III SA/Lu 872/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie SO del. Iwona Tchórzewska,, NSA Marek Zalewski, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje adwokatowi G. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy ), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], wydaną z upoważnienia Wojewody, na podstawie 138 § 1 pkt 1, 3 i art. 105 § 1 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. 2000 Nr 98, poz. 1071 z poźn. zm., zwanej dalej k.p.a.), w związku z art.15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą), po rozpatrzeniu odwołania E. B. od decyzji Zastępcy Dyrektora Wydziału Spraw Administracyjnych, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, z dnia [...] października 2011 r. nr [...], orzekającej o wymeldowaniu z pobytu stałego E. B. z lokalu przy ul. [...] w L., umorzono postępowanie odwoławcze w drugiej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu E. B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w L., wywodząc, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy. Od powyższej decyzji E. B. złożył odwołanie zarzucając, że jest ona krzywdząca i niesprawiedliwa. Przed rozstrzygnięciem odwołania, do organu II instancji wpłynęła decyzja z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta, mocą której zameldowano E. B. (na jego wniosek) na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w L. Organ odwoławczy, biorąc pod uwagę tę okoliczność oraz stwierdzając, że w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego (art. 15 ust. 2 ustawy) uznał, ze rozpatrzenie odwołania w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Na powyższą decyzję E. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniósł, że organ odwoławczy umorzył postępowanie z naruszeniem prawa, ponieważ decyzja administracyjna o jego zameldowaniu, która legła u podstaw uznania bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego w dacie jej wydania, nie uprawomocniła się i nie była nawet stronie doręczona. Wojewoda w ramach autokontroli, decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...]: – uchylił w całości zaskarżoną decyzję; – utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2011 r., orzekającą o wymeldowaniu E. B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...]. Decyzja ta była przedmiotem kontroli sądowej. Wyrokiem z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 219/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2012 r. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził m.in., że kontrolowany akt został wydany z naruszeniem art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), bowiem nie doprowadził do załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem skarżącego. Ponadto zapadł on z naruszeniem zakazu reformationis in peius. Podniesiono również, że stosownie do art. 54 § 3 zd. 2 p.p.s.a., uwzględniając skargę, organ zobowiązany jest jednocześnie stwierdzić, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. W konkluzji sąd stwierdził, że dalszy tryb postępowania uzależniony będzie od stanowiska organu odwoławczego odnośnie tego, czy ponownie zdecyduje się na wydanie decyzji autokontrolnej. Przy czym w takiej sytuacji organ uwzględni poczynione uwagi dotyczące warunków ewentualnego zastosowania art. 54 § 3 p.p.s.a. Wojewoda nie wydał ponownie decyzji na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a., zaś w odpowiedzi na skargę uznał ją, oczekując "(...) podjęcia stosownych działań umożliwiających powrót do trybu postępowania administracyjnego". Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Organ II instancji obowiązany jest rozpatrzyć odwołanie i wydać jedną z decyzji wymienionych w art. 138 § 1 i 2 k.p.a. Regulacja zawarta w art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. przewiduje wydanie decyzji, mocą której uchyla się zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Dyspozycja art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przewiduje natomiast wydanie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Oba rodzaje rozstrzygnięć charakteryzuje cecha wspólna, a mianowicie bezprzedmiotowość postępowania, przy czym w pierwszym przypadku dotyczy ona postępowania w sprawie (w obu instancjach), druga zaś odnosi się wyłącznie do postępowania odwoławczego. Poza tym decyzje te są typowo procesowe, gdyż organ odwoławczy nie poddaje merytorycznej kontroli decyzji wydanej w I instancji. Przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie precyzuje, z jakich przyczyn postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się zgodnie, że konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania należy poszukiwać w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej, mając na uwadze treść art. 105 k.p.a. Można natomiast wymienić dwie klasyczne sytuacje, które wypełniają przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego, tj.: – skuteczne cofnięcie odwołania (art. 137 k.p.a.); – ustalenie, że podmiot wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ II instancji przyjął, że skoro odwołujący się został zameldowany na pobyt stały w lokalu przy ul. [...], to rozpatrzenie odwołania w przedmiocie wymeldowania E. B. z poprzedniego miejsca pobytu stałego (L., ul. [...]) należało uznać za bezprzedmiotowe. Powyższe stanowisko nie podlega akceptacji, gdyż nie została spełniona normatywna przesłanka zastosowania art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Nie ma bowiem wątpliwości, że E. B. miał status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. i statusu tego dotychczas nie utracił. Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że E. B. kwestionował decyzję wydaną w pierwszej instancji i w ustawowym terminie od daty jej doręczenia ([...] listopada 2011 r.) złożył odwołanie ([...] listopada 2011 r.), które nie zostało cofnięte. W tym stanie rzeczy organ II instancji powinien był rozpatrzyć odwołanie i wydać jedną z właściwych decyzji przewidzianych w przepisach art. 138 § 1 i § 2 k.p.a. (za wyjątkiem decyzji wymienionej w art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.). Skoro tak się nie stało, Wojewoda ponownie rozpatrzy odwołanie, poddając kontroli instancyjnej zaskarżoną decyzję. Z tych względów należało orzec jak w pkt I sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zaś rozstrzygnięcie zawarte w pkt II uzasadnia art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).