III SA/Lu 9/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak,, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Asystent sędziego Jowita Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 marca 2008 r. sprawy ze skargi J.C na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2007 r., nr [...], 2. określa, że decyzje wskazane w punkcie 1 nie podlegają wykonaniu w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz skarżącego [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], na podstawie art. 138 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r., Nr 70, poz.473), po rozpatrzeniu odwołania J. C. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2007 r. NR [...] w sprawie cofnięcia skarżącemu zezwoleń wydanych z upoważnienia Prezydenta Miasta nr [...],[...] i [...] na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie L. przy ul. [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit.a) ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, wójt (burmistrz, prezydenta miasta) cofa zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży. Organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie ustalono, że w dniu [...] maja 2007 r. sprzedawczyni sklepu L. należącego do J. C., sprzedała dwie butelki piwa o pojemności 0,5 l każda osobie która, jak okazało się w wyniku badania alkomatem miała 0,87 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Fakt ten jest niesporny – wyjaśnienia kupującego, funkcjonariuszy Policji i sprzedawczyni są zgodne w trakcie całego dotychczasowego postępowania. Zdaniem organu odwoławczego, zasadniczym problemem do którego należało się odnieść jest ocena czy zwrot "osoba nietrzeźwa" użyty w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, należy interpretować w świetle art. 46 ust. 3 tejże ustawy, stanowiącym że stan nietrzeźwości zachodzi gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do stężenia we krwi powyżej 0,5‰ alkoholu lub obecności w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm³ czy też dokonywać wykładni przepisu mając na względzie treść art. 15 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy, zabraniającym sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom, których zachowanie wskazuje że znajdują się w stanie nietrzeźwości. Organ II instancji rozpatrując przedmiotową sprawy stanął na stanowisku, iż więcej argumentów natury prawnej i celowościowej przemawia za prawidłowością drugiego stanowiska. Według organu odwoławczego w trakcie postępowania dowodowego należy niepodważalnie wykazać zaistnienie przesłanek umożliwiających uchylenie decyzji uprawniającej adresata do określonych w niej działań, zaś wszelkie wątpliwości nie powinny być interpretowane na jego niekorzyść. W przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności należało ustalić czy sprzedawczyni mogła się zorientować, że osoba kupująca piwo znajduje się pod wpływem alkoholu. Z badania wynikało, iż mężczyzna kupujący alkohol posiadał znaczną ilość alkoholu w organizmie, było to 0,87 mg/l zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu po spożyciu 0,4 litra wódki ok. godz. 14.30 tego samego dnia. Oznacza to, że zawartość alkoholu we krwi kupującego wynosiła 1,74 ‰ alkoholu, co należy uznać za stężenie znaczne. Mimo zróżnicowania percepcji sprzedawczyni i policjantów, sprzedawczyni powinna zorientować się że kupujący jest pod wpływem alkoholu i wyczuć jego woń. Wzmożona uwaga sprzedawczyni powinna ponadto wynikać z faktu iż lokalizacja punktu sprzedaży alkoholu znajduje się w okolicy, w której często dochodzi do kłótni i interwencji policji. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zaznaczył, iż sprzedawczyni nie kwestionowała w dniu [...] maja 2007 r. faktu sprzedaży piwa osobie nietrzeźwej, skoro przyjęła mandat. Odmowa przyjęcia mandatu i dalsze postępowanie w sprawie przed sądem grodzkim świadczyłoby o tym, iż jest przekonana o dopełnieniu swoich obowiązków wynikających we wskazanej powyżej ustawy. Osoba sprzedająca alkohol powinna dochować staranności podczas sprzedaży alkoholu. Osoba należycie przygotowana do obsługi punktu sprzedaży napojów alkoholowych powinna więc zwrócić uwagę na woń alkoholu mężczyzny kupującego piwo późno w nocy i mającego stężenie w wysokości 0,87 mg/l zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. równowartość zawartości alkoholu we krwi kupujacego na poziomie 1,74 ‰. Zdaniem składu orzekającego jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie nieletniej czy nietrzeźwej, nawet niezawiniona przez sprzedawcę, wystarczy do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Zdaniem organu nie można przyjąć, ze jednorazowe naruszenie zasad sprzedaży napojów alkoholowych stoi w opozycji do konstytucyjnej zasady proporcjonalności, skoro w ustawie szczególnej ustawodawca zróżnicował podstawy faktyczne cofnięcia zezwolenia z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a i pkt 3 ustawy. W punkcie 3 art. 18 ustawy, wyraźnie mowa o "powtarzającym" i "co najmniej dwukrotnym" zakłócaniu porządku publicznego, czego nie uczyniono w pierwszym z powyższych przepisów. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał również uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 30 października 2007 r., -która stanowi iż w razie naruszenia warunków sprzedaży jednego rodzaju alkoholu należy cofnąć wszystkie posiadane zezwolenia, gdyż przedsiębiorca nie daje gwarancji że nie będzie w przyszłości naruszał przepisów prawa i warunków sprzedaży napojów alkoholowych określonych w zezwoleniu. Na przedmiotową decyzję J. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy – poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 15 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit a ustawy z dnia 28 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, a także naruszenie zasady proporcjonalności oraz prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracyjnym z mocy art. 6, 7, 8, 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 kpa. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2007 r. W uzasadnieniu skargi, J.C. podniósł, iż przepisy postępowania administracyjnego zostały naruszone poprzez dopuszczenie się przez organy naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a., z której wynika obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej (art. 6 i 7 k.p.a.) Zdaniem skarżącego, Skład Orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego wysunął błędne mniemanie, że sprzedawczyni, przyjmując mandat karny w dniu [...] maja 2007 r., potwierdziła świadome niedopełnienie swoich obowiązków wynikających z ustawy. Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 15 ust.1. pkt.1. w związku z art. 18 ust. 10 pkt. 1 lit a) ustawy z dnia 28 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zdaniem skarżącego polega natomiast na przyjęciu, że wystarczające dla cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest samo stwierdzenie sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej. Zdaniem skarżącego w trakcie postępowania dowodowego nie wykazano zaistnienie ustawowych przesłanek umożliwiających cofniecie decyzji o wydaniu pozwolenia, a wszelkie wątpliwości zinterpretowano na niekorzyść adresata pozwolenia. Tym samym podważono ostateczność decyzji, jaką jest decyzja o wydaniu pozwolenia na sprzedaż (w tym wypadku alkoholu) i zlekceważono słuszny interes skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, zważył co następuje: Przedmiotem badania w niniejszej sprawie jest zarówno decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...], jak również decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w sprawie cofnięcia skarżącemu zezwoleń wydanych z upoważnienia Prezydenta Miasta nr [...],[...] oraz [...] na sprzedaż wszystkich rodzajów napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie L. przy ulicy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, iż zarówno decyzja SKO jak i poprzedzająca ją decyzja wydana z upoważnienia Prezydenta Miasta w sprawie cofnięcia skarżącemu zezwoleń na sprzedaż wszystkich rodzajów napojów alkoholowych, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Materialno-prawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta stanowił art.18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 21982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U.z 2007 r., Nr 70, poz. 473), który określa, że zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Wskazana ustawa w art. 15 ust. 1 określa zasady, zakazy sprzedaży i podawania napojów alkoholowych. Wskazane przepisy organy mogą zastosować po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania dowodowego. Organy winne zgodnie z art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przeprowadzając postępowanie dowodowe, organy zarówno pierwszej jak i drugiej instancji obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie tak zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona, czego w przedmiotowej sprawie, zdaniem sądu, organy nie uczyniły. Zasadniczą kwestią w niniejszej sprawie jest zagadnienie czy w sprawie zostało udowodnione, ustalone ponad wszelką wątpliwość czy sprzedawczyni dokonując sprzedaży dwóch butelek piwa G. J., była świadoma, że sprzedaje alkohol osobie nietrzeźwej. Przed wydaniem decyzji, w przedmiocie cofnięcia przedmiotowego zezwolenia konieczne było ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, że alkohol został sprzedany osobie której zachowanie wskazywało na to że jest ona nietrzeźwa. W sprawie niewątpliwe jest, że ekspedientka sprzedała dwie butelki piwa osobie u której po badaniu alkomatem stwierdzono zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu - 0,87 mg/l/. Jednak organy powinny ustalić, udowodnić w toku postępowania, że sprzedawczyni była świadoma sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej. Natomiast sprzedawczyni zeznała, iż sprzedając alkohol nie stwierdziła aby G. J. był osobą nietrzeźwą. Wskazanie przez organy na fakt, iż sprzedawczyni była świadoma sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej, gdyż przyjęła mandat za naruszenie zasad ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, nie można uznać za właściwy. Na tej podstawie nie można wysnuć wniosku iż sprzedawczyni świadomie sprzedała alkohol osobie nietrzeźwej. Tym bardziej iż z zeznań jej, jak wskazano powyżej, wynika iż od G. J. nie było czuć woni alkoholu, zachowanie jego nie wskazywało, że znajduje się on pod wpływem alkoholu. Mężczyzna zachowywał się normalnie i grzecznie. Oparcie twierdzenia i uznanie go za udowodnione, że sprzedawczyni świadomie sprzedała alkohol osobie nietrzeźwej, jedynie na fakcie przyjęcia przez nią mandatu karnego za naruszenie zasad ustawy, nie można uznać za podstawę do cofnięcia zezwolenia skarżącemu na sprzedaż napojów alkoholowych. W sytuacji, gdy z jednej strony badanie alkomatem wykazało u G. J., zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu 0,87 mg/l, co oznacza, że zawartość alkoholu we krwi wynosiła 1,74 ‰, co z kolei organ uznał jako stężenie znaczne, a sprzedawczyni twierdzi iż jego zachowanie nie wskazywało na to że jest nietrzeźwy, organy widząc taką rozbieżność w materiale dowodowym powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W tym celu organy obu instancji powinny przeprowadzić postępowanie dowodowe w szerszym zakresie, sięgnąć do akt postępowania mandatowego. Należy także zwrócić uwagę na treść notatki urzędowej, sporządzonej przez st. post. P. M. /akta administracyjne/. Z notatki tej wynika, iż w związku z krótkotrwałą obserwacją sklepu, policjanci nie spostrzegli aby stan G. J. wskazywał, że znajduje się on pod wpływem alkoholu. Dopiero przy okazaniu dokumentów, policjanci wyczuli woń alkoholu. Z wyjaśnień sprzedawczyni zawartych w notatce, wynika że potwierdziła ona sprzedaż alkoholu G. J., ponadto twierdziła iż nie jest w stanie rozpoznać kto znajduje się pod wpływem alkoholu jeśli nie zatacza się lub "nie bełkocze". Dnia [...] września 2007 r. przeprowadzono przesłuchanie świadków zdarzenia w dniu [...] maja 2007 r., tj. przesłuchano policjantów i sprzedawczynię. Z przesłuchania sporządzono protokoły, będące dowodami w niniejszej sprawie. Z protokołów tych wynika iż sprzedawczyni – K. T. potwierdziła swoje poprzednie zeznania, stwierdziła że od G. J. nie było czuć woni alkoholu a jego zachowanie nie wskazywało że znajduje się pod wpływem alkoholu. Jeden z policjantów stwierdził iż według jego oceny G. J. wyglądał na nietrzeźwego, jednak nie wskazał na jakiej podstawie tak stwierdził. Natomiast drugi policjant P. M. zeznał iż po krótkotrwałej obserwacji sklepu przy ulicy [...] zauważył mężczyznę którego stan wskazywał że może znajdować się on pod wpływem alkoholu, i tu wskazał – chwiejny krok, potknięcia. Mając na uwadze wskazane dowody stwierdzić należy, iż zeznania sprzedawczyni, zarówno te złożone w dniu zdarzenia jak i z dnia [...] września 2007 r. są spójne, zeznania z dnia [...] września 2007 r. potwierdzają wcześniejsze. Natomiast w zeznaniach policjantów występują sprzeczności. Organy obu instancji nie przeprowadziły wnikliwej oceny dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania dowodowego, nie przeprowadzono także wszechstronnej oceny tych dowodów. W przedmiotowej sprawie wydaje się, że nie zostały wzięte pod uwagę, w ogóle zeznania sprzedawczyni, wręcz zostały pominięte, tylko oparto decyzję na zeznaniach i wyjaśnieniach funkcjonariuszy policji oraz na fakcie, że K. T. przyjęła mandat karny za naruszenie zasad ustawy. Organy wbrew zeznaniom sprzedawczyni zarówno z [...] jak i [...] 2007 r., uznały za udowodnione że była ona świadoma sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej. Z akt sprawy nie wynika na jakiej podstawie sprzedawczyni została ukarana mandatem, dlatego też organy powinny zapoznać się z aktami postępowania mandatowego i po zbadaniu całokształtu materiału dowodowego a nie na podstawie wybranych dowodów, wydać decyzję. Ocena dowodów dokonana przez organy jest w ocenie sądu niewłaściwa i dowolna, a więc sprzeczna z art. 80 kpa. Na marginesie należy zauważyć, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdziło, iż wynikające z art. 16 § 1 kpa domniemanie trwałości decyzji administracyjnych oznacza, iż w trakcie postępowania dowodowego należy niepodważalnie wykazać zaistnienie ustawowych przesłanek umożliwiających uchylenie decyzji uprawniającej adresata tej decyzji do określonych w niej działań, zaś wszelkie wątpliwości powinny być interpretowane na jego korzyść. Pomimo takiego stanowiska, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzje organu I instancji, mimo iż wydana ona została w oparciu o stan faktyczny który nie został jednoznacznie ustalony, gdyż na podstawie zebranego materiału dowodowego nie udowodniono, że sprzedawczyni świadomie złamała zakaz sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej. Mając na uwadze przedstawioną powyżej argumentację, uznać należy iż stan faktyczny, będący podstawą do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu, nie został ustalony jednoznacznie. Oznacza to że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik całego postępowania. Ubocznie stwierdzić należy iż, mając na uwadze cel ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, zdaniem sądu nawet jednorazowe nieprzestrzeganie zakazu wynikającego w przedmiotowej ustawy, stanowi przesłankę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Niewątpliwie jest to sankcja surowa, jednak wynikająca z przepisów obowiązującego prawa. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. Zgodnie z art. 152 wskazanej ustawy, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. W sprawie niniejszej zaskarżone orzeczenia jako uchylone w całości nie powinny być wykonane.