III SA/Lu 975/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. R. 8 S. z o. o. z s. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry – w zakresie sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 listopada 2015 r. o odmowie przyznania prawa pomocy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 12 sierpnia 2015 r. skarżąca G. R. 8 S. z o. o. z s. w R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. We wniosku z dnia 9 września 2015 r. skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie w całości od opłat sądowych. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 12 listopada 2015 r. odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia referendarz wskazał, że skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."). Mając na uwadze okoliczności dotyczące osiągniętego w roku 2014 przychodu, poniesionej straty związanej z prowadzeniem działalności, danych wynikających z bilansu i sprawozdania skarżącej oraz wyciągu z rachunku bankowego wskazującego na występowanie obrotów związanych ze sprzedażą świadczonych usług (koszty wynajmu, koszty dzierżawy urządzeń), referendarz stwierdził, że wnioskująca o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uznana za podmiot nieposiadający lub niemogący wygospodarować odpowiednich środków na poniesienie kosztów swojego uczestnictwa w postępowaniu sądowym. Skarżąca co miesiąc ponosi koszty dzierżawy urządzeń w kwocie [..] zł oraz wynajmu lokalu w kwocie od [...] do [...] zł. W obu zatem przypadkach są to kwoty wyższe od wysokości wpisu sądowego od wniesionej skargi, wynoszącego 400 zł. Przy tym kwota wpisu sądowego od wniesionej skargi jest najwyższą kwotą, którą w niniejszej sprawie tytułem opłat sądowych skarżąca będzie zobowiązana uiścić. Pozostałe kwoty nie przekroczą [...]zł, prócz wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej wynoszącego [...] zł. Skarżąca regularnie ponosi też koszty obsługi księgowej oraz spłaca raty leasingowe. Ponadto o możliwościach płatniczych skarżącej świadczy to, że pomimo straty bilansowej za rok 2014 i pogorszenia się sytuacji finansowej, nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego, czy postępowania naprawczego. Skarżąca wniosła sprzeciw na wskazane postanowienie, zarzucając błędną interpretację art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nie wykazano przesłanek do przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że skarga sądowa w niniejszej sprawie złożona została w dniu 12 sierpnia 2015 r., więc do jego rozpatrzenia zastosowanie ma art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r., co wynika z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658). Stosownie do art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez stronę wniosku oraz przedłożonych dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt. Otóż, skarżąca Spółka ubiegając się o zwolnienie od opłat sądowych domaga się zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Według zatem art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., jej obowiązkiem było wykazanie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dokonując w takich okolicznościach analizy wniosku skarżącej, dokumentów dołączonych do wniosku oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie Sąd stwierdza, że starszy referendarz sądowy w pełni zasadnie uznał, że Spółka w ogóle nie wykazała niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania w znanej wysokości i w konsekwencji trafnie odmówił przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkiem od tej zasady jest określona w Dziale V, rozdziale 3 p.p.s.a. – instytucja "prawa pomocy". Z powyższego wynika, że przyznanie prawa pomocy winno być przyznane takim stronom, które znalazły się w trudnej sytuacji materialnej, a które jednocześnie podjęły maksimum wysiłku w celu jej przezwyciężenia. Innymi słowy strona, która nie ma wystarczających środków finansowych na zainicjowanie sprawy sądowej, oprócz należytego wykazania swojego stanu majątkowego winna też wykazać, że dochowała należytej staranności w próbach przezwyciężenia swej złej – w jej przekonaniu – kondycji finansowej. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie wnioskującej o jej przyznanie. Stanowisko to znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia Sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje zaś oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy mieć także na uwadze, że gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć, na wezwanie w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 p.p.s.a.). Ponadto strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym bowiem kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe. Jak wynika z akt sprawy referendarz sądowy, działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał wnioskującą o prawo pomocy Spółkę do uzupełnienia złożonego wniosku i określił jakich konkretnie dokumentów oraz jakich wyjaśnień wymaga dla pełnej oceny zgłoszonego żądania. Strona przy piśmie z dnia 27 października 2015 r. nadesłała sprawozdanie finansowe za okres obrotowy od 15 kwietnia do 31 grudnia 2014 r., formularz CIT-8, bilans na dzień 31 grudnia 2014 r., rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego za okres od 30 września 2014 do 2 kwietnia 2015 r. oraz dwa oświadczeń Prezesa Zarządu Spółki. W takiej sytuacji referendarz prawidłowo, znajdując oparcie w dostarczonym przez Spółkę dokumentach skonstatował, że jest ona w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania, które nie są znaczne. Referendarz znajdując oparcie w dostarczonym przez spółkę dokumentach prawidłowo zasadnie stwierdził zatem, że skarżąca nie spełniła kryteriów przemawiających za przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym i jest w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania w całości. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w postanowieniu.