III SA/Lu 916/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi R. Z. na orzeczenie L. Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji z dnia [...] września 2012 r. Nr [...]; II. orzeka, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. Zaskarżonym orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] października 2012 r. L. Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Miejskiego Policji w L. z dnia [...] września 2012 r. [...] uznające skarżącą R. Z. za winną popełnienia przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 132 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji i wymierzające skarżącej karę nagany. W uzasadnieniu orzeczenia organ wyjaśnił, że w dniu [...] listopada 2011 r. Komendant Miejski Policji w C. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko nadkomisarz R. Z., obwiniając ją o to, że nie zakończyła czynności wyjaśniających w sprawie dokumentowania kontroli w pomieszczeniu dla osób zatrzymanych w instrukcyjnym terminie 30 dni, lecz dopiero w dniu [...] października 2011 r., co spowodowało upływ terminu określonego w art. 135 ust. 3 ustawy o Policji i uniemożliwiło Komendantowi Miejskiemu Policji w C. wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Organ ustalił, że skarżąca została wyznaczona na okres 4 lat na stanowisko rzecznika dyscyplinarnego. W dniu [...] maja 2011 r. zostały jej zlecone czynności wyjaśniające w sprawie dokumentowania kontroli w pomieszczeniu dla osób zatrzymanych. Czynności te zostały zakończone w dniu [...] października 2011 r., tj. po upływie 5 miesięcy, co spowodowało pozbawienie Komendanta Miejskiego Policji w C. możliwości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusza, który naruszył dyscyplinę służbową. Zgodnie bowiem z art. 135 ust. 3 ustawy o Policji postępowania dyscyplinarnego nie można wszcząć po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego widomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. W przypadku czynności wszczętych przez skarżącą termin 90 dniowy upłynął w dniu [...] sierpnia 2011 r. W ocenie organu czyn zarzucany skarżącej obejmuje niedopełnienie obowiązków służbowych w okresie od [...] sierpnia 2011 r. do [...] października 2012 r., co oznacza, że przedawnienie karalności tego czynu nastąpiło w dniu [...] października 2012 r. Organ wyjaśnił, że wina skarżącej w zakresie popełnienia opisanego czynu nie budzi wątpliwości, ponieważ skarżąca była świadoma ciążącego na niej obowiązku wykonania czynności wyjaśniających w określonym terminie. Skarżąca znała swoje obowiązki, nałożone decyzją Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w C. z dnia [...] maja 2009 r. w sprawie wyznaczenia rzecznika dyscyplinarnego w komendzie Miejskiej Policji w C., a wynikające z przepisów Rozdziału 10 ustawy o Policji. W skardze do WSA w Lublinie R. Z. wniosła o uchylenie Orzeczenia Nr [...] L. komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] października 2012 r. w części dotyczącej wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o Policji: • art. 135 ust. 4 - wobec tego, że kary dyscyplinarnej nie można wymierzyć po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego; • art. 133 ust. 6 - wobec braku wskazania podstawy prawnej upoważniającej do podpisania postanowienia Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w L. z dnia [...] kwietnia 2012 r. przez I Zastępcę komendanta Miejskiego Policji w L.; • art. 135f ust. 6 - wobec braku realizacji obowiązku doręczenia obwinionemu oraz obrońcy orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i innych pism w toku postępowania dyscyplinarnego; • art. 135g ust. 1 i 2 oraz art. 135i ust. 1 - poprzez wydanie orzeczenia na podstawie niekompletnego materiału dowodowego; • art. 134h ust. 1 - przez nieuwzględnienie dyrektyw, jakie winny być uwzględnianie przy wymiarze kary dyscyplinarnej; • art. 135g ust. 1 i 2 - przez wydanie orzeczenia pomimo nieuwzględnienia okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego; • art. 135i ust 1 i 2 - przez pozbawienie skarżącej możliwości zapoznania się z dokumentami postępowania dyscyplinarnego; • art. 135i ust. 7 - przez wydanie rzecznika dyscyplinarnego postanowienia o zakończeniu czynności dowodowych bez zapoznania skarżącej z aktami postępowania. W odpowiedzi na skargę L. komendant Wojewódzki Policji podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli sądu jest orzeczenie L. Komendanta Policji z dnia [...] października 2012 r. utrzymujące w mocy orzeczenie z dnia [...] września 2012 r. Komendanta Miejskiego Policji w L., którym uznano skarżącą za winną naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzono karę nagany. Skarżąca zarzuca, że orzeczenie to zapadło z naruszeniem art. 135 ust. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", który stanowi, że kary dyscyplinarnej nie można wymierzyć po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Kluczowe znaczenie ma zatem ustalenie daty popełnienia przez skarżącą przewinienia dyscyplinarnego. Bezsporne jest, że w dniu [...] maja 2011 r. skarżąca, będąca rzecznikiem dyscyplinarnym, otrzymała polecenie przeprowadzenia czynności wyjaśniających w trybie art. 134i ust. 4 ustawy oraz że czynności te zakończyła w dniu [...] października 2011 r. Zakończenie przez skarżącą czynności wyjaśniających po upływie 5 miesięcy nastąpiło z przekroczeniem dwóch terminów: 30 dniowego terminu instrukcyjnego na przeprowadzenie tych czynności, określonego w art. 134i ust. 4 ustawy oraz 90 dniowego terminu do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, określonego w art. 135 ust. 3 ustawy. Przepis art. 134i ust. 4 ustawy stanowi, że jeżeli zachodzą wątpliwości co do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego kwalifikacji prawnej albo tożsamości sprawcy, przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego przełożony dyscyplinarny zleca przeprowadzenie czynności wyjaśniających. Czynności te należy ukończyć w terminie 30 dni. W świetle powołanego przepisu skarżąca zobowiązana była zakończyć czynności wyjaśniające w ciągu 30 dni, a więc do dnia [...] czerwca 2011 r. Już zatem w dniu [...] czerwca 2011 r., czyli następnego dnia po upływie terminu wyznaczonego na przeprowadzenie czynności wyjaśniających skarżącej można byłoby postawić zarzut niewykonania polecenia służbowego. Datą popełnienia przewinienia dyscyplinarnego byłby w takiej sytuacji dzień [...] czerwca 2011 r. W tym dniu skarżąca pozostawała już bowiem w zwłoce w wykonaniu czynności służbowych. Termin 30 dniowy jest wprawdzie terminem instrukcyjnym, jednak jego przekroczenie stanowi naruszenie dyscypliny służbowej, jak słusznie przyjęły organy w sprawie niniejszej. Zgodnie bowiem z art. 132 ust. 2 ustawy naruszeniem dyscypliny służbowej jest czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy (art. 132 ust. 3 pkt 2). Jest poza sporem, że skarżąca nie zakończyła wprawdzie czynności wyjaśniających w terminie, jednak prowadziła je nadal jako rzecznik dyscyplinarny i ostatecznie zakończyła czynności wnioskiem przeprowadzenie z funkcjonariuszem rozmowy dyscyplinującej. Rozważenia wymaga zatem, czy po upływie terminu czynności wyjaśniające mogłyby być nadal skutecznie prowadzone. Przepis art. 134i ust. 4 nie określa skutków przekroczenia terminu 30 dniowego. Należy więc uznać, że po upływie terminu czynności mogły być nadal skutecznie prowadzone, co nie zmienia faktu, że skarżącej można było postawić zarzut naruszenia dyscypliny służbowej. Należy jednak podkreślić, że zgodnie z art. 135 ust. 3 ustawy postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się po upływie 90 dni od dnia powzięcia przez przełożonego dyscyplinarnego wiadomości o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego. Czynności wyjaśniające muszą być więc zakończone najpóźniej przed upływem wskazanego terminu 90 dniowego, tak by możliwe było podjęcie przez przełożonego dyscyplinarnego decyzji w przedmiocie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub odstąpienia od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Czynności wyjaśniające powinny być zatem zakończone najpóźniej do dnia [...] sierpnia 2011 r. Dalsze prowadzenie czynności wyjaśniających po tej dacie byłoby bezprzedmiotowe, nie istniała już bowiem możliwość podjęcia decyzji co do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Ostateczna ocena, czy zachodzą przesłanki do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego należy do przełożonego dyscyplinarnego, osoba prowadząca czynności wyjaśniające nie może zatem takiej decyzji podjąć. Zdaniem organu czyn skarżącej obejmował niedopełnienie obowiązków służbowych w okresie od [...] sierpnia 2011 r. do [...] października 2011 r. Organ przyjmuje, że skarżąca dopuściła się czynu ciągłego trwającego od daty upływu terminu 90 dniowego, określonego w art. 135 ust. 3 ustawy. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem organu. Naruszeniem dyscypliny służbowej nie jest bowiem prowadzenie czynności wyjaśniających, lecz niewykonanie tych czynności w określonym terminie. Zdaniem Sądu, nawet jeśli za moment popełnienia przewinienia przyjmie się dzień w którym upłynął drugi, dłuższy termin (90 dni od daty popełnienia przewinienia dyscyplinarnego), to decyzja z dnia [...] października 2012 r. jest wydana po upływie roku od dnia, w którym R. Z. naruszyła dyscyplinę służbową. Termin 90 dniowy określony w art. 135 ust. 3 ustawy upłynął w dniu [...] sierpnia 2011 r. (środa), zatem termin roczny określony w art. 135 ust. 4 ustawy upłynął w dniu [...] sierpnia 2012 r. W związku z powyższym orzeczenie dyscyplinarne z dnia [...] września 2012 r. wymierzające skarżącej karę nagany zarówno zostało wydane po upływie rocznego terminu określonego w art. 135 ust. 4 ustawy. Zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne zapadło zatem z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia organu I instancji, dotkniętego tą samą wadliwością. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił oba orzeczenia dyscyplinarne na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), w skrócie: p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje się do stanowiska Sądu wyrażonego w uzasadnieniu niniejszego wyroku odnośnie do wykładni art. 135 ust. 4. Organ mieć będzie na uwadze, że upływ terminu rocznego określonego w art. 135 ust. 4 ustawy powoduje przedawnienie karalności czynu, co oznacza, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Wobec stwierdzenia przedawnienia karalności czynu dyscyplinarnego zbędne jest ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi. W kwestii wykonalności zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.