III SA/Lu 840/12

PostanowienieWSA w Lublinie2013-02-19

Skład orzekający: Anna Puton-Mazurkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) powinien zostać uwzględniony, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, ale jest w stanie ponieść część kosztów?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje jedynie osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym. W niniejszej sprawie, mimo trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, skarżący posiadają majątek i dochody, które pozwalają na pokrycie części kosztów, dlatego odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a przyznano w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych).
Stan faktyczny
Skarżący M. W. i A. W. złożyli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą rozgraniczenia nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżący przedstawili swoją sytuację materialną i zdrowotną, wskazując na posiadany dom, gospodarstwo rolne, emerytury, zobowiązania kredytowe, koszty utrzymania domu i samochodu.
Rozstrzygnięcie
I. Przyznano M. W. i A. W. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. II. Odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (ustanowienie adwokata).

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. i A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. W. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej rozgraniczenia nieruchomości postanawia: I. Przyznać M. W. i A. W. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. II.Odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący wnieśli o zwolnienie od wszelkich kosztów związanych z toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym. Skarżący wezwani do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, w terminie nadesłali wypełniony urzędowy formularz wniosku zakreślając w nim, iż domagają się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżąca uzupełniła również braki formalne urzędowego formularza wniosku poprzez złożenie własnoręcznego podpisu. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczyli, że pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Odnośnie stanu majątkowego skarżący wykazali, że są właścicielami domu o pow. [...] m2, gospodarstwa rolnego o pow. ok. [...] ha (w tym [...] ha w dzierżawie). Jako źródła utrzymania wskazali swoje świadczenie emerytalne w kwocie ok. [...] zł skarżący i [...] zł skarżąca. Dodatkowo skarżący podnieśli, że posiadają zobowiązania kredytowe, których miesięczny koszt stanowi kwotę ok. [...] zł, musieli zakupić opał na zimę ([...] zł), ponadto opłacają energię elektryczną ([...] zł co dwa miesiące), na zakup leków wydają ok. [...] zł miesięcznie, a także ponoszą koszty utrzymania samochodu, gdyż ze względu na podeszły wiek nie mogą chodzić. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący przedłożył również dodatkowe dokumenty źródłowe dotyczące sytuacji materialnej i zdrowotnej rodziny. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Mając na uwadze przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przesłanych dokumentach, sytuację materialną, i zdrowotną skarżących (znaczne koszty utrzymania, podeszły wiek i stan zdrowia skarżących) stwierdzić należy, że nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania tj. jednocześnie kosztów sądowych i kosztów wynagrodzenia adwokata. Skarżący spełniają zatem przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na uwadze zapewnienie skarżącym prawa dostępu do sądu, uwzględniono wniosek o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Ze względu na powyższe oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I postanowienia. Jednocześnie brak jest podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy w całkowitym zakresie, skarżący bowiem nie wykazali, że nie są w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Podnieść w tym miejscu należy, że prawo pomocy w całkowitym zakresie jest przyznawane osobom, które ze względu na sytuację życiową (brak majątku, brak stałych dochodów lub bardzo niskie dochody), mimo największych starań, nie są w stanie wygospodarować środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W oparciu o informacje zawarte w urzędowym formularzu i w przedstawionych dokumentach stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżących nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, uzyskują stały dochód – skarżący otrzymuje emeryturę wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w kwocie [...] zł do wypłaty (wg. decyzji ZUS z [...] r.), a skarżąca pobiera emeryturę w kwocie [...] zł. Skarżący są właścicielami majątku nieruchomego – domu [...] m2 oraz nieruchomości rolnych o pow. [...] ha, tj. [...] ha przel. (wg. decyzji z [...] r. na podatek rolny za 2012 r.) oraz o pow. [...] ha fiz., tj. [...] ha przel. (wg. zaświadczenia z dnia [...] r.). Ponieważ grunty rolne o pow. [...] ha zostały wydzierżawione (umowa dzierżawy z dnia [...] r. i jej przedłużenie z dnia [...] r.), do dochodu skarżących należy doliczyć dochód z gruntów rolnych o pow. [...] ha fiz. Dochód z tego gospodarstwa rolnego należało wyliczyć kierując się wskazaniami art. 18 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) w związku z obwieszczeniem Prezesa GUS z 21 września 2012 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2011 r. (MP.2012.671) biorąc za podstawę wielkość posiadanych gruntów w ha przeliczeniowych. Według cytowanego obwieszczenia dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2011 r. 2.713 zł. Zatem miesięczny dochód skarżących z posiadanych gruntów rolnych obliczony na podstawie przywołanych przepisów wynosi [...] zł miesięcznie ([...] ha przel. x 2.713 zł = [...] zł /dochód roczny/ : 12 miesięcy = [...] zł). Skarżący pobierają ponadto płatności bezpośrednie do posiadanych gruntów rolnych przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w 2012 r. wyniosły one [...] zł (wyciąg z konta bankowego skarżących z [...]). Reasumując, skarżący nie wykazali, że nie są w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów wynagrodzenia należnego adwokatowi za prowadzenie sprawy. Brak jest zatem podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w pkt II postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło