III SA/Lu 820/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić skarżącemu M.S.przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie przewidzianym do jego uiszczenia, M. S.wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 25 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. M. S. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), od wydanego przez referendarza sądowego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni. Z przepisu art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem konsekwencją wniesienia przez M. S. sprzeciwu od wydanego w niniejszej sprawie postanowienia referendarza sądowego z dnia [...]marca 2013 r., odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy, była utrata mocy ostatnio wymienionego postanowienia i rozpoznanie wniosku skarżącego przez sąd. W ocenie sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że jedynym kryterium zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (w całości lub w części) jest sytuacja majątkowa strony, która obiektywnie nie pozwala na poniesienie tych kosztów, bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy winna być rozpatrywana z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu oraz jej możliwości finansowych. Jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek (por. np. postanowienia NSA: z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04 czy z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09). W ocenie sądu skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wynika z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy i treści sprzeciwu skarżący pozostaje bezrobotny, a poza nieruchomością rolną o pow. 0,60 ha (wydzierżawioną nieodpłatnie) nie dysponuje żadnym majątkiem, jak również nie osiąga żadnych dochodów i jest na utrzymaniu rodziców. Wskazał także, że na utrzymanie swojej córki płaci alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie, a środki na wywiązywanie się z tego obowiązku pochodzą z pożyczek od rodziny. Oceniając wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych wskazać należy, że w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 14 lutego 2013 r. skarżący został do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym m.in. zobowiązany do przedstawienia wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy oraz oświadczenia co do rodzaju i wysokości stałych miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem gospodarstwa domowego. Tymczasem skarżący nie wypowiedział się w tej kwestii – nie wiadomo zatem czy dysponuje rachunkami bankowymi, a jeżeli tak – to jakie środki pieniężne są tam zgromadzone. Skarżący informując sąd o swojej sytuacji majątkowej stara się wykazać, że jest pozostaje na całkowitym utrzymaniu rodziców, a alimenty na córkę płaci wyłącznie z pomocy rodziny. W dopowiedzi na wezwanie sądu z dnia 12 czerwca 2013 r. skarżący oświadczył, że oboje rodzice od kilku miesięcy przebywają za granicą, gdzie wyjechali w poszukiwaniu pracy. Jednocześnie nie podał czy uzyskują oni tam dochody i w jakiej wysokości oraz ponownie uchylił się od wskazania wydatków na utrzymanie gospodarstwa domowego. Odnosząc się do sytuacji pozostawania skarżącego bez pracy stwierdzić należy, że nie ma co prawda obowiązku zarejestrowania się w odpowiednim urzędzie pracy, jednakże w ocenie sądu, w sytuacji pozostawania bez pracy oraz konieczności utrzymania siebie oraz spłacania alimentów na córkę, należałoby wykorzystywać każdą szansę w celu podjęcia zatrudnienia - także tę, którą oferują odpowiednie instytucje państwowe, mające na celu wspomaganie osób bezrobotnych. Również oświadczenie skarżącego co do kwestii wydzierżawienia nieodpłatnego nieruchomości rolnej o pow. 0,60 ha, zdaniem sądu, nie jest bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych skarżącego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przedstawionych oświadczeń i dokumentów nie jest możliwe dokładne zbadanie aktualnej sytuacji materialnej skarżącego w sposób uzasadniający przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący, nie wyjaśnił wszystkich wątpliwości, co do faktycznego źródła utrzymania. Z tych powodów treść jego oświadczeń budzi uzasadnione wątpliwości, co do zgodności ze stanem rzeczywistym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.