III SA/Lu 865/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania skargi na działalność Wójta Gminy za bezzasadną postanawia: odmówić przyznania B. B. prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] stycznia 2014 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący B. B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej. Wskazał, że wspiera bezrobotną córkę, część posiadanej nieruchomości rolnej oddał synowi do bezpłatnego użytkowania, a nadto gromadzi środki finansowe na wyjazd do sanatorium. W dalszej części urzędowego formularza podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w skład jego majątku wchodzi mieszkanie o pow. 24 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 6,68 ha. Wykazał, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.562,70 zł brutto, zaś kwota świadczenia do wypłaty wynosi po potrąceniach 1.093,28 zł. Dodatkowo podniósł, że budynki i maszyny rolnicze (ciągnik, inne urządzenia) wymagają generalnego remontu. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata (pkt I postanowienia) oraz odmówił przyznania pomocy w pozostałym zakresie, to jest w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt II postanowienia). W sprzeciwie ograniczonym do rozstrzygnięcia w punkcie II postanowienia z dnia [...] stycznia 2014 r. skarżący zakwestionował odmowę przyznania pomocy w zakresie częściowym przez odmowę zwolnienia od kosztów sadowych, podając jako motywację sprzeciwu brak zmian w jego sytuacji finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Ograniczenie sprzeciwu do punktu II postanowienia referendarza sądowego w zakresie rozstrzygnięcia niekorzystnego dla skarżącego sprawia, że postanowienie referendarza sądowego utraciło moc tylko w zakresie objętym sprzeciwem. W taki sposób bowiem należy w ocenie Sądu odczytywać w opisanej wyżej sytuacji proceduralnej treść art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.), według którego w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z treści sprzeciwu wynika, że skarżący nie podnosił żadnych nowych okoliczności, a przeciwnie potwierdził, że jego sytuacja finansowa nie zmieniła się. Ponadto skarżący nie zakwestionował argumentacji przedstawionej przez referendarza sądowego przemawiającej za odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z jednoczesnym przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata. Motywy rozstrzygnięcia przedstawione przez referendarza sądowego są zatem w całości aktualne i Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując na nowo wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych stwierdza, że brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego. Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Do kosztów sądowych na obecnym etapie sprawy należy wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej (pozostawiając na uboczu okoliczność, że termin do złożenia tej skargi już upłynął, zaś adwokat ustanowiony z urzędu sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi) w wysokości 100 zł - § 3 w związku z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). Mając na względzie z jednej strony aktualną sytuację materialną skarżącego przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach, z drugiej zaś strony wysokość kosztów postępowania stwierdzić należy, że wniosek strony zasługiwał na uwzględnienie jedynie w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, to jest w zakresie uwzględnionym już przez referendarza sądowego. Natomiast brak jest podstaw do przyznania stronie prawa pomocy w pozostałym zakresie (uzupełniającym do pomocy w zakresie całkowitym), ponieważ skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób mających szczególnie trudną sytuację materialną, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone (osób bez dochodów lub o najniższych dochodach, nie posiadających żadnego majątku). Obecna sytuacja materialna skarżącego nie należy do wyjątkowo trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy w postaci gruntów rolnych o pow. 6,68 ha. Okoliczność, że skarżący bezpłatnie oddał w użytkowanie część gruntów rolnych synowi nie stanowi przesłanki udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym, skarżący bowiem dobrowolnie wyzbył się możliwości czerpania dochodów z tych gruntów. Wskazać również należy, że z pozostałej części gruntów rolnych skarżący może uzyskiwać dochody, jak też czerpać pożytki (płody rolne), zmniejszając w ten sposób koszty utrzymania. Skarżący ma zapewnione własne, stałe źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie 1.562,70 zł brutto (1.093,28 zł do wypłaty po potrąceniach ustawowych i egzekucyjnych). Brak jest zatem podstaw do uznania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ewentualne poniesienie kosztów sądowych w kwocie 100 zł leży w granicach realnych możliwości finansowych strony uzyskującej stały dochód z tytułu emerytury i posiadającej majątek nieruchomy, mogący przynosić dochód, a co najmniej pożytki rolne. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że skarżący nie wykazał istnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.