III SA/Lu 904/13
WyrokWSA w Lublinie2014-04-03
Skład orzekający: Jadwiga Pastusiak, Jerzy Drwal, Ewa Ibrom
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo zastosował sankcję pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowej o 1% z powodu niezadeklarowania przez rolnika wszystkich użytków rolnych, a także czy prawidłowo odmówił przyznania płatności z tytułu wariantu "Ekstensywnie trwałe użytki zielone" z powodu ponownego stwierdzenia nieprawidłowości?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została uchylona z powodu istotnych uchybień proceduralnych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Organ nie wykazał w sposób wyczerpujący podstaw faktycznych i prawnych swoich rozstrzygnięć, a akta sprawy nie zawierały kluczowych dokumentów. W szczególności brak było odniesienia powierzchni zadeklarowanej do pierwotnie zadeklarowanej w 5-letnim zobowiązaniu przy stosowaniu sankcji za niezadeklarowanie wszystkich użytków rolnych, a także brak było dowodów na ponowne stwierdzenie nieprawidłowości przy odmowie przyznania płatności z tytułu jednego z wariantów.Stan faktyczny
Rolnik W. B. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, deklarując różne pakiety i warianty. Decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR przyznano płatności z części pakietów w pomniejszonej wysokości i odmówiono przyznania płatności z jednego pakietu. Rolnik zarzucił błędy organu i niesłuszne sankcje. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując na stwierdzone nieprawidłowości w postaci niezadeklarowania wszystkich użytków rolnych oraz ponowne stwierdzenie nieprawidłowości "Brak koszenia". Rolnik zaskarżył decyzję do WSA, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania i braku uzasadnienia prawnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w pomniejszonej wysokości I. uchyla zaskarżoną decyzję: II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz W. B. 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] września 2013 r., nr [...], Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania W. B., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C.
z [...] czerwca 2013 r., nr [...], o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:
We wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 W. B. zadeklarowała następujące pakiety do realizacji:
- (1) Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1: Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, pow. działek rolnych 5,73 ha;
- (2) i (3) Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 – wariant: 5.1: Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000, pow. 26, 27 ha) oraz wariant 5.10: Użytki przyrodnicze - Natura 2000, pow. 5,00 ha;
- (4) i (5) Rolnictwo ekologiczne – wariant 2.3: Trwałe użytki zielone
(z certyfikatem zgodności), pow. 39,83 ha oraz wariant 2.9: Uprawy sadownicze
i jagodowe (z certyfikatem zgodności), pow. 0,11 ha;
- (6) Ekstensywnie trwałe użytki zielone – wariant Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 (3.2.1.), pow. 10,92 ha.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. przyznał płatności z tytułu pierwszych trzech ww. pakietów/pięciu ww. wariantów (w zmniejszonej wysokości) oraz odmówił przyznania płatności z tytułu pakietu Ekstensywnie trwałe użytki zielone.
W odwołaniu od decyzji W. B. zarzucił, ze zmniejszenie płatności było wynikiem błędów organu i niesłusznego nałożenia na rolnika sankcji w odniesieniu do wcześniejszych płatności – za lata 2010-2011.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] września 2013 r. Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że w dniach
22-23 listopada 2012 r. w gospodarstwie rolnika przeprowadzono kontrolę na miejscu, która wykazała szereg opisanych w edycji nieprawidłowości. M.in. stwierdzono uchybienia mające wpływ na wysokość przyznanej płatności, polegające na zadeklarowaniu mniejszej powierzchni działek rolnych niż została stwierdzona w wyniku kontroli (działka rolna B – pow. zadeklarowana: 4,52 ha, stwierdzona: 8,42 ha; działka D – pow. zadeklarowana: 1,48 ha, stwierdzona: 1,68 ha; działka N – pow. zadeklarowana: 1,95 ha, stwierdzona: 2,14 ha; działka P – pow. zadeklarowana: 0,60 ha, stwierdzona: 0,74 ha; działka W – pow. zadeklarowana: 0,57 ha, stwierdzona: 0,59 ha). Łączna powierzchnia niezgłoszona do płatności wyniosła 4,45 ha.
Organ powołał się na art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE, seria L, nr 25, s. 8, ze zm.) w zw. z art. 57 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE, seria L, nr 316, s. 65, ze zm.). Z regulacji tych wynika, że jeśli w danym roku beneficjent nie zadeklaruje wszystkich użytków rolnych, a różnica pomiędzy całkowitą powierzchnią użytków rolnych zadeklarowaną we wniosku o płatność a obszarem zadeklarowanym łącznie z całkowitą powierzchnią działek rolnych niezadeklarowanych przekracza 3 % zadeklarowanej powierzchni, całkowita kwota pomocy w ramach środka obszarowego należnych temu beneficjentowi za ten rok jest pomniejszona o maksymalnie 3 % w zależności od powagi pominięcia.
Działając w oparciu o ten przepis zastosowano sankcję w postaci obniżenia płatności o 1% w stosunku do 5 zgłoszonych wariantów (Ochrona siedlisk lęgowych ptaków, 4.1; Użytki przyrodnicze - Natura 2000, 5.10; Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - Natura 2000, 5.1; Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), 2.3; Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności), 2,9).
Uzasadniając odmowę przyznania płatności do wariantu – Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 (3.2.1.) organ powołał się na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, ze zm.). Zgodnie
z § 27 ust. 3 rozporządzenia jeżeli ponownie zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach tego samego wariantu, płatność rolnośrodowiskowa nie przysługuje temu rolnikowi w danym roku i w roku następnym, w części dotyczącej tego wariantu.
W 2010 r. przeprowadzona kontrola na miejscu w gospodarstwie wnioskodawcy stwierdziła nieprawidłowość oznaczoną kodem L7 - Brak koszenia lub koszenie w nieodpowiednim terminie dla działki rolnej D o pow. 0,18 ha. Z kolei kontrola na miejscu przeprowadzona w 2011 r. stwierdziła taką samą nieprawidłowość na działce rolnej D o pow. 1,48 ha i działce rolnej G o pow. 3,91 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydając decyzję z dnia [...] maja 2012 r.
(nr [...]) poinformował rolnika o pierwszym wystąpieniu ww. nieprawidłowości dla pakietu/wariantu 3.1. Ponadto zaznaczył w ww. decyzji, że jeżeli ponownie zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach tego samego wariantu, płatność rolnośrodowiskowa nie przysługuje rolnikowi w danym roku i w roku następnym, w części dotyczącej tego wariantu.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że wnioskodawca sam określa treść swego żądania, dlatego też decyzje w sprawie przyznania płatności wydawane są w oparciu o dane podane we wniosku strony.
W skardze do sądu administracyjnego W. B. podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie ustalenia prawdy materialnej polegające na nieprawidłowo przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym i uznaniu, że za błędne działanie organu ARiMR odpowiada beneficjent, a także braku uzasadnienia prawnego.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest odniesienia do zarzutów postawionych w odwołaniu. Zawiera ono wyliczenie i przytoczenie przepisów prawa bez faktycznego uzasadnienia prawnego. Organ nie dokonał prawidłowej analizy dowodów, nie rozważył i nie podał w decyzji argumentów, którymi kierował się przy ocenie dowodów zgromadzonych w postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest dotknięta znaczącymi uchybieniami proceduralnymi, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji skutkują koniecznością uchylenia decyzji.
Decyzje wydawane w sprawach płatności rolnych współfinansowanych
z budżetu Unii Europejskiej musza odpowiadać wymogom proceduralnym określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego, choć przepisy
o płatnościach modyfikują niektóre obowiązki organów orzekających w tych sprawach. W myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013, poz. 173; dalej jako: u.w.r.o.w.) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z ust. 2 przytaczanego przepisu w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: (1) stoi na straży praworządności; (2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; (3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; (4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. W myśl ust. 3 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Przytoczone przepisy modyfikują nieco treść niektórych podstawowych zasad postępowania administracyjnego – zasady prawdy materialnej i zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. W pierwszym przypadku kładą większy nacisk na aktywność strony w przedstawianiu materiału dowodowego, jednak zachowują kluczowy element zasady polegający na obowiązku organu wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Odnośnie zasady czynnego udziału stron art. 21 ust. 2 pkt 3 i 4 także wskazują na wymóg większej aktywności stron w realizacji uprawnień wynikających z tej zasady.
W odniesieniu do decyzji wydawanych w sprawach płatności rolnych pełne zastosowanie znajdują m.in. zasada ochrony zaufania jednostek do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), zasada przekonywania (art. 11) oraz obowiązek prawidłowego uzasadniania decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Reguły te odgrywają kluczową rolę z punktu widzenia kontroli zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji. Wynika z nich, że choć strona (rolnik wnioskujący o przyznanie płatności) musi przedstawiać dowody i argumenty, świadczące o spełnieniu przez nią przesłanek przyznania pomocy, to jednak na organie spoczywa obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych. W dalszej kolejności organ powinien w uzasadnieniu decyzji przeprowadzić wyczerpującą analizę przesłanek faktycznych i prawnych podjętego przez siebie rozstrzygnięcia w taki sposób, aby strona była w stanie zrozumieć sens tych argumentów i tok rozumowania organu, innymi słowy – aby istniały szanse przekonania strony, że decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Co więcej – z punktu widzenia tego, że decyzja ma być przedmiotem kontroli sądu, cały materiał dowodowy przywoływany przez organ musi się znaleźć w aktach administracyjnych sprawy. Niespełnienie tego wymogu sprawia, że sąd nie będąc w stanie wyjaśnić nasuwających się wątpliwości, nie może uznać za udowodnione okoliczności, na które powołuje się organ (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011,
s. 293 i przytaczane tam orzecznictwo).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt badanej sprawy należy stwierdzić, że powyższych wymogów zaskarżona decyzja nie spełnia. Uzasadnienie faktyczne
i prawne decyzji jest niejasne, wewnętrznie sprzeczne, nieprecyzyjne, a w pewnych monetach wręcz niezrozumiałe. Część istotnych dla sprawy zagadnień pominięta została milczeniem. W przedłożonych do sądu aktach administracyjnych brak jest niektórych kluczowych dokumentów, na które powołuje się organ.
Na podstawie uzasadnienia decyzji z dość dużym trudem można ustalić, że w odniesieniu do trzech pakietów wskazanych we wniosku skarżącego (Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 i na tych obszarach oraz Rolnictwo ekologiczne) zastosowano sankcję z uwagi na niezgłoszenie przez rolnika do płatności wszystkich działek rolnych.
Jako podstawę prawną wskazano art. 16 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 65/2011, w myśl którego jeśli w danym roku beneficjent nie zadeklaruje wszystkich użytków rolnych, a różnica pomiędzy całkowitą powierzchnią użytków rolnych zadeklarowaną we wniosku o płatność a obszarem zadeklarowanym łącznie z całkowitą powierzchnią działek rolnych niezadeklarowanych przekracza 3 % zadeklarowanej powierzchni, całkowita kwota pomocy w ramach środka obszarowego należnych temu beneficjentowi za ten rok jest pomniejszona o maksymalnie 3 % w zależności od powagi pominięcia.
Jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że płatność rolnośrodowiskowa opiera się na ciągłości realizacji 5-letniego zobowiązania (por. § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie płatności rolnośrodowiskowej) to oczywistym staje się stwierdzenie, że zastosowanie sankcji wymaga odniesienia powierzchni zadeklarowanej w danym roku (którego dotyczy decyzja o płatności) do powierzchni zadeklarowanej pierwotnie, w 5-letnim zobowiązaniu. Tego odniesienia ewidentnie brakuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ ogranicza się do wykazania różnic pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzona na poszczególnych działkach w toku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 23 listopada 2012 r. Nijak jednak z decyzji nie wynika, czy powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli jest tożsama z pierwotnie zadeklarowaną do realizacji programu rolnośrodowiskowego, a to jest kluczową kwestią dla zastosowania sankcji. Bez takiego odniesienia nie można mówić o prawidłowym zastosowaniu sankcji. Przyznawanie płatności rolnych opiera się na wniosku rolnika. Może on zadeklarować do płatności wszystkie użytkowane przez siebie działki rolne, może jednak część z nich pominąć. Jego swobodę w tym zakresie wiąże podjęte zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Nie można jednak zarzucić rolnikowi, że nie zadeklarował jakichś działek do płatności, chyba że jest to konsekwencją obowiązku kontynuacji produkcji rolnej, wynikającego z zaciągniętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.
Pozostając w kręgu badania prawidłowości zastosowania przez organ sankcji zmniejszającej płatność należy stwierdzić, że przytoczone przepisy prawa unijnego określają jedynie maksymalną wysokość sankcji – 3%. W badanej sprawie organ zastosował sankcję w wysokości 1%. W uzasadnieniu brak jest chociażby jednego zdania wyjaśniającego, dlaczego zastosowano taką a nie inną wielkość sankcji. Fakt, że przepis pozostawia wymiar sankcji uznaniu organu nie zwalnia go z obowiązku podania motywów, którymi kierował się konkretyzując sankcję. Wręcz przeciwnie, w obszarze kompetencji dyskrecjonalnych wskazana jest szczególna staranność motywowania rozstrzygnięć, tak aby nie narażać się na zarzut decyzji arbitralnej, sprzecznej z wymogami ochrony zaufania jednostki do państwa.
W dalszej kolejności należy wskazać na wewnętrzną sprzeczność w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w części odnoszącej się do omawianego zagadnienia. Przyczyną zastosowania sankcji było "zaniżenie" zadeklarowanej powierzchni działek. Tymczasem w odniesieniu do wszystkich 3 pakietów i 5 wariantów na s. 8-9 uzasadnienia znajdują się podobne sformułowania: "Biorąc pod uwagę kontrolę administracyjną, powierzchnia działek rolnych stwierdzona w kontroli administracyjnej wyniosła 5, 73 ha (pow. deklarowana we Wniosku – 5,73 ha) – tak w odniesieniu do wariantu Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Z jednej strony zatem organ stwierdza, że istnieje różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowana a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli (zaniżenie), a tymczasem w następnych akapitach podaje identyczne wartości powierzchni stwierdzonej i deklarowanej. Uzasadnienie decyzji nie pozwala w żaden sposób przekonać się, czy jest to prosty błąd pisarski, czy też rozbieżność ta ma zupełnie inne przyczyny. Jest to przy tym kwestia kluczowa w sprawie, gdyż zaistnienie rozbieżności (zaniżenia) warunkuje zastosowanie sankcji.
Z kolei w odniesieniu do pakietu Ekstensywnie trwałe użytki zielone z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przyczyną odmowy przyznania płatności było ponowne stwierdzenie nieprawidłowości tego samego rodzaju na określonych działkach skarżącego. Jako podstawę prawną wskazano § 27 ust. 3 rozporządzenia w sprawie płatności rolnośrodowiskowej, w myśl którego jeżeli ponownie zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach tego samego wariantu, płatność rolnośrodowiskowa nie przysługuje temu rolnikowi w danym roku i w roku następnym, w części dotyczącej tego wariantu.
Surowość sankcji nakazuje precyzyjne wykazanie w uzasadnieniu decyzji,
o jaką nieprawidłowość chodzi, a także przedstawienie dokumentów, z których organ wywodzi takie wnioski. Wymogów tych nie spełnia zaskarżona decyzja.
Organ uzasadniając zastosowanie sankcji z § 27 ust. 2 rozporządzenia powołuje się na przeprowadzone w 2010 i w 2011 r. kontrole na miejscu w gospodarstwie skarżącego, które wykazały nieprawidłowości określane kodem L7 – Brak koszenia. W przedłożonych do sadu aktach administracyjnych brak jakichkolwiek dokumentów dotyczących tych kontroli – w szczególności nie ma raportów kontroli, które pozwoliłyby przekonać się o prawidłowości ustaleń organu.
Ponadto organ powołuje się na decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] maja 2012 r., w której informowano skarżącego o pierwszym wystąpieniu nieprawidłowości oznaczonej kodem L7 dla pakietu i wariantu 3.1 oraz o tym, że ponowne stwierdzenie uchybień w przestrzeganiu wymogów w ramach tego samego wariantu będzie skutkować pozbawieniem prawa do płatności w danym roku i w roku następnym. Również i tej decyzji nie ma w aktach administracyjnych sprawy, co nie pozwala na ocenę argumentacji organu
Bez tych dokumentów nie da się zweryfikować prawidłowości argumentacji organu. Sąd nie może prowadzić własnego dochodzenia i poszukiwać na własną rękę dokumentów, na które powołuje się organ. Wszystkie materiały, które stały się podstawą ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych muszą znajdować się w aktach administracyjnych sprawy.
Należy też zwrócić uwagę, że uchybienia stwierdzono po raz pierwszy w sprawie dotyczącej (prawdopodobnie, bo nie jest to jasno wskazane przez organ) płatności za rok 2010. Nie wiadomo, czego dotyczyła kontrola przeprowadzona w roku 2011. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika w żaden sposób, czy skarżący składał wniosek o płatności za rok 2011 i czy w tym roku przyznano płatności i zastosowano sankcje. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podnosi, że "był niesłusznie karany w latach 2010 i 2011", co wskazywałoby na to, że składał wniosek za rok 2011 i była wydana decyzja dotycząca tego okresu. Jest to istotna w sprawie kwestia, gdyż od niej zależy sposób zastosowania sankcji – uchybienie musi być "ponownie stwierdzone", a zatem w odniesieniu do płatności za kolejny rok, co skutkować będzie sankcją w tym roku, w którym ponownie stwierdzono uchybienie i w następnym roku.
Ponadto należy wskazać, że w odwołaniu od decyzji Kierownika BP ARiMR
w C. skarżący podnosił w odniesieniu dotyczącego omawianego uchybienia (brak koszenia działek), że w roku 2010 złożył oświadczenie o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności informując BP ARiMR o niemożności wykoszenia działek z uwagi na ulewne deszcze i wylewy rzeki B. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do tego argumentu.
Z uwagi na braki w aktach sprawy (brak decyzji dotyczącej płatności za rok 2010) nie wiadomo, czy argument siły wyższej został uwzględniony. Jest to okoliczność kluczowa dla sprawy, bowiem wystąpienie siły wyższej wyłącza możliwość zastosowania sankcji – w takim przypadku nie można mówić o wystąpieniu uchybienia i jego ponownym stwierdzeniu. W zaskarżonej decyzji powinny znaleźć się wyczerpujące rozważania na ten temat – czy rzeczywiście skarżący złożył stosowne oświadczenia w określonych prawem terminach, czy zostały one uwzględnione, jakich działek dotyczyły. Tych elementów brakuje, co jest kolejnym argumentem świadczącym o wadliwości decyzji i konieczności jej uchylenia.
Powyższe względy przemawiają za uznaniem, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 8, 11, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 21 u.w.r.o.w. Uchybienia te niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego decyzja musi zostać uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).
Uchylenie zaskarżonej decyzji powoduje konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR. Podstawowym obowiązkiem organu będzie usunięcie wytkniętych wyżej uchybień, które spowodowały uchylenie decyzji.
W pierwszej kolejności organ powinien zdecydowanie poprawić uzasadnienie rozstrzygnięcia. Musie mieć na względzie podstawową zasadę, że uzasadnienie nie może być pisane w ten sposób, żeby samo w sobie wymagało skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych celem poznania argumentów organu. Argumenty te powinny być precyzyjne i jasno wypunktowane. Nie można w uzasadnieniu przeskakiwać z jednego wątku na drugi. Uzasadnienie ma być jasnym, zrozumiałym wywodem wskazującym precyzyjnie czemu wydano taką, a nie inną decyzję. Obowiązkiem organu będzie zatem uporządkowanie argumentacji, tak aby stała się przejrzysta i zrozumiała przede wszystkim dla strony.
Ponadto w aktach administracyjnych muszą się znaleźć wszystkie dokumenty, na które powołuje się organ, tak aby była możliwa kontrola prawidłowości toku argumentacji organu. Nie jest oczywiście konieczne umieszczanie w aktach oryginałów dokumentów, jeśli są one potrzebne w innych sprawach. Wystarczające może być również złożenie uwierzytelnionych przez pracowników organu kopii dokumentów.
Mając powyższe na uwadze sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II sentencji wyroku, określające, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, oparto na treści art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło