III SA/Lu 96/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca),, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant asystent sędziego Anna Gilowska, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Kuratora Oświaty z dnia [...] stycznia 2005r. Nr [...] w przedmiocie indywidualnego nauczania oddala skargę. Kurator Oświaty decyzją Nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 71 b ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. Nr 13, poz. 114 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. P. od orzeczenia zespołu orzekającego Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej z dnia [...] listopada 2004 r., Nr [...], stwierdzającego, że nie zachodzi potrzeba indywidualnego nauczania M. P., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, iż E. P. złożyła w dniu 1 czerwca 2004 r. do Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej wniosek o wydanie orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania dla syna M. P. Do wniosku dołączyła zaświadczenie lekarskie stwierdzające opóźnienie rozwoju umysłowego ze znacznym opóźnieniem rozwoju mowy, a także zaświadczenie z badania psychologicznego, w którym stwierdzone zostało upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym, ze wskazaniem na potrzebę zakwalifikowania do kształcenia specjalnego. Zespół orzekający rozpatrzył wniosek E. P. z dnia [...] czerwca oraz z dnia [...] sierpnia 2004 r., po czym wydał decyzję odmowną w sprawie indywidualnego nauczania M.. W uzasadnieniu zespół podał, że załączona dokumentacja lekarska nie uzasadnia potrzeby indywidualnego nauczania. Z dokumentacji tej nie wynika, żeby schorzenie chłopca uniemożliwiało mu lub znacznie utrudniało uczęszczanie do szkoły, co jest warunkiem koniecznym przy orzekaniu tej formy kształcenia, zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 2 cytowanego rozporządzenia. Podstawowym problemem zdrowotnym M. jest upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym oraz brak komunikacji słownej. Stwierdzona niepełnosprawność nie kwalifikuje go do indywidualnego nauczania, lecz do kształcenia specjalnego. Z tej racji, zespół orzekający wydał na wniosek matki orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z datą 30 sierpnia 2004 r., odmawiając jednocześnie wydania orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania chłopca. Od orzeczenia odmownego w sprawie indywidualnego nauczania E. P. złożyła odwołanie do Kuratora Oświaty. Organ II instancji uchylił na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] października 2004 r. zaskarżone orzeczenie ze względu na uchybienia proceduralne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Zespół orzekający w przeprowadzonym następnie postępowaniu uzupełniającym usunął wady wcześniejszego postępowania, tj. opracowane zostały szczegółowe diagnozy przez członków zespołu orzekającego: lekarza, psychologa, pedagoga oraz logopedę. Dyrektor na mocy zarządzenia Nr 75/04 wyznaczył termin nowego posiedzenia zespołu na dzień [...] listopada 2004 r., o czym powiadomił wnioskodawczynię. Na posiedzeniu zespół podjął jednogłośnie decyzję w sprawie odmowy wydania orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania oraz decyzję tą uzasadnił. Wydane orzeczenie spełnia wymogi formalne. Decyzję odmowną uzasadnił faktem, że zarówno dokumentacja medyczna przedstawiona przez wnioskodawczynię na posiedzeniu w dniu 30 czerwca 2004 r., jak i dokumentacja uzupełniająca dostarczona w dniu 26 sierpnia 2004 r. nie wskazuje, aby chłopiec nie był w stanie lub miał znacznie ograniczone możliwości uczęszczania do szkoły. Z dokumentacji tej wynika, ze M. jest upośledzony umysłowo w stopniu umiarkowanym, nie jest w stanie mówić, ma mieszane zaburzenia emocji i zachowania, natomiast w badaniu tomografem komputerowym głowy nie stwierdzono uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego. Chłopiec jest sprawny ruchowo, może bez przeszkód się poruszać. Zespół uznał, że najbardziej korzystną dla niego formą edukacji będzie pobyt w placówce wychowania przedszkolnego (połączony z odroczeniem obowiązku szkolnego) lub w ośrodku specjalnym. Zespół podkreśli ponadto, że indywidualne nauczanie i związana z tym izolacja dziecka od środowiska rówieśniczego będzie miała negatywny wpływ na dalszy rozwój chłopca, nie będzie sprzyjać ani rozwojowi mowy ani dojrzałości emocjonalno – społecznej, a wręcz pogłębi występujące obecnie zaburzenia emocji i zachowania. Od orzeczenia Nr 6/04 wnioskodawczyni złożyła odwołanie do Kuratora Oświaty. Do odwołania dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2004 r. stwierdzające po raz kolejny opóźnienie rozwoju umysłowego i rozwoju mowy oraz brak cech ogniskowego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego w badaniu neurologicznym. Przed przekazaniem akt do Kuratora Oświaty, zespół orzekający jeszcze raz rozpatrzył sprawę dnia [...] grudnia 2004 r. i utrzymał w mocy swoje stanowisko z dnia [...] listopada 2004 r. , stwierdzając, ze zaświadczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2004 r. nie wnosi nic nowego do sprawy. Rozpatrując powyższe, Kurator Oświaty stwierdził, że orzeczenie Nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r., wydane przez Poradnię Psychologiczno – Pedagogiczną dotyczące odmowy przyznania indywidualnego nauczania dla M. P. jest prawidłowe. Przedstawiona przez wnioskodawczynię dokumentacja medyczna nie uzasadnia w żaden sposób potrzeby indywidualnego nauczania, natomiast wskazuję na potrzebę kształcenia specjalnego. Zespół orzekający wydał stosowne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego i wskazał najkorzystniejsze z punktu widzenia dalszego rozwoju chłopca miejsce realizacji tego kształcenia, tj. znajdującą się w miejscu zamieszkania dziecka placówkę wychowania przedszkolnego lub ośrodek specjalny. Na powyższą decyzję organu II instancji E. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zwracając się w niej z wnioskiem o przyznanie, że w odpowiednio określonych warunkach przy współudziale szkoły stworzyć można warunki do integracji jej syna ze środowiskiem rówieśniczym, a równocześnie prowadzić nauczanie indywidualne w celu późniejszego zaspokojenia potrzeb życiowych jej syna. W odpowiedzi na skargę Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy podnieść, iż mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że jego kompetencje obejmują jedynie ocenę pod względem zgodności z przepisami prawa skarżonych aktów administracyjnych, nie rozstrzyga zaś spraw merytorycznie. W niniejszej sprawie skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. Nr 13, poz. 114 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami w publicznych poradniach psychologiczno – pedagogicznych, w tym publicznych poradniach specjalistycznych, są organizowane i działają na zasadach określonych w rozporządzeniu zespoły orzekające, które wydają: 1) orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dzieci i młodzieży z zaburzeniami i odchyleniami rozwojowymi, wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, w tym o potrzebie zajęć rewalidacyjno – wychowawczych dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim; 2) orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły; 3) opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka od chwili wykrycia niepełnosprawności do podjęcia nauki w szkole (§ 1 rozp.). Zgodnie z § 4 i § 5 ust. 1 – 5 rozporządzenia, zespoły wydają orzeczenia oraz opinie na wniosek rodziców (opiekunów prawnych), którzy do złożonego wniosku obowiązani są dołączyć dodatkowo dokumentację uzasadniającą wniosek, a jeżeli dotyczy on wydania orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania, wnioskodawca powinien przedstawić zaświadczenie o stanie zdrowia ucznia, wydane przez lekarza, określające czas – nie krótszy niż 21 dni – w którym stan zdrowia dziecka uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczania do szkoły. Następnie właściwy (określony w § 2) zespół orzekający przeprowadza postępowanie w sposób określony w § 5 ust. 6 – 9, które wygląda w ten sposób, że wniosek wraz z dokumentacją przewodniczący zespołu kieruje do członków zespołu w celu przygotowania przez nich diagnozy oraz ustala termin posiedzenia zespołu, Wnioskodawca może wziąć udział w posiedzeniu zespoł i w tym celu przewodniczący zespołu zawiadamia wnioskodawcę o terminie posiedzenia. W skład zespołu wchodzą osoby wymienione w § 3 rozporządzenia. W przypadku uwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia zespół wydaje odpowiednio orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, a w przypadku dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim – orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno – wychowawczych albo orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania (§ 7). W powyższym przepisie nie ma mowy o wydaniu orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z elementami indywidualnego, czy też odwrotnie. W przypadku nieuwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia, zespół wydaje orzeczenia odmowne, stwierdzające, że nie zachodzi odpowiednio potrzeba kształcenia specjalnego, potrzeba zajęć rewalidacyjno – wychowawczych albo potrzeba indywidualnego nauczania (§ 8 ust. 1 – 3). Mając na uwadze powyższe przepisy oraz analizując postępowanie przeprowadzone w niniejszej sprawie, a także treść zebranych dokumentów, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Postępowanie wyjaśniające (dowodowe) przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami powołanego wcześniej rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania. Decyzję w I instancji wydał zespół orzekający w składzie zgodnym z wyżej wymienionymi przepisami, składający się z osób o odpowiednich kwalifikacjach, których wiedza pozwala na prawidłową ocenę potrzeb związanych z kształceniem dzieci, i które decydując w niniejszej sprawie uzasadniły swoje stanowisko w sposób zrozumiały i wyczerpujący. W uzasadnieniu wyjaśniły między innymi, że zgodnie z diagnozą lekarską oraz psychologiczno – pedagogiczną u M. P., o którego indywidualne nauczanie wnosiła jego matka, zasadniczym odchyleniem rozwojowym jest opóźnienie rozwoju intelektualnego (w stopniu umiarkowanym) i związane z tym opóźnienie rozwoju mowy. Dlatego też właściwą formą pomocy dla M.nie jest nauczanie indywidualne, ale kształcenie specjalne. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że również w konsekwencji zaskarżona decyzja Kuratora Oświaty, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, wydana została zgodnie z przepisami prawa. Z tych też względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 152, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.