III SA/Lu 874/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2014 postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wezwany do sprecyzowania zakresu żądania prawa pomocy, skarżący w piśmie z dnia 1 września 2015 r. oświadczył, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Ponadto na wezwanie referendarza skarżący załączył dodatkowe dokumenty źródłowe: decyzję wymiarową podatku rolnego na 2015 r., wyciąg z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego za okres maj – sierpień 2015 r. oraz fakturę VAT za telefon z dnia [...] r. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący podniósł, że zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a dochody z uprawy ziemi, to jego jedyny zysk. W dalszej części wniosku skarżący wykazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a w skład jego majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Skarżący podał, że miesięczny dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego wynosi ok. [...] zł miesięcznie. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych w całości jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania do wymaganych kosztów sądowych należy wpis sądowy od skargi, który wynosi 200 zł - § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe ewentualne koszty sądowe tj. wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Porównując wielkość kosztów sądowych do sytuacji materialnej strony uznać należy, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną (np. osób bez dochodów, nieposiadających majątku). Odnosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe - zamieszkuje w domu należącym do matki (skarżący nie podał wielkości tej nieruchomości), nie ma nikogo na utrzymaniu, posiada nieruchomość rolną o pow. [...] ha fiz. tj. [...] ha przel. (według decyzji wymiarowej na podatek rolny z dnia [...] r.). Skarżący podał, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, jednakże w ocenie referendarza dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego jest wyższy, niż wskazany we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Kierując się wskazaniami art. 18 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 1381) dochód z gospodarstwa rolnego wylicza się przyjmując za podstawę wielkość posiadanych gruntów w ha przeliczeniowych, tj. [...] ha przel. Zgodnie z wydanym na podstawie powołanego unormowania obwieszczeniem Prezesa GUS z 23 września 2014 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2013 r. (MP z 2014 r. poz.827), dochód ten wyniósł 2.869 zł. Zatem miesięczny dochód z posiadanych gruntów rolnych, obliczony na podstawie przywołanych przepisów wynosi [...] zł rocznie, tj. [...] zł miesięcznie ([...] ha przel. x 2.869 zł = [...] zł /dochód roczny/ : 12 miesięcy = [...] zł). Podnieść należy, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Skarżący wezwany do złożenia oświadczenia wykazującego wielkość i rodzaj wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne, w piśmie z dnia 1 września 2015 r. jako koszt utrzymania wskazał jedynie rachunek za telefon, który według przedstawionej faktury VAT z [...] r. wynosi [...] zł. Dokonanie porównania wykazanych przez skarżącego wydatków na utrzymanie konieczne ([...] zł) do wysokości osiąganych dochodów z gospodarstwa rolnego ([...] zł) prowadzi zatem do wniosku, że skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie niniejszej, nawet jeśli osiąga dochody niższe, niż wynika to z wyliczenia dokonanego w oparciu o obwieszczenie Prezesa GUS z 23 września 2014 r. Przy ocenie zdolności płatniczych skarżącego nie można również pominąć faktu przyznania mu w 2015 r. przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa płatności rolnośrodowiskowej – [...] zł, jednolitej płatności obszarowej – [...] zł) i płatności ONW – [...] zł (dane wynikające z akt administracyjnych sprawy). Skarżący nie wykazał zatem wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.