III SA/Lu 974/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. R. [...] Spółki [...] z siedzibą [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 16 października 2015 r. Spółka zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych – wpisu w kwocie [...] zł. Wezwana do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPP, spółka w zakreślonym terminie złożyła wypełniony urzędowy formularz zaznaczając, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca spółka podniosła, że: – posiada bardzo niski kapitał zakładowy ([...] zł), w ubiegłym roku odnotowała ujemny wynik finansowy, opłacenie kosztów sądowych może narazić spółkę na utratę płynności finansowej; – nie posiada środków trwałych, zaś strata za ubiegły rok obrotowy wyniosła [...] zł; – na koncie bankowym spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy zgromadzono środki pieniężne w kwocie [...] zł. Na wezwanie referendarza sądowego, spółka nadesłała część dokumentów źródłowych, w tym: – sprawozdanie finansowe; – zeznanie podatkowe CIT-8 za 2014 r.; – rachunki zysków i strat, wyciąg z rachunku bankowego; – dwa oświadczenia prezesa zarządu spółki. Spółka nie nadesłała deklaracji dotyczących podatku od towarów i usług VAT – 7 oraz raportów kasowych. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 974/15 skarżącej odmówiono przyznania prawa pomocy z argumentacją, że Spółka nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważył, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Należy mieć także na uwadze, że gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów(art. 255 p.p.s.a.). Ponadto strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w przedmiotowej sprawie do sytuacji finansowej skarżącej spółki stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., warunkujących przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak wynika z akt sprawy, referendarz sądowy WSA w Lublinie, działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał wnioskującą o prawo pomocy spółkę do uzupełnienia złożonego wniosku i w 8 punktach określił jakich konkretnie dokumentów oraz jakich wyjaśnień wymaga dla pełnej oceny zgłoszonego żądania. Spółka odpowiedziała na powyższe wezwanie, ale nie nadesłała wszystkich dokumentów źródłowych (miesięcznych deklaracji dotyczących podatku od towarów i usług VAT – 7, raportów kasowych z ostatnich trzech miesięcy). W ocenie Sądu, sytuacja finansowa spółki nie uniemożliwia jej uregulowania kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Taka ocena wynika między innymi z przedłożonych raportów finansowych (sprawozdań) wykazujących dane na temat przychodów, kosztów oraz zysków i strat w poszczególnych okresach rozliczeniowych. Ostatnio wykazana strata (ponad [...] tys. zł) nie oznacza braków środków finansowych, w sytuacji kiedy skarżąca osiąga określone wymierne przychody z działalności gospodarczej (ponad [...] tys. zł.), reguluje na bieżąco zobowiązania na przykład z tytułu dzierżawy automatów do gier. Spółka nie przedstawiła deklaracji VAT oraz ostatnich raportów kasowych. Nie zmienia to jednak oceny o zdolności płatniczej w zakresie pokrycia kosztów postępowania sądowego. Z powyższych względów Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.