III SA/Lu 85/18
WyrokWSA w Lublinie2018-12-18
Skład orzekający: Iwona Tchórzewska, Jerzy Drwal, Robert Hałabis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie i stwierdził wydanie decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa, opierając się wyłącznie na nowym zaświadczeniu KRUS, które zaprzeczało wcześniejszym dokumentom potwierdzającym spełnienie warunków?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w zakresie oceny rozbieżności między dwoma zaświadczeniami KRUS dotyczącymi okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Brak wyjaśnienia przyczyn tych rozbieżności stanowi naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji przyznającej rentę strukturalną. Pierwotnie renta została przyznana na podstawie zaświadczenia KRUS z 2005 r. potwierdzającego spełnienie warunków ubezpieczenia. Po latach wpłynęło nowe zaświadczenie KRUS z 2017 r., z którego wynikało, że warunki te nie zostały spełnione. Organ pierwszej instancji wznowił postępowanie i stwierdził wydanie decyzji z naruszeniem prawa, a Dyrektor ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. i błędną wykładnię przepisów rozporządzenia dotyczącego rent strukturalnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Protokolant: Referent stażysta Marcin Ścibor po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej z naruszeniem prawa I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] października 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. P. kwotę [...]zł ([...]) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Na wniosek z dnia [...] listopada 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w K. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. przyznał A. P. (dalej jako: strona lub skarżąca) rentę strukturalną, na okres od maja 2006 r. do kwietnia 2016 r.
Jeden z warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej – podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu – został udokumentowany przez stronę zaświadczeniem wydanym przez Oddział Regionalny Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w L. – PT w K. nr [...] z dnia 3 listopada 2005 r., z którego wynikało, że strona podlegała wskazanemu ubezpieczeniu w okresach od 22 lipca 1993 r. do 11 czerwca 2005 r. jako rolnik (małżonka) i od 12 czerwca 2005 r. do dnia wydania zaświadczenia (nadal) – jako rolnik.
W dniu 25 sierpnia 2017 r. do organu wpłynęło nowe zaświadczenie z KRUS z dnia 22 sierpnia 2017 r. w przedmiocie okresów podlegania strony ubezpieczeniu społecznemu rolników. Wynikało z niego, że podlegała ona ubezpieczeniu społecznemu rolników w następujących okresach: od 1 stycznia 1991 r. do 31 grudnia 1993 r., od 1 października 2000 r. do 31 grudnia 2000 r. oraz od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r.
W konsekwencji tej informacji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. o przyznaniu stronie renty strukturalnej, w oparciu o przesłankę zawartą w art. 145 § 1 ust. 5 k.p.a. W jego wyniku w dniu [...] października 2017 r. wydał decyzję o stwierdzeniu wydania z naruszeniem prawa decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. o przyznaniu renty strukturalnej. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż beneficjentka nie spełniała dwóch warunków przyznania renty strukturalnej zawartych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191, z późn. zm. – dalej jako "rozporządzenie"), to jest nie podlegała na dzień złożenia wniosku ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz nie podlegała ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników przez okres co najmniej 5 lat, w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną.
W tych okolicznościach – w ocenie organu – zaistniała podstawa do wznowienia postępowania zawarta w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w postaci nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Organ podniósł również, że z uwagi na uregulowania zawarte w art. 146 § 1 k.p.a., uchylenie decyzji z [...] czerwca 2006 r. nie było możliwe, gdyż od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat. W takiej zaś sytuacji organ jest zobligowany wydać decyzję stwierdzającą wydanie decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa, a więc § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia. Zgromadzony bowiem obecnie materiał dowodowy wskazuje, że stronie nie powinno zostać przyznane prawo do renty strukturalnej.
W odwołaniu strona zarzuciła zaskarżonej decyzji m.in. naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 76 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez jej oparcie wyłącznie na piśmie KRUS z dnia 22 sierpnia 2017 r., gdzie wskazano okresy podlegania przez nią ubezpieczeniu społecznemu rolników, bez stwierdzenia, czy została wydana ostateczna decyzja KRUS dotycząca okresów podlegania strony ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia, poprzez przyjęcie, że wnioskodawca ubiegający się o przyznanie renty strukturalnej winien w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku podlegać przez 5 lat ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz, że winien w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej podlegać ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu wyłącznie w ramach ubezpieczenia społecznego rolników.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła dodatkowo, że sama sentencja decyzji jest nieczytelna i może budzić wątpliwości co do tego, w jakim zakresie organ stwierdził niezgodność z prawem, czy jedynie w zakresie wysokości przyznanej renty strukturalnej, czy też samego przyznania prawa do renty. Ponadto dodała, że organ w prowadzonym postępowaniu posłużył się wyłącznie jednym dowodem w postaci pisma KRUS z dnia 22 sierpnia 2017 r., gdy tymczasem wniosek o przyznanie renty złożyła w listopadzie 2005 r. i do wydania decyzji w dniu [...] czerwca 2006 r. było prowadzone postępowanie wyjaśniające mające na celu weryfikacje wniosku, w tym w oparciu o ówcześnie istniejące dokumenty urzędowe KRUS, z których wynikało, że zarówno w dacie złożenia wniosku jak i w okresach wcześniejszych podlegała ona ubezpieczeniu społecznemu rolników. W tym stanie rzeczy informacja podana w piśmie KRUS z dnia 22 sierpnia 2017 r. nie mogła być wiążącą i stanowić podstawy do wydania decyzji, gdyż w istocie mamy do czynienia w sprawie z dokumentami urzędowymi, wydanymi przez ten sam organ, a stwierdzającymi różny stan faktyczny. Dopiero zatem ostateczna decyzja KRUS w przedmiocie okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu strony mogła być dla organu wiążąca.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu przedstawił przepisy prawna regulujące kwestie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, a także warunki przyznawania renty strukturalnej. Wyjaśnił, że analiza pisma KRUS wskazuje, że strona w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej nie spełniała warunków niezbędnych do jej uzyskania, gdyż nie podlegania w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu (§ 4 pkt 3 rozporządzenia) i nie podlegała ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 5 lat, w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną (§ 4 pkt 2 rozporządzenia).
Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania organ podniósł, że skarżąca składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej oświadczyła w nim, że znane są jej zasady przyznawania i wypłaty renty strukturalnej. Ponadto organ nie mógł nie uznać dowodu w postaci pisma KRUS z dnia 22 sierpnia 2017 r. Jak bowiem stanowi § 19 rozporządzenia, organ weryfikuje dokumenty złożone w sprawie i na tej podstawie dokonuje oceny oraz weryfikacji, czy rolnik spełnia warunki do otrzymania renty strukturalnej. Przepis ust. 4 tego przepisu stanowi zaś, że dokumentem potwierdzającym okoliczności, o których mowa w § 18 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia, jest zaświadczenie właściwej jednostki KRUS. Odnośnie natomiast zawartego w § 4 pkt 2 rozporządzenia 5 letniego okresu organ stwierdził, że rolnik, który ubiegał się o rentę strukturalną miał możliwość wykazania się 5-letnim okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, od czasu kiedy weszła w życie ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, a więc od dnia 1 stycznia 1991 r. Z przedstawionego zaś przez PT KRUS w K. zaświadczenia z dnia 22 sierpnia 2017 r. wynika, że łącznie ubezpieczenie strony w tym okresie wynosiło tylko 4 lata i 3 miesiące.
Za chybiony również organ uznał zarzut naruszenia § 4 pkt 3 rozporządzenia. Jak wskazał, z zestawienia treści pkt 2 i 3 § 4 rozporządzenia wprost wynika, że ustawodawca mówiąc o ubezpieczeniu emerytalno-rentowym miał na myśli ubezpieczenie emerytalno-rentowe określone w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
1) naruszenie art. 7, art. 8, art. 76 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. wyłącznie w oparciu o pismo KRUS z dnia 22 sierpnia 2017 r. wskazujące okresy podlegania skarżącej ubezpieczeniu społecznemu rolników, bez stwierdzenia, czy została wydana ostateczna decyzja KRUS dotycząca okresu podlegania temu ubezpieczeniu;
2) naruszenie § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wnioskodawca ubiegający się o przyznanie renty strukturalnej winien w okresie 10 lat poprzedzających złożenie wniosku podlegać przez 5 lat ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz, że winien w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej podlegać ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu wyłącznie w ramach ubezpieczenia społecznego rolników.
W uzasadnieniu skargi skarżąca w całości powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu dotyczącą tego rodzaju zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była wydana w wyniku wznowienia postępowania decyzja Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] grudnia 2017 r., utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dniu [...] października 2017 r., którą stwierdzono wydanie z naruszeniem prawa decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] czerwca 2006 r. o przyznaniu skarżącej renty strukturalnej, na okres od maja 2006 r. do kwietnia 2016 r.
Mając to na uwadze na wstępie trzeba zwrócić uwagę, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub przepisach szczególnych. Dlatego jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących ten tryb postępowania – nie jest dopuszczalna.
W konsekwencji, wzruszenie decyzji ostatecznych nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków, do których należą m.in. tzw. tryby nadzwyczajne, w tym tryb wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. W związku z tym, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych, przesłanki wznowienia podlegają wykładni ścieśniającej. W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 2 grudnia 2002 r., sygn. akt OPS 11/02 (ONSA 2003, z. 3, poz. 86) wskazano, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa.
Zgodnie ze stanowiącym podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia przepisem art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Stosownie zaś do art. 149 § 1, 2 i 4 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze zaskarżalnego postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Po przeprowadzeniu tego postępowania właściwy organ – w oparciu o art. 151 § 1 k.p.a. – wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Inny sposób załatwienia sprawy przepisy przewidują w przypadku wystąpienia przesłanek negatywnych, tamujących możliwość uchylenia decyzji ostatecznej (art. 151 § 2 w związku z art. 146 k.p.a.), które to właśnie w sprawie wystąpiły. Mianowicie jak stanowi art. 151 § 2 k.p.a., w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Omawiana regulacja ma bogaty dorobek orzeczniczy, w którym wskazuje się, że przy ocenie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Przez "nowe okoliczności faktyczne" należy bowiem rozumieć takie zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu. Oznacza to, że wszczęcie postępowania jest aktem procesowym, który otwiera postępowanie rozpoznawcze. Prowadząc to postępowanie organy związane są natomiast ogólnymi regułami postępowania administracyjnego. W szczególności, organy te działają na podstawie przepisów prawa oraz stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 6 i 7 k.p.a.). Organy obowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) i na jego podstawie oceniają, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Tymczasem w okolicznościach tej sprawy zaakcentować wypada, że jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. W ocenie Sądu szczegółowa analiza akt sprawy wskazuje, że organy rozstrzygające sprawę nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w zakresie oceny "nowego dowodu" stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, a tym samym nie wykazały w dostatecznym stopniu istnienia przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Trzeba mianowicie zwrócić uwagę, że według (obowiązującego w dacie rozstrzygnięcia sprawy) § 4 rozporządzenia, rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:
1) ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników;
2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym";
3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu;
4) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha;
5) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej;
6) wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
7) nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
W przedmiotowej sprawie warunki uzyskania renty strukturalnej zawarte w pkt 2 i 3 powołanego przepisu zostały pierwotnie udokumentowane przez skarżącą zaświadczeniem wydanym przez PT KRUS w K. z dnia 3 listopada 2005 r. Natomiast po wielu latach, w dniu 25 sierpnia 2017 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło nowe zaświadczenie z KRUS z dnia 22 sierpnia 2017 r., z którego wynikało, że skarżąca w dniu składania wniosku warunków tych nie spełniała.
W takiej zaś sytuacji – mając w istocie dwa przeciwstawne w swojej treści dokumenty urzędowe – rzeczą organów było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego odnośnie prawdziwości danych zawartych w obydwu tych dokumentach. Oczywistym jest przy tym, że zaświadczenie – zważywszy na jego charakter i funkcje – nie wiąże organu je wydającego i może być zawsze uchylone lub zmienione w sytuacji, gdy dojdzie do zmiany faktów lub stanu prawnego, co oznacza również, że nie posiada ono waloru res iudicata, albowiem wraz ze zmianą faktów lub stanu prawnego staje się nieaktualne, co umożliwia wydanie nowego zaświadczenia odpowiadającego aktualnemu stanowi prawnemu lub faktycznemu (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II OSK 2340/14). Nie można jednak tracić z pola widzenia tego, że wydawane jest ono przez uprawniony organ na podstawie posiadanych już danych, na żądanie osoby o nie się ubiegającej, potwierdzając określone fakty lub stan prawny mający znaczenie dla adresata podczas ustalania jego praw i obowiązków. Nie jest inaczej w sprawach dotyczących rent strukturalnych, gdzie jednym z warunków przyznania renty strukturalnej jest dołączenie do wniosku dokumentu potwierdzającego podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu (§ 18 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia). Nie jest zatem wystarczające samo oświadczenie rolnika o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. To organ właściwy w sprawie ubezpieczenia emerytalno-rentowego rolników stwierdza, na podstawie posiadanych dokumentów, podleganie temu ubezpieczeniu w określonych okresach.
Skarżąca wraz z wnioskiem o przyznanie renty strukturalnej złożyła zaświadczenie wydane przez KRUS w dniu 3 listopada 2005 r., z którego jednoznacznie wynikało, że spełniała warunki zawarte w § 4 pkt 2 i 3 rozporządzenia. Z kolejnego i odmiennej treści zaświadczenie KRUS z dnia 22 sierpnia 2017 r. wynika natomiast, że skarżąca warunków tych nie spełniała. Zdaniem Sądu, tak istotna i powodująca bardzo poważne skutki rozbieżność co do okresów podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu rolniczemu nakazywała szczegółowe wyjaśnienie, z jakiego powodu KRUS po niemalże dwunastu latach uznał, że skarżąca znacznie krócej podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników i nie podlegała mu w istocie w dniu złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej w oparciu o nowe dane. W tym celu organ obowiązany był wystąpić do KRUS o dodatkowe dane i informacje, celem ustalenia przyczyn wykazania w różnych okresach tak sprzecznych ze sobą danych, a w szczególności powodów zmiany okresów podlegania skarżącej ubezpieczeniu społecznemu rolników. Tymczasem żaden z organów rozstrzygających niniejszą sprawę nie podjął nawet próby ustalenia tych okoliczności, czy to we własnym zakresie, czy to na drodze urzędowej. W konsekwencji organy nie wyjaśniły, czy pierwotne zaświadczenie wystawione zostało na skutek błędnej oceny przez KRUS przesłanek podlegania przez skarżącą ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników na chwilę wydania pierwotnego zaświadczenia, czy też na skutek świadomego zatajenia przez skarżącą faktu zatrudnienia poza rolnictwem i ujawnienia go w okresie późniejszym. Tym samym, w sprawie niniejszej doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zaś naruszenie to w sposób istotny przełożyło się na treść zapadłych rozstrzygnięć w obu instancjach, a także doprowadziło do wadliwego uzasadnienia tych decyzji, a przez to naruszenia także art. 107 § 3 k.p.a. Niewyjaśnienie tych okoliczności mających istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie narusza więc podstawowe reguły postępowania administracyjnego i stanowi przyczynę uchylenia przez Sąd decyzji organów obu instancji.
Rozpoznając sprawę ponownie, organy uwzględnią powyższe uwagi i przeprowadzą uzupełniające postępowanie dowodowe, które wskazane okoliczności wyjaśni i doprowadzi do niewadliwych ustaleń faktycznych, które przesądzą o sposobie rozstrzygnięcia sprawy. Zależnie od tych dodatkowych ustaleń organ wyda zatem właściwą decyzję, którą jednocześnie uzasadni zachowując wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w pkt II sentencji wyroku uzasadniają przepisy art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło