III SA/Lu 914/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków wynikających z umowy o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonym jednocześnie ze skargą urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację majątkową. Wykazał, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, zatrudnia dwóch pracowników, spłaca kredyt zaciągnięty na jej prowadzenie w wysokości [...] zł (miesięczna rata [...] zł) oraz kredyt kupiecki w kwocie ok. [...] zł. Oprócz tych kredytów spłaca również zaciągnięty razem z żoną kredyt w kwocie [...] zł, którego miesięczna rata wynosi [...] zł. Skarżący płaci alimenty na dziecko z pierwszego małżeństwa w kwocie [...] zł miesięcznie, a ponadto współfinansuje mu koszty studiów przekazując miesięcznie kwotę [...] zł. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i małoletnim dzieckiem, a średnie miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą ok. [...] zł. Wykazał, że w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m2, a poza tym nie posiada innych nieruchomości, ani żadnych zasobów finansowych. Stwierdził, że z prowadzona działalność gospodarcza przynosi dochód w wysokości [...] zł. Na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik skarżącego nadesłał pismo z dnia 30 grudnia 2013 r. oraz żądane dokumenty źródłowe. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 ( 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie tego prawa, wobec czego powinna ona przedstawić argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną. W świetle oświadczenia skarżącego złożonego na urzędowym formularzu i przedstawionych dokumentów stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy większy niż ten, który wykazał w urzędowym formularzu (oprócz domu o pow. [...] m2 posiada działkę o pow. [...] ha, a także budynki służące prowadzeniu działalności gospodarczej o pow. [...] m2 i [...] m2 – wg. wypisu z rejestru gruntów i budynków). Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która według oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu przynosi dochód w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Natomiast z nadesłanych dokumentów wynika, że prowadzona działalność gospodarcza przynosi straty. Z przedstawionego zeznania podatkowego PIT-36 za 2012 r. wynika, że w tym roku przychody skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej wyniosły – [...] zł, koszty uzyskania przychodów – [...] zł, zaś strata z działalności wyniosła – [...] zł. Z rozliczenia za okres ostatnich trzech miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy (lipiec – wrzesień 2013 r.) wynika, że przychody skarżącego wyniosły – [...] zł, koszty uzyskania przychodu – [...] zł, skutkiem czego powstała strata w kwocie – [...] zł. Z powyższego wynika, że oświadczenie skarżącego złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy o uzyskiwaniu dochodu z działalności w kwocie ok. [...] zł miesięcznie jest sprzeczne z dokumentami finansowymi, które potwierdzają stratę w prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący nie wyjaśnił tej sprzeczności, jak również nie wyjawił z jakich środków pokrywa stratę finansową w prowadzonej działalności gospodarczej. W tym kontekście stwierdzić należy, że strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z 17 stycznia 2008 r. I FZ 600/07 Legalis). Strata finansowa skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania. W sytuacji, kiedy mimo ponoszonych co najmniej od stycznia 2012 r. strat skarżący nadal działalność gospodarczą prowadzi, a także biorąc pod uwagę rozmiar prowadzonej działalności i wielkość przychodów (wynoszących [...] zł w okresie ostatnich trzech miesięcy) nie można przyjąć, że skarżący nie dysponuje środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych. Należy również zwrócić uwagę, że mimo wykazywanej w dokumentach finansowych straty w działalności gospodarczej skarżący według oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu ponosi koszty utrzymania koniecznego rodziny pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (ok. [...] zł) i koszty utrzymania córki na studiach (ok. [...] zł), które łącznie wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Zatem gdyby skarżący nie dysponował żadnymi środkami finansowymi, nie byłby w stanie nie tylko pokrywać strat w prowadzonej działalności gospodarczej, ale również opłacić kosztów utrzymania koniecznego. W ocenie referendarza, złej sytuacji finansowej skarżącego nie potwierdzają przedstawione wyciągi z rachunków bankowych. Na rachunku prowadzonym na potrzeby kredytu z funduszy unijnych, na dzień 30 września 2013 r. saldo końcowe zamykało się kwotą [...] zł. Z kolei na wyciągu z rachunku bankowego eurokonto standard uwidocznione są jedynie operacje bankowe, natomiast brak jest salda końcowego, a więc nie wiadomo jaki jest stan rachunku na dzień 30 września 2013 r. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżący nie przedstawił swej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny i nie wyjaśnił wszystkich wątpliwości. Powyższe skutkuje uznaniem, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.