III SA/Lu 961/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal, Sędzia, WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Referent Ewelina Piskorek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 maja 2014r. sprawy ze skargi J. S., Z. O. i Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2013r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego - oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 § 1 i art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ((tekst. jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) ), dalej jako K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia J.S., Z. O. i Z. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że na wniosek K. R. z dnia z [...] grudnia 2011 r., Wójt Gminy K. wszczął postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące przebiegu granic nieruchomości położonych w obrębie geodezyjnym A. między działką gruntu oznaczoną nr 190/2 stanowiącą własność K. R. a działką gruntu oznaczoną nr 191/2, stanowiącą własność J S., Z. O. i Z. S. Do przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic wyznaczono geodetę mgr inż. L. J. Postępowanie rozgraniczeniowe zostało zakończone wydaniem przez Wójta Gminy K. decyzji z dnia [...] lipca 2012 r., znak : [...]. W pkt I decyzji Wójt Gminy K. zatwierdził ustalony w trakcie postępowania rozgraniczeniowego punkt granicy nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym A. stanowiącej działkę nr 190/2 z działką sąsiednią nr 191/2 oznaczony na mapie rozgraniczeniowej z dnia [...] kwietnia 2012 r. jako punkt nr 6, natomiast w pkt II organ umorzył i przekazał do sądu postępowanie rozgraniczeniowe wymienionych działek w części od punktu nr 6 w kierunku północno-zachodnim, aż do granicy pasa drogowego drogi gminnej oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 161. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...] organ I instancji ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego wydaniem wymienionej decyzji na kwotę 5.000,00 zł i obciążył nimi strony postępowania rozgraniczeniowego: K. R. w kwocie 2.500,00 zł oraz J. S. w kwocie 833,34 zł, Z. O. w kwocie 833,33 zł i Z. S. w kwocie 833,33 zł. Organ powołał się na okoliczność, że organem przeprowadzającym rozgraniczenie na wniosek strony jest upoważniony przez wójta gminy geodeta, zaś nieuniknionymi kosztami tego rodzaju postępowania są koszty usługi geodezyjnej, które zostały już zapłacone z budżetu gminy. W ocenie organu I instancji, kosztami tymi należało obciążyć strony postępowania rozgraniczeniowego (właścicieli rozgraniczanych nieruchomości) po połowie, zgodnie z art. 152 Kodeksu cywilnego. Zażalenia na powyższe postanowienie, w części dotyczącej obciążenia obowiązkiem pokrycia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, wnieśli: J. S., Z. O. i Z. S. Zdaniem wnoszących zażalenie koszty postępowania rozgraniczeniowego powinna ponieść wyłącznie K. R., która zainicjowała przedmiotowe postępowanie. Podnieśli, że nie przyczynili się do powstania tych kosztów, wobec czego organ nie powinien ich nimi obciążać. Rozpoznając zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. podniosło, że zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo Geodezyjne i Kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r., Nr 193, poz. 1287 ze zm.), wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Czynności ustalenia przebiegu granic wykonuje upoważniony geodeta (art. 31 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W ocenie SKO, dokonane przez organ I instancji, ustalenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz obciążenie nimi właścicieli rozgraniczanych nieruchomości jest prawidłowe. SKO wskazało, iż rozgraniczenie nieruchomości leży w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości rozgraniczanych, zatem koszty postępowania rozgraniczeniowego (koszty wynagrodzenia geodety), powinny obciążać wszystkich właścicieli nieruchomości objętych rozgraniczeniem. W postępowaniu rozgraniczeniowym ma zastosowanie norma wynikająca z art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz.U. z 2014 r., poz. 121), stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie. Prawidłowe było zatem rozstrzygnięcie organu I instancji obciążające współwłaścicieli drugiej z rozgraniczanych nieruchomości, tj. J. S., Z. O. i Z. S. tymi kosztami w połowie - w kwocie 2.550,00 zł łącznie, stosownie do posiadanych przez nich udziałów w nieruchomości. SKO podniosło, że z akt rozgraniczeniowych wynika, że istniał spór co do przebiegu granic pomiędzy działką K. R. a działką należącą do wnoszących zażalenie, w związku z czym przeprowadzenie rozgraniczenia było zasadne i nastąpiło w interesie właścicieli tych nieruchomości. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnieśli J. S., Z. O. i Z. S. W skardze podnieśli zarzut naruszenia art. 262 § 1 oraz art. 7, art. 10 i art. 77 § 1 K.p.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało przeprowadzone wyłącznie na żądanie K. R. Organ I instancji nie poinformował skarżących o złożeniu takiego wniosku i wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego, czym naruszył art. 10 § 1 K.p.a. W ocenie skarżących prowadzenie postępowania rozgraniczeniowego było bezzasadne, ponieważ granica między działką nr 190/2 (własność K. R.) i działką nr 191/2 (współwłasność skarżących) została ustalona podczas uwłaszczenia w 1976 r. i nigdy nie była przez skarżących, jak również przez poprzednich właścicieli działki nr 190/2 kwestionowana. Organ I instancji nie poczynił w tym względzie jakichkolwiek czynności wyjaśniających, czym naruszył art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Skarżący podkreślili również, że przeprowadzający rozgraniczenie geodeta opierał się na dokumentacji uwłaszczeniowej z 1976 r., w efekcie czego granica między przedmiotowymi działkami nie uległa zmianie i pozostała w takiej linii, jak po uwłaszczeniu z 1976 r. W tej sytuacji nie do zaakceptowania jest, by skarżący ponosili koszty spowodowane nieracjonalnym i niecelowym działaniem K. R. Zdaniem skarżących naruszony został również art. 262 § 1 K.p.a., ponieważ wbrew regulacji zawartej w tym przepisie zostali obciążeni kosztami, które nie wynikły z ich winy, nie zostały poniesione w ich interesie, ani na ich żądanie. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne jest dokonywana pod kątem, czy organy administracji publicznej w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa. Mając powyższe na względzie, dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie w/w ustaw sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W przedmiotowej sprawie podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 i art. 264 § 1 K.p.a. Unormowania te określają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z regułą wyrażoną w art. 262 § 1 k.p.a., stronę obciążają te koszty, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Z kolei z unormowania art. 152 K.c, wynika, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Wbrew stanowisku skarżących, zaskarżonemu postanowieniu nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 262 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. W orzecznictwie istniały rozbieżności co do stosowania przepisów art. 152 i 153 k.c. w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, a co za tym idzie, dopuszczalności obciążania stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego po połowie, w oparciu o przepis art. 152 k.c. Zostały one wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006r., I OPS 5/06 (ONSA i WSA 2007/2/26). W podjętej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że organ administracji publicznej orzekając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego powinien uwzględniać normę art. 152 K.c, a więc obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiednich nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu swego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości została uregulowana w dwóch aktach prawnych - ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz w Kodeksie cywilnym. Tak w postępowaniu cywilnym, jak administracyjnym, zarówno sądy powszechne jak i organy administracji są obowiązane stosować te same zasady, co wynika z porównania art. 152 i 153 K. c. do art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, które to przepisy ustanawiają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Konsekwencją takiego stwierdzenia jest przyjęcie, że w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 K.c, stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że udział w postępowaniu administracyjnym jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, ponieważ nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości, leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane również w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej. Z powyższych względów, koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 K.c, tj. po połowie. W sprawie niniejszej niesporne jest, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek K. R., kwestionującej istniejący przebieg granicy. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 153 K.c. rozgraniczenie przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. Nie ulega wątpliwości, że skoro K. R. kwestionowała przebieg granicy, to zaistniał spór graniczny, uzasadniający wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, mającego na celu ustalenie przebiegu granic i zakończenie tym samym tego sporu. Fakt istnienia sporu co do przebiegu granicy potwierdzają również skarżący w złożonych zażaleniach na postanowienie Wójta Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...]. Ponadto, jak wynika z protokołu granicznego z dnia [...] marca 2012 r. sporządzonego przez geodetę L. J. (pkt 8.1 ppkt g), pomiary geodezyjne dokonane w 1965 r., w 1974 r. i w 1994 r. są różne i sprzeczne ze sobą. W ocenie geodety, brak było wiarygodnej dokumentacji geodezyjnej, określającej położenie granicy pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami według stanu prawnego. Dodać należy, że skarżący – J. S. i Z. O. brali udział w czynnościach ustalenia granic nieruchomości i podpisali protokół graniczny z dnia [...] marca 2012 r. Skarżący oświadczyli (pkt 9 protokołu), że domagają się rozgraniczenia według dokumentacji uwłaszczeniowej, tak aby granica przecinała budynek mieszkalny K. R., Natomiast K. R. oświadczyła, że granica powinna wynikać z zasiedzenia, tj. według istniejącego ogrodzenia z siatki stalowej, a przy jej budynku po krawędzi betonowej opaski budynku mieszkalnego (pkt 9 protokołu). W związku z tym, ustalenie przebiegu granicy leżało w interesie nie tylko wnioskodawczyni, ale również skarżących, bowiem obie strony chciały innego jej przebiegu i nie zaakceptowały, mimo nakłaniania ich do ugody, przebiegu granicy przedstawionej przez geodetę na szkicu granicznym (pkt 8.1 ppkt i, pkt 11.3 protokołu). W świetle przywołanych okoliczności, brak jest podstaw do przyjęcia, że między skarżącymi, a K. R. nie istniał spór graniczny. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej na wstępie uchwale - udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Zatem postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie właścicieli obu nieruchomości, których granica stała się sporna. Wyliczenie składników kosztów postępowania zostało zawarte w art. 263 § 1 k.p.a., który stanowi, że do tych kosztów zalicza się koszty podroży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. W toku przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją Wójta Gminy K.z dnia [...] lipca 2012 r., znak [...], jedynymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie stron, były koszty opinii biegłego geodety w kwocie 5.000,00 zł wynikające z § 7 umowy o dzieło z dnia 1 lutego 2012 r., nr [...]. Zgodnie z normą art. 152 k.c., która jak wcześniej podniesiono, ma zastosowanie w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, koszty te zostały rozłożone po połowie na właścicieli sąsiadujących nieruchomości tj. 2.500,00 zł na właścicielkę działki nr 190/2 – K. R. oraz 2.500,00 zł na właścicieli działki nr 191/2 – J. S., Z. O. i Z. S. (stosownie do posiadanych udziałów), co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu i utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Nie można również podzielić zarzutu skargi odnośnie naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zauważyć należy, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., której rozwinięcie następuje w art. 77 § 1 k.p.a., organ prowadzący postępowanie prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy dokonując wszechstronnej oceny okoliczności sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego. Okoliczność, że organ dokonując analizy materiału dowodowego, doszedł do innych wniosków niż skarżący, nie oznacza, że naruszył wymienione przepisy. Wskazać również należy, że organ II instancji wydając zaskarżone postanowienie prawidłowo wskazał podstawę prawną i faktyczną rozstrzygnięcia, a także w sposób wyczerpujący uzasadnił swoje stanowisko. Zarzuty odnoszące się do postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy K. z dnia [...] lipca 2012 r., znak [...] nie mogły zostać zbadane przez sąd, bowiem przedmiotem skargi jest postanowienie dotyczące kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie elementy określone art. 124 § 2 K.p.a. - wskazano w nim podstawę prawną jego wydania, dokonując merytorycznej i prawnej oceny zasadności postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy szczegółowo opisał stan faktyczny sprawy, przywołał treść podanych w rozstrzygnięciu przepisów, dokonał analizy postanowienia organu I instancji pod względem zgodności z prawem i z punktu widzenia celowości, jak również odniósł się do zarzutów zażalenia. W toku dokonanej kontroli zaskarżonego postanowienia, sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które by dawało podstawę do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną należało oddalić.