III SA/Lu 900/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżący zwrócił się m.in. z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, skarżący w terminie nadesłał wypełniony urzędowy formularz, a następnie w piśmie z dnia 1 września 2015 r. uzupełnił braki wniosku oświadczając, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nieposiadającą dochodów, ani żadnych oszczędności, a także wiedzy prawniczej, która pozwalałaby mu na samodzielne występowanie przed sądem. W dalszej części wniosku podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trojgiem małoletnich dzieci, a w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 i udział w [...] części nieruchomości o pow. [...] arów. Skarżący podał również, że do stałych wydatków na utrzymanie należy koszt raty kredytu hipotecznego w kwocie [...] zł miesięcznie spłacany ze środków pożyczanych od brata oraz koszt wyżywienia w wysokości [...] zł miesięcznie finansowany z pożyczek od rodziny. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał dodatkowe dokumenty źródłowe i oświadczenia. Z przedłożonego zaświadczenia z dnia 1 września 2015 r. wynika, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od dnia [...] r. W piśmie z dnia 1 września 2015 r. skarżący oświadczył, że jego małoletnie dzieci mają przyznane alimenty z jego strony, jednakże nie wypełnia tego obowiązku ze względu na trudną sytuację materialną (matka dzieci pobiera świadczenie alimentacyjne z ośrodka pomocy społecznej). Oświadczył, że nie prowadzi z dziećmi i ich matką wspólnego gospodarstwa domowego. W kolejnym oświadczeniu z tej samej daty skarżący wskazał miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego, na które składają się: wywóz śmieci – [...] zł; podatki od nieruchomości [...] zł kwartalnie (tj. [...] zł miesięcznie), energia elektryczna – [...] zł; internet i telewizja – [...] zł miesięcznie; rata kredytu hipotecznego – [...] zł; wyżywienie – [...] zł; ubrania i środki czystości – [...] zł. Skarżący oświadczył, że część utrzymania pokrywa z prac dorywczych. Natomiast pożyczki finansowe od rodziny są doraźne, na bieżące potrzeby i spłaca je poprzez pomoc w pracach remontowych, naprawach bądź przez pomoc w prowadzeniu działalności gospodarczej (rozwózka, rozładunek towaru, przywiezienie towaru od wytwórców). Skarżący nadesłał również dwa zaświadczenia z dnia 26 sierpnia 2015 r. z banku, w którym zaciągnął kredyt: jedno poświadczające zawartą z nim umowę kredytu na budowę budynku systemem gospodarczym wraz z potwierdzeniem spłat kapitału i odsetek, a drugie potwierdzające aktualne saldo zadłużenia z tytułu wymienionego kredytu udzielonego w dniu [...] r. na kwotę [...] zł. Skarżący nadesłał również potwierdzenia wpłat za energię elektryczną, internet i telewizję oraz podatek od nieruchomości. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 ( 2 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Wskazać bowiem należy, że użyte w powołanym unormowaniu sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, że rozstrzygnięcie sądu (referendarza sądowego) zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej. Analiza oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów, prowadzi do wniosku, że skarżący nie wykazał w pełni, jaka jest jego rzeczywista sytuacja materialna i rodzinna. W oświadczeniu z dnia 1 września 2015 r. skarżący podaje, że nie prowadzi z dziećmi wspólnego gospodarstwa domowego, a więc zaprzecza temu co podał w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oświadcza również, że nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego z powodu braku dochodów, jednakże comiesięcznie ponosi koszty swojego utrzymania w kwocie ok. [...] zł (wg. wykazu wydatków sporządzonego dnia 1 września 2015 r.). Skarżący jest wprawdzie formalnie zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, ale jak wynika z jego oświadczenia z dnia 1 września 2015 r. w rzeczywistości jest osobą pracującą (wykonuje prace remontowe, naprawy, pomaga w prowadzeniu działalności gospodarczej poprzez rozwożenie i rozładunek załadunek towaru). Na wykonywaną przez skarżącego pracę w charakterze [...] wskazują pośrednio akta administracyjne sprawy (k-17), gdzie wniosek o sprawdzenie kwalifikacji kierowcy jest związany z naruszeniami przepisów w większości podczas jazdy [...]. Zauważyć również należy, że skarżący regularnie opłaca raty kredytu hipotecznego i bieżące rachunki (np. w miesiącu sierpniu 2015 r. dokonał wpłaty [...] zł tylko za energię elektryczną /dowód wpłaty z dnia 29 sierpnia 2015 r./ i kwoty [...] zł tytułem spłaty kredytu /potwierdzenie wpłaty na rachunek banku z dnia 5 sierpnia 2015r./). Nie można zatem dać wiary jego twierdzeniu złożonemu na urzędowym formularzu, że nie osiąga żadnych dochodów, a wszystkie koszty utrzymania są finansowane z pożyczek. W ocenie referendarza, gdyby skarżący nie posiadał żadnych dochodów, nie byłby w stanie utrzymać zamieszkiwanego przez siebie domu o pow. [...] m2. Skarżący nie podaje, aby dzielił koszty utrzymania domu z innymi osobami, a więc cały ciężar utrzymania gospodarstwa domowego (wszelkie opłaty za media, podatek, raty kredytu) musi pokrywać z pozyskanych przez siebie środków finansowych, których faktycznej wielkości nie ujawnił. W świetle powyższego wątpliwości referendarza budzi rzetelność podanych przez skarżącego informacji o stanie materialnym i rodzinnym. Takie zachowanie nie może być argumentem przemawiającym za zwolnieniem skarżącego od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji w sposób rzetelny i wyczerpujący. Skarżący nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawiając swoją sytuację materialną fragmentarycznie, nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.