III SA/Lu 90/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Sędziowie WSA Jacek Czaja (sprawozdawca),, WSA Jerzy Drwal, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania K. G., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] września 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej [...] wyjaśnił, że w dniu [...] października 2007 r. zgłoszono do procedury dopuszczenia do obrotu sprowadzony ze S. samochód osobowy marki [...]. Do zgłoszenia celnego dołączono m.in.: umowę sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2007 r. określającą wartość pojazdu na kwotę 4000 CHF. Zgłoszenie celne zostało przez organ celny przyjęte jako odpowiadające wymogom formalnym. Pismem z dnia [...] października 2010 r., nr [...], Prokuratura Apelacyjna przekazała do Urzędu Celnego dokumenty uzyskane w ramach międzynarodowej pomocy prawnej, tj. pisma władz celnych nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. i 2 lipca 2010 r., w których [...] władze poinformowały, że eksportera wskazanego na załączonym do zgłoszenia celnego dowodzie zakupu pojazdu – [...] należy określić jako nieistniejącego. Z informacji wynikało również, że eksporter nie istniał w dniu wystawienia rachunku. Organ celny przeanalizował również wartości podobnych pojazdów na rynku kraju eksportu. Cena podobnego samochodu marki [...], na rynku [...] wynosiła 27.300 CHF. Przy uwzględnieniu uszkodzeń w ewentualnej wysokości 50%, organ obliczył wartość pojazdu na kwotę 13.650 CHF. W związku z tym postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wartości celnej sprowadzonego pojazdu. W toku prowadzonego postępowania, organ celny powołał biegłego J. P., celem wydania pisemnej opinii polegającej na określeniu wartości rynkowej samochodu, w oparciu o cenę pojazdu podobnego do sprowadzonego przez skarżącego samochodu, wyprodukowanego poza Wspólnotą. Rzeczoznawca w opinii nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r., określił wartość pojazdu na kwotę 13.390 zł. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego określił niezaksięgowaną kwotę należności wynikających z długu celnego powstałego w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] października 2007 r. w wysokości 8.354 zł. Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Izby Celnej podniósł, że w świetle postanowień Wspólnotowego Kodeksu Celnego podstawową regułą ustalania wartości celnej towaru jest oparcie się na wartości transakcyjnej, tzn. cenie faktycznie zapłaconej lub należnej za towary wtedy, jeżeli zostały sprzedane w celu wywozu na obszar Wspólnoty. Jednakże w pewnych wypadkach zasada ta doznaje ograniczeń i wartość transakcyjna nie może być wtedy przyjęta za wartość celną towaru. Podkreślono, że nawet w sytuacji, gdy w dniu zgłoszenia celnego funkcjonariusz celny nie kwestionuje prawidłowości deklarowanych przez importera danych zawartych w zgłoszeniu celnym, organ celny po stwierdzeniu, że dane te były nieprawidłowe może dokonać zmian w zgłoszeniu celnym. W niniejszej sprawie organ powołał się na pisma [...] władz celnych z dnia [...] kwietnia 2010 r. i [...] lipca 2010 r. wraz z załącznikami, z których wynikało, że firma [...] – eksporter – jest firmą nieistniejącą. Powyższe było podstawą wątpliwości co do tego, czy zadeklarowana wartość celna stanowiła całkowitą faktycznie zapłaconą cenę za pojazd. Organ celny prowadząc postępowanie wyjaśniające w sprawie, dokonał porównania zadeklarowanej wartości celnej z ceną samochodu podobnego wyprodukowanego w 2007 r., oferowanego na rynku [...]. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że cena podobnego samochodu ww. marki wynosi 27.300 CHF. Po uwzględnieniu wskazanych w wycenie rzeczoznawcy korekt ustalono, że zadeklarowana wartość celna (4.000 CHF) jest niższa od wartości na rynku kraju eksportu (13.650 CHF). Wystąpienie uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ceny transakcyjnej w rozumieniu art. 181a rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. Nr L 235 z dnia 11 października 1993 r. ze zm. – dalej jako "RWKC") wskazywało na konieczność ustalenia wartości celnej inną metodą, niż metoda wartości transakcyjnej określona w art. 29 ust. 1 WKC. Powołując się na wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej organ stwierdził, że jedyną dopuszczalną metodą ustalenia wartości celnej w tej sprawie jest tzw. metoda ostatniej szansy (art. 31 ust. 1 WKC). Przy stosowaniu tej metody można oprzeć się na opiniach rzeczoznawców oraz na wyspecjalizowanych katalogach lub czasopismach zawierających ceny rynkowe pojazdów, w których wydawca zestawia średnie ceny pojazdów samochodowych na podstawie ogólnokrajowych badań rzeczoznawczych, prowadzonych w sposób fachowy przez specjalistów w dziedzinie motoryzacji (np. Eurotax, Info-Ekspert). W przypadku używanych pojazdów samochodowych ta metoda pozwala na właściwe uwzględnienie indywidualnych cech pojazdu używanego, również wtedy (albo szczególnie wtedy), gdy określone one zostają przez rzeczoznawcę w specjalistycznej opinii technicznej. W ocenie organu strona bezpodstawnie podważa wiarygodność opinii technicznej z dnia [...] lipca 2012 r. sporządzonej przez biegłego J. P., który określił wartość rynkową pojazdu na podstawie notowań rynkowych z katalogu "Pojazdy Samochodowe - Wartości Rynkowe X-2007" oraz korekt mających wpływ na wartość pojazdu. Zdaniem organu, biegły w dokładny i czytelny sposób przedstawił proces wyceny pojazdu marki [...]. W wycenie tej rzeczoznawca dysponował nie tylko danymi wynikającymi z oceny technicznej dołączonej przez stronę do zgłoszenia celnego, ale także protokołem oględzin pojazdu i dokumentacją fotograficzną. Oparcie się przez organy celne przy ustalaniu wartości celnej pojazdu na ww. wycenie biegłego było w tej sprawie uzasadnione i zgodne z art. 122 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do argumentacji strony, że nie była ona rzeczywistym właścicielem wskazanego wyżej samochodu, organ wyjaśnił, że w sprawie bezspornym jest fakt udzielenia przez stronę pełnomocnictwa W. P. do działania na jej rzecz. Dyrektor Izby Celnej zauważył, że złożenie podpisu jest równoznaczne z akceptowaniem treści złożonego oświadczenia woli i wiedzy, z którym wiążą się określone cele i skutki prawne. Wszelkie konsekwencje złożenia oświadczenia woli ponosi więc osoba, która dokument podpisała. Zgodnie natomiast z art. 76 Prawa celnego czynność dokonana przez przedstawiciela w granicach upoważnienia pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która go ustanowiła. K. G. w treści pełnomocnictwa upoważnił W. P. do dokonania opłat podatkowych związanych z rozliczeniem podatku akcyzowego i cła oraz odbierania wszelkich dokumentów, odbioru dokument potwierdzającego zapłatę akcyzy i cła na terytorium kraju oraz składania wszelkich podpisów i oświadczeń. W powyższym pełnomocnictwie notarialnym K. G. określił siebie jako "właściciel samochodu osobowego marki [...]". Dodatkowo Dyrektor Izby Celnej podniósł, że w trakcie postępowania przed organem I instancji K. G. nie podnosił faktu wadliwości udzielonego pełnomocnictwa, a wręcz przeciwnie podkreślał, że pełnomocnik podał nieprawidłowe dane bez jego wiedzy. Tym samym w ocenie organu odwoławczego nie można uznać, że udzielone pełnomocnictwo miało charakter pozorny. W związku z twierdzeniem strony, że odpowiedzialnym za dług celny w przedmiotowej sprawie jest wyłącznie pełnomocnik, organ wyjaśnił, że stosownie do zapisów art. 201 ust. 1 lit. a WKC dopuszczenie do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym powoduje powstanie długu celnego. Dłużnikiem jest zgłaszający. W przypadku przedstawicielstwa pośredniego dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne (art. 201 ust. 3 zd. 1 i 2 WKC). Przedstawiciel - W.P. - dokonał sprecyzowania charakteru swojego przedstawicielstwa poprzez wpisanie kodu [3] w polu 14 zgłoszenia celnego, który oznacza, że przedstawicielstwo ma charakter pośredni. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie zgłaszającym jest W.P., który występuje jako przedstawiciel pośredni. Dyrektor Izby Celnej uznał za niezasadne argumenty podnoszone prze stronę sugerujące zwrócenie się do prokuratury o materiał dowodowy w sprawie ustalenia rzeczywistego właściciela pojazdu. Zdaniem organu bezspornym jest, że K.G. udzielił upoważnienia W. P., co w kontekście art. 76 ustawy Prawo celne, czyni z niego dłużnika w niniejszej sprawie. Dodatkowo wyjaśnił, że stosownie do art. 88 ustawy Prawo celne, postępowanie celne jest postępowaniem odrębnym od postępowania karnego i w związku z tym brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony. W ocenie Dyrektora Izby Celnej organ I instancji prawidłowo uznał, że w sprawie termin na powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych wynosi 5 lat od dnia powstania długu celnego. Organ I instancji powiadomił stronę o zaksięgowaniu kwoty długu celnego: K. G. w dniu [...] września 2012 r., W. P. w dniu [...] września 2012 r. (data doręczenia zaskarżonej decyzji), zaś dług celny powstał w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przewozowym z chwilą przyjęcia przedmiotowego zgłoszenia celnego, tj. w dniu [...] października 2007 r. Zaskarżona decyzja została więc wydana w określonym w art. 56 ustawy Prawo celne, pięcioletnim terminie na powiadomienie dłużnika o kwocie należności celnych. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego . Skarżący zarzucił organom celnym naruszenie: ­ art. 122, 187 § 1, 188, 191 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo celne polegające na niewyjaśnieniu istotnych okoliczności mających znaczenie dla ustalenia odpowiedzialności skarżącego z tytułu długu celnego, a mianowicie czy skarżący był właścicielem pojazdu objętego procedurą dopuszczenia do obrotu według dokumentu SAD, a także czy skarżący udzielił W. P. ważnego pełnomocnictwa, a w konsekwencji czy zgłaszający W.P. działał w istocie na rzecz skarżącego; ­ art. 5 ust. 4 WKC poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że skarżący pomimo, że nie udzielił ważnego pełnomocnictwa zgłaszającemu jest dłużnikiem długu celnego określonego w decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji – prawa nie naruszają. Na wstępie należy stwierdzić, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 20 ust. 1 i 3 lit. a i c, art. 31 i art. 78 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. Nr L 302 z dnia 19 października 1992 r. ze zm. – dalej jako WKC) oraz art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. Nr L 235 z dnia 11 października 1993 r. ze zm. – dalej jako RWKC). Zgodnie tymi przepisami, po dokonaniu zwolnienia towarów organy celne mogą dokonać sprawdzenia prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, czyli przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem celnym oraz późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów. Kontrole te mogą być przeprowadzone u zgłaszającego bądź u każdej osoby bezpośrednio lub pośrednio zainteresowanej zawodowo tymi operacjami, jak również u każdej innej osoby posiadającej wymienione dokumenty i dane. Organy te mogą również przeprowadzić rewizję towarów, o ile istnieje jeszcze możliwość ich okazania. Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego lub kontroli przeprowadzonej po zwolnieniu towarów wynika, że przepisy regulujące właściwą procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawidłowe lub niekompletne dane, organy celne podejmują niezbędne działania w celu uregulowania sytuacji prawnej towaru, biorąc pod uwagę nowe dane, którymi dysponują. Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 WKC, co do zasady wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, wtedy gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, ustalana, o ile jest to konieczne, na podstawie art. 32 i 33 – z zastrzeżeniem przypadków, które nie mają znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Z treści art. 181a RWKC wynika, że jeżeli zgodnie z procedurą ustanowioną w ust. 2, organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC, mogą odstąpić od ustalenia wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. Mając na uwadze powyższą zasadę, w pierwszej kolejności należy odnieść się do prawidłowości odstąpienia przez organy celne od ustalenia wartości celnej spornego pojazdu w oparciu o metodę wartości transakcyjnej. Metoda ta stanowi wyjściową regułę ustalania wartości celnej towaru, a odstąpienie od niej, jako wyjątek od zasady, musi być należycie uzasadnione (art. 29 WKC). W ocenie sądu dokument urzędowy pochodzący od szwajcarskich organów celnych, z którego wynika ustalenie fikcyjności podmiotu sprzedającego pojazd podlegający zgłoszeniu celnemu, zasadnie został oceniony przez polskie organy celne jako dowód potwierdzający występowanie w sprawie uzasadnionych wątpliwości co do wiarygodności ceny transakcyjnej w rozumieniu art. 181a rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93. W ocenie sądu organy celne w niniejszej sprawie należycie wykazały zasadność odstąpienia od metody wartości transakcyjnej. Zaistniały bowiem uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna pojazdu wynikająca z ceny uwidocznionej na przedłożonej umowie sprzedaży stanowi całkowitą, faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że podstawą dla tego stanowiska była istotna rozbieżność pomiędzy zadeklarowaną wartością celną pojazdu, a cenami tego rodzaju pojazdów na rynku kraju eksportu. Argument ten stanowi dostateczną podstawę do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej opartej na wartości transakcyjnej. Strona internetowa, do której odwołały się organy celne, zawierająca ceny samochodów na rynku kraju eksportu, nie stanowiła przecież podstawy do określenia wartości celnej towaru. Uzyskane w ten sposób dane miały jedynie charakter porównawczy i stanowiły podstawę do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie wartości celnej zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym. Badanie kształtowania się cen pojazdów używanych na rynku kraju eksportera ([...]) jest w zasadzie niezbędne dla weryfikacji tego, czy nie doszło do zaniżenia uwidocznionej w umowie sprzedaży ceny transakcyjnej. Skuteczne zaś podważenie wiarygodności ceny transakcyjnej stanowi podstawę do określenia wartości celnej w oparciu o przepis art. 31 WKC. Powołując się na wytyczne Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, organ obszernie i przekonująco uzasadnił, że w przypadku importu używanych pojazdów jedyną możliwą do zastosowania metodą pozostaje metoda ostatniej szansy. Wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej nie są wprawdzie źródłem prawa, jednak stanowią podstawową dyrektywę interpretacyjną w zakresie przepisów WKC dotyczących ustalania wartości celnej. Metoda ostatniej szansy (art. 31 WKC) zakłada ustalanie wartości celnej towaru na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. i przepisów WKC. W przypadku importu używanych samochodów dostępne dane, o których mowa w art. 31 WKC, to według wytycznych wspomnianego Komitetu, m.in. informacje zawarte w branżowych katalogach motoryzacyjnych, a także opinie biegłych rzeczoznawców. W rozpoznawanej sprawie podstawą ustalenia przez organy celne ostatecznej wartości celnej pojazdu była wycena rzeczoznawcy J. P. z dnia [...] lipca 2012 r. Przy określaniu wartości pojazdu rzeczoznawca ustaliła wartość rynkową pojazdu na kwotę 155.500 zł Pomimo tego, nie kwestionując ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii, organ celny dokonał korekty ustalonej przez biegłego wartości pojazdu, uwzględniając wartość cła, marży, podatku akcyzowego i podatku VAT, ustalił wartość importowanego pojazdu na kwotę 92.727 zł. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Naczelnik Urzędu określił kwotę cła podlegającą retrospektywnemu zaksięgowaniu w wysokości 8.354 zł. W świetle powyższego uznać należy, że organy celne prawidłowo określiły wartość celną importowanego pojazdu, zarówno opierając się na trafnej wykładni zastosowanych przepisów prawa, jak i prawidłowo ustalając istotne okoliczności stanu faktycznego sprawy. Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu pominięcia przez organy okoliczności, że udzielone W. P. pełnomocnictwo nosiło znamiona pozorności, a więc z mocy prawa było nieważne, zarzut ten uznać należy za niezasadny. W ocenie sądu fakt udzielenia przez skarżącego pełnomocnictwa z dnia [...] października 2007 r., z podpisem notarialnie poświadczonym i załączonego do akt sprawy do działania w jego imieniu, przesądza o prawidłowości zaskarżonej decyzji, obciążającej skarżącego należnościami związanymi ze sprowadzeniem pojazdu, bowiem z mocy prawa jest on dłużnikiem. Prawidłowo organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 199 ust. 1 RWKC, złożenie w urzędzie celnym zgłoszenia podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela czyni go odpowiedzialnym m. in. za przestrzeganie wszelkich obowiązków odnoszących się do objęcia danych towarów odpowiednią procedurą. Zgodnie z art. 201 ust. 3 WKC dłużnikiem jest zarówno zgłaszający, jak i - w przypadku przedstawicielstwa pośredniego - osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. W rozpoznawanej sprawie za zgłaszającego uznano odbiorcę, a więc skarżącego, jako osobę wskazaną w polu 8 SAD, wskazując przy tym, że W.P. działa jedynie w charakterze przedstawiciela pośredniego – poprzez wpisanie kodu [3] w polu 14. Zatem, jak słusznie stwierdziły to organy celne, skarżący, udzielając W. P. pełnomocnictwa w powyższym zakresie, ponosi odpowiedzialność za dokonane czynności - złożenia zgłoszenia celnego w jego imieniu i na jego rzecz, co pozostaje w zgodzie z brzmieniem przepisów art. 5 ust. 1 WKC, kształtujących instytucję reprezentacji w postępowaniu przed organami celnymi. Zgodnie natomiast z art. 76 Prawa celnego, czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która go ustanowiła. W związku z powyższym, skład orzekający w sprawie stoi na stanowisku, że nie można uznać, że pełnomocnik nie działał w granicach udzielonego mu pełnomocnictwa, jak też, że to on powinien ponieść odpowiedzialność za dokonanie nieprawidłowego zgłoszenia celnego. Skoro skarżący upoważnił W. P. do sprowadzenia pojazdu w swoim imieniu, to jest on odpowiedzialny za dług związany ze sprowadzeniem pojazdu, a tym samym stał się stroną postępowania jako podatnik – na mocy art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone zgodnie z regułami proceduralnymi, z poszanowaniem praw strony i czynnym jej udziałem, a interpretacja przepisów prawa dokonana została w oparciu o prawidłową ich wykładnię, a w konsekwencji organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do trafnie ustalonego stanu faktycznego. Organy szczegółowo przy tym uzasadniły motywy swoich rozstrzygnięć, opierając się na wszechstronnie zebranym i rozważonym materiale dowodowym, z którego wyciągnęły logiczne wnioski, odwołując się do konkretnych ustaleń faktycznych, mających oparcie w zgromadzonych w sprawie dowodach, nie naruszając granic swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 191 Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, jako bezzasadną.