest zaś również obecny właściciel pojazdu. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, po zawiadomieniu A. F. i Z. F. o toczącym się postępowaniu, decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr Prezydent Miasta L. uchylił decyzję własną z dnia [...] maja 2008 r., [...] r. w sprawie zarejestrowania na rzecz M. K. samochodu osobowego marki Nissan Almera o nr nadwozia [...] (nr [...]) i odmówił rejestracji ww. samochodu. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. F. i Z. F. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że do wniosku o rejestrację pojazdu dołączono dokumenty, w tym umowę sprzedaży z dnia [...] maja 2008 r., zawartą między M. K. a S. K., który jest osobą fikcyjną. Z pisma Prokuratury Okręgowej w L. z dnia [...] marca 2015 r. wynika, że prowadzone jest śledztwo w sprawie o sygn. akt V Ds. 23/14/S, m.in. przeciwko M. K., o udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnienie przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów oraz przestępstw karno-skarbowych. W toku czynności M. K. przyznał się do stawianych mu zarzutów i złożył wyjaśnienia, które korespondują z ustalonym w sprawie stanem faktycznym. Z pisma Komendy Głównej Policji z dnia [...] lipca 2014 r. wynika, że numer paszportu, wskazany w umowie z dnia [...] maja 2008 r., jako numer paszportu S. K., nie istnieje. Ponadto w sprawie o sygn. akt V Ds. 23/14/S skierowano do sądu akt oskarżenia. Wobec powyższego organ uznał, że zawarta przez stronę umowa sprzedaży nie była ważna, bowiem nie można było ustalić osoby sprzedającego. Faktura nieodpowiadająca rzeczywistości nie przenosi własności pojazdu i wada ta dotyczy każdej kolejnej umowy. Odnosi się to również do zawarcia umowy z osobą nie będącą właścicielem pojazdu lub osobą nieistniejącą. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Zaistnienie tej podstawy wznowienia następuje dopiero po łącznym wystąpieniu trzech przesłanek: 1) w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organ administracji sfałszowano dowód, 2) sfałszowanie dowodu zostało stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu, 3) sfałszowany dowód stał się podstawą ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Wydanie w sprawie orzeczenia potwierdzającego sfałszowanie dokumentów nie jest jednak konieczne, skoro ustalono, że osoba sprzedawcy pojazdu jest fikcyjna i okoliczność ta wyczerpuje przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., istniejącą w dniu wydania ostatecznej decyzji o rejestracji pojazdu. Ponadto, w sprawie może mieć zastosowanie przesłanka wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 w związku z § 2 tego przepisu, który pozwala na wznowienie postepowania wydaniem orzeczenia sądu lub innego organu w sprawie sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa, w sytuacji gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.). Zdaniem Kolegium okoliczność sfałszowania dowodów jest oczywista, bowiem w sprawie o sygn. akt V Ds. 23/14/S Prokuratura Okręgowa w L. skierowała do Sądu Rejonowego L. – Z. w L. akt oskarżenia m.in. przeciwko M. K., zaś rejestracja pojazdów w oparciu o sfałszowane dokumenty na tak wielką skalę powoduje poważną szkodę dla interesu społecznego. A. F. i Z. F. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na powyższą decyzję. Skarżący podnieśli, że winnym zaistniałej sytuacji jest organ I instancji, który nie wykazał się należytą starannością przy rejestracji pojazdu. Tylko on był bowiem w posiadaniu dokumentów dołączonych do wniosku o rejestrację pojazdu. Dlatego też skarżący nie powinni ponosić negatywnych konsekwencji zaniedbania organu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadami prawnymi, które skutkowałyby koniecznością jej uchylenia (stwierdzenia nieważności). Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] kwietnia 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lutego 2016 r., którą organ uchylił decyzję własną z dnia [...] maja 2008 r. o zarejestrowaniu na M. K. samochodu osobowego marki Nissan Almera i odmawiającą rejestracji ww. samochodu. Jako podstawę prawną powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. i § 2 k.p.a., jednak w uzasadnieniu decyzji powoływał się również na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Stosownie do art. 145 § 1 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie m.in., jeżeli: dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (pkt 1); wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5). Ponadto, zgodnie z art. 145 § 2 k.p.a., z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Niewątpliwie pomiędzy wadami wznowieniowymi określonymi w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. może zachodzić dość daleko idące pokrewieństwo. Ustalenie fałszu dowodów, na podstawie których wydano decyzję można próbować interpretować również jako wyjście na jaw nowych istotnych w sprawie okoliczności. Pomimo wspomnianego pokrewieństwa, wybór właściwej podstawy wznowienia ma istotne znaczenie, chociażby z punktu widzenia zupełnie innych terminów ograniczających możliwość uchylenia wadliwej decyzji w postępowaniu wznowieniowym (art. 146 § 1 k.p.a.). Kluczowe znaczenie w kwestii ustalenia podstawy wznowieniowej w rozpoznawanej sprawie miała uzyskana z Prokuratury Okręgowej w L. informacja o prowadzonym śledztwie o sygn. akt V Ds. 23/14/S, m.in. przeciwko M. K., podejrzanemu o udział w zorganizowanej grupie przestępczej działającej w okresie od grudnia 2007 r. do 13 listopada 2012 r. w Lublinie i innych miejscowościach na terenie Polski, mającej na celu popełnienie przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów oraz przestępstw karno-skarbowych, tj. o czyn z art. 258 § 1 k.k., oraz o czyny z art. 270 § 1 k.k., w zb. z art. 272 k.k. w zw. z art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. oraz art. 54 1 i 2 k.k.s w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw z art. 37 § 1 pkt 2 i 5 k.k.s. W sprawie nie budzi wątpliwości, że rejestrując przedmiotowy samochód M. K. przedstawił jako dowód własności pojazdu umowę sprzedaży samochodu z dnia [...] maja 2008 r., z której treści wynikało, że samochód marki Nissan Almera M. K. kupił od S. K. Nadto przy rejestracji pojazdu przedstawił on także fakturę VAT marża nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., z której wynikało, że S. K. samochód nabył od A. R. Z ustaleń organów obu instancji wynikało, że S. K. wskazywany w umowie sprzedaży jako właściciel i zbywca pojazdu faktycznie nie istnieje, a więc jest osobą fikcyjną. Brak jest podstaw do zakwestionowania takich ustaleń albowiem wynikają one z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych przez organy dowodów. I tak z pisma Prokuratury Okręgowej w L. z dnia [...] marca 2015 r. wynika, że prowadzone jest śledztwo w sprawie o sygn. akt V Ds. 23/14/S, m.in. przeciwko M. K. i A. R., o udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnienie przestępstw przeciwko wiarygodności dokumentów oraz przestępstw karno-skarbowych, w toku którego M. K. przyznał się do stawianych mu zarzutów i złożył wyjaśnienia, które korespondują z ustalonym w sprawie stanem faktycznym (k.28-33 akt administracyjnych). Przedstawione mu zarzuty dotyczyły również samochodu marki Nissan VIN [...]. Z pisma tego wynika także, że w toku śledztwa ustalono, że osoby widniejące na umowach nabycia pojazdów jako obywatele Litwy, Ukrainy i Białorusi, w tym S. K., nie istnieją. Nadto z pisma Komendy Głównej Policji z dnia [...] lipca 2014 r. wynika, że numer paszportu wskazany w umowie sprzedaży z dnia [...] maja 2008 r. jako numer paszportu S. K. nie istnieje (k.26 akt administracyjnych). Skoro więc osoba, którą wskazano w umowie sprzedaży z dnia [...] maja 2008 r. jako właściciela samochodu marki Nissan Almera i która według treści tej umowy była stroną umowy sprzedaży w rzeczywistości nie istniała to oczywiste jest, że umowa sprzedaży z dnia [...] maja 2008 r. została sfałszowana. Dodatkowo ocenę taką potwierdza dołączony do akt administracyjnych odpis wyroku Sądu Rejonowego L.-Z. w L. z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt IX K 582/15 (k.103 akt administracyjnych), z którego wynika, że M. K. został skazany za to, że w okresie od dnia 7 lutego 2008 r. do dnia 6 maja 2008 r. posługując się poświadczającymi nieprawdę i podrobionymi dokumentami w postaci faktury VAT nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz umowy sprzedaży z dnia [...] maja 2008 r., działając wspólnie i w porozumieniu z A. R. wyłudził poświadczenie nieprawdy co do statusu prawnego pojazdu marki Nissan Almera o nr nadwozia [...] i nr rej. [...]. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, prawidłową i rzeczywiście występującą w sprawie podstawą wznowienia postępowania stanowiły okoliczności objęte dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Skoro bowiem osoba, którą wskazano w umowie sprzedaży z dnia [...] maja 2008 r. jako właściciela i która według treści tej umowy była stroną umowy sprzedaży z dnia [...] maja 2008 r. w rzeczywistości nie istniała to oczywiste jest, że umowa sprzedaży z dnia [...] maja 2008 r. została sfałszowana. Dodatkowo fakt podrobienia tego dokumentu stwierdził także sąd karny, w przywołanym wyżej wyroku z dnia [...] stycznia 2016 r. W myśl przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. - dalej jako "prawo o ruchu drogowym" lub "p.r.d."), jednym z podstawowych warunków rejestracji pojazdu jest przedstawienie dowodu jego własności (art. 72 ust. 1 pkt 1). Z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2007 r. Nr 186, poz. 1322 ze zm.) wynika, że w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, do którego dołącza m.in. dowód własności pojazdu. Nieprzedłożenie właściwych dokumentów powoduje odmowę rejestracji pojazdu. Przedłożenie dokumentu nabycia pojazdu (w niniejszej sprawie umowy sprzedaży) poświadczającego nieprawdę i podrobionego nie spełnia tego kryterium. Taka czynność nie może prowadzić do skutecznego przeniesienia własności. Podmiot występujący o zarejestrowanie pojazdu obowiązany jest przedstawić dowód własności pojazdu, który nie może wywoływać wątpliwości ani co do przedmiotu własności, ani też co do podmiotu (podmiotów), którym przysługuje to najszersze prawo rzeczowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano, że właściwe organy dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, co oznacza, że nie mogą one ani kreować, ani korygować tychże stosunków. Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu (vide np. wyrok z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II SA 1093/98). Dokumenty stanowiące podstawę rejestracji pojazdu nie mogą budzić wątpliwości, muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnej autentyczności dokumentu, ale także zgodności ze stanem faktycznym. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że umowa sprzedaży z dnia [...] maja 2008 r. oraz faktura VAT nr [...] z dnia 28 kwietnia 2008 r., które zostały przedłożone wraz z wnioskiem M. K. o rejestrację pojazdu marki Nissan Almera o nr nadwozia [...], są w świetle dokonanych przez organy ustaleń dokumentami poświadczającymi nieprawdę i podrobionymi. Wobec tego Kolegium prawidłowo uznało, że w badanej sprawie zaistniała przesłanka wznowieniowa w postaci sfałszowania dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Załączone do wniosku o rejestrację umowa sprzedaży z dnia [...] maja 2008 r. oraz faktura VAT nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. jako nieprawdziwe, nie mogły stanowić podstawy rejestracji pojazdu, w związku z czym, po wznowieniu postępowania, organ zasadnie uchylił jako wadliwą pierwotną decyzję w sprawie rejestracji (z [...] maja 2008 r.) oraz odmówił zarejestrowania pojazdu. Ustaleń tych nie zmienia okoliczność, że w uzasadnieniu decyzji organ powołał się także na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie jest to uchybienie, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, skoro przywołując podstawę rozstrzygnięcia organ prawidłowo wskazał art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. Również z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 145 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. W takiej sytuacji nie uchybiono także terminowi o którym mowa w art. 146 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wyjaśnić, że okoliczność, że skarżący nie ponoszą winy za niedopełnienie obowiązków przy rejestracji pojazdu po raz pierwszy przez M. K., nie oznacza, że Prezydent Miasta L. powinien pozostawić w obrocie prawnym decyzję z [...] maja 2008 r. wydaną na podstawie podrobionych dokumentów. Jak już wyżej wskazano, rejestracji pojazdu można dokonać wyłącznie na podstawie nie budzących wątpliwości dokumentów potwierdzających nabycie pojazdu. W świetle zaś przeprowadzonych dowodów oraz wyroku Sądu Rejonowego L.-Z. w L. z dnia [...] stycznia 2016 r. umowa sprzedaży z dnia [...] maja 2008 r. oraz faktura VAT nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. są dokumentami poświadczającymi nieprawdę i podrobionymi, które nie mogły prowadzić do skutecznego przeniesienia własności i rejestracji pojazdu. Na ocenę legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nie ma także wpływu okoliczność, że skarżący zainwestowali określone fundusze na kupno samochodu i obecnie nie mogą z niego korzystać. Bez znaczenia pozostają także formułowane w skardze zarzuty dotyczące braku należytej staranności po stronie organ I instancji, który był w posiadaniu dokumentów dołączonych do wniosku o rejestrację pojazdu i nie wykazał się należytą starannością przy rejestracji pojazdu. Po pierwsze należy wskazać, że analiza akt sprawy administracyjnej nie uzasadnia przyjęcia ażeby organ administracji przy pierwszej rejestracji przedmiotowego pojazdu nie dochował należytej staranności. Mając na uwadze charakter i cel postępowania w sprawie rejestracji pojazdu stwierdzić należy, że w postępowaniu takim czynności organu administracji ograniczają się jedynie do zbadania dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu pod względem formalnym. Nie byłoby możliwe, ani tym bardziej celowe, badanie przez organ rejestrujący wszystkich dokumentów także pod względem możliwości ich fałszu materialnego albowiem powyższe prowadziłoby do nadmiernego wydłużenia czasu trwania postępowania w sprawie rejestracji pojazdu. Organ czynności takie winien podejmować jedynie w tych przypadkach, w których zaistniały uzasadnione wątpliwości co do prawdziwości przedstawianych dokumentów. W przedmiotowej sprawie z akt sprawy administracyjnej nie wynika ażeby przedstawione przy rejestracji samochodu marki Nissan Almera dokumenty cechowały się takimi wadliwościami, które winne być ujawnione przez organ już w zwykłym toku czynności podejmowanych przy rejestracji pojazdu. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że kwestia ta nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albowiem nie zmienia ona tej podstawowej okoliczności, że dokumenty dotyczące prawa własności pojazdu zostały sfałszowane. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).