III SA/Lu 820/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kategorii B postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący złożył wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczając w nim, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący w terminie uzupełnił braki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie własnoręcznego podpisu. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że pozostaje bez pracy i nie posiada żadnych środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego. W dalszej części wniosku podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Odnośnie stanu majątkowego wskazał, że poza nieruchomością rolną o pow. [...] (wydzierżawioną nieodpłatnie), nie posiada innego majątku nieruchomego, ani żadnych zasobów finansowych. Skarżący wykazał, że nie osiąga żadnych dochodów, mieszka "przy rodzinie" i jest na utrzymaniu rodziców. W odpowiedzi na wezwanie referendarza do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżący nadesłał jedynie pismo z dnia 16 marca 2013 r., w którym oświadczył, że nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny, ponieważ szuka pracy "na własną rękę", nie posiada również umowy dzierżawy, ponieważ nie była spisana. Wskazał ponadto, że nie jest mu znana wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie, ponieważ mieszka "przy rodzinie". Oświadczył, że na utrzymanie córki płaci alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie, a środki na wywiązywanie się z tego obowiązku pochodzą z pożyczek od rodziny. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 ( 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy obciąża stronę ubiegającą się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej. Analiza oświadczenia skarżącego złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz oświadczenia z dnia 16 marca 2013 r., prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał w pełni, jaka jest jego rzeczywista sytuacja prawna, materialna i rodzinna. Wątpliwości budzi oświadczenie skarżącego o utrzymywaniu siebie i płaceniu alimentów na córkę wyłącznie z pomocy rodziny. Gdyby skarżący faktycznie pozostawał bez pracy oraz jakichkolwiek dochodów, tak jak wykazał to w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, to oczywistym jest, że zależałoby mu na posiadaniu statusu osoby bezrobotnej. Fakt, że skarżący nie stawił się w urzędzie pracy celem zarejestrowania się jako osoba bezrobotna, należy ocenić negatywnie. Założeniem instytucji prawa pomocy jest bowiem udzielenie pomocy stronie, która mimo dołożenia wszelkich starań nie jest w stanie zapewnić środków na opłacenie kosztów wszczętych postępowań sądowych. Skarżący będąc osobą młodą i zdolną do podjęcia pracy powinien wykazać, że czyni wszelkie wysiłki aby partycypować w kosztach postępowania w jakimkolwiek zakresie, a nieposiadanie statusu osoby bezrobotnej, a tym samym utrata możliwości pozyskania ewentualnych ofert pracy, nie było wynikiem jego niedbalstwa. Nie podejmując starań o uzyskanie statutu osoby bezrobotnej skarżący niejako "na własne życzenie" pozbawił się nie tylko ubezpieczenia zdrowotnego, ale i możliwości podjęcia zatrudnienia, odbycia stażu, czy szkolenia w różnych formach. Przy czym należy podkreślić, że wskazany przez skarżącego powód niezarejestrowania się jako bezrobotny, a mianowicie "szukanie pracy na własną rękę", nie uniemożliwia uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Z oświadczenia skarżącego z dnia 16 marca 2013 r. wynika, że płaci alimenty na córkę w kwocie [...] zł, a więc wbrew temu co oświadczył w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. W ocenie referendarza, gdyby skarżący utrzymywał się wyłącznie dzięki pomocy rodziny i nie uzyskiwał jakichkolwiek własnych dochodów, to taka sytuacja uprawniałaby go do wystąpienia z wnioskiem o obniżenie alimentów, tymczasem brak jest ze strony skarżącego informacji, aby poczynił takie kroki. Skarżący twierdzi, że mieszka "przy rodzinie" i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Zatem skoro inne osoby pokrywają koszty utrzymania nieruchomości, w której skarżący zamieszkuje, to wątpliwości budzi jego oświadczenie o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego (bez osób, które ponoszą koszty utrzymania tej nieruchomości). Jeśli skarżący nie pokrywa również kosztów własnego utrzymania ze względu na brak środków finansowych, to prowadzenie przez niego jednoosobowego gospodarstwa domowego jest tym bardziej wątpliwe. W ocenie referendarza negatywnie należy również ocenić fakt, że skarżący nie odniósł się w jakikolwiek sposób do punktu 2 wezwania z dnia 14 lutego 2013 r., zobowiązującego go do złożenia wyciągów bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania do złożenia stosownego oświadczenia. W świetle powyższego uznać należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej i osobistej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Skarżący nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawiając swoją sytuację materialną wybiórczo, nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.