III SA/Lu 982/16
WyrokWSA w Lublinie2017-02-23
Skład orzekający: Robert Hałabis, Ewa Kowalczyk, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo pomniejszył płatności bezpośrednie dla rolnika z powodu stwierdzonych nieprawidłowości w deklarowanej powierzchni działek rolnych, w szczególności gdy różnica między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną przekracza 3%?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo pomniejszyły płatności bezpośrednie dla rolnika z powodu stwierdzonych nieprawidłowości w deklarowanej powierzchni działek rolnych. Kontrola administracyjna i terenowa wykazały, że zadeklarowana powierzchnia działek rolnych była większa od powierzchni stwierdzonej, co skutkowało zastosowaniem sankcji zgodnie z przepisami prawa krajowego i unijnego. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia faktycznej powierzchni spoczywa na rolniku, a dane z ewidencji gruntów nie zawsze odzwierciedlają stan faktyczny użytków rolnych.Stan faktyczny
Rolnik I.B. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Kontrola wykazała nieprawidłowości w deklarowanej powierzchni działek rolnych E i G, co skutkowało pomniejszeniem przyznanej jednolitej płatności obszarowej i odmową przyznania płatności redystrybucyjnej. Rolnik zaskarżył decyzję, zarzucając błędne ustalenia faktyczne i zaniżenie powierzchni działek. Sąd oddalił skargę, uznając prawidłowość działań organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędziowie: WSA Ewa Kowalczyk,, WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 lutego 2017 r. sprawy ze skargi I.B. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi K. B.-P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę [...] zł, w tym [...]zł podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] maja 2016 r. (nr [...]) w sprawie przyznania I. B. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzją organu I instancji przyznano stronie jednolitą płatność obszarową (JPO) w wysokości 1.224,99 zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 235,92 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu stosownego zmniejszenia oraz płatność za zazielenienie w wysokości 979,88 zł oraz odmówiono przyznania płatności redystrybucyjnej. Jednocześnie organ uznał I. B. za rolnika uczestniczącego w systemie dla małych gospodarstw.
Podstawą takiej decyzji stały się wyniki kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnika. W jej trakcie stwierdzono nieprawidłowości mające wpływ na płatność, to jest: w przypadku działki rolnej E – o powierzchni deklarowanej 0,69 ha (działka ewidencyjna nr [...]), powierzchnia stwierdzona wynosiła 0,53 ha – kod nieprawidłowości DR 13+ (Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej) oraz kod nieprawidłowości DR 22 (Działka rolna jest niespójna – błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, nie sąsiadujących ze sobą, jako jedną działkę rolną); w przypadku zaś działki rolnej G – o powierzchni deklarowanej 0,34 ha (działka ewidencyjna nr [...]), powierzchnia stwierdzona wynosiła 0,24 ha – kod nieprawidłowości DR 13+ (Zadeklarowana powierzchnia działki rolnej jest większa od powierzchni stwierdzonej), kod nieprawidłowości DR 52 (Stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania), kod nieprawidłowości DR 22 (Działka rolna jest niespójna –błędnie zadeklarowano kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, nie sąsiadujących ze sobą, jako jedną działkę rolną), kod nieprawidłowości DR 8 (Położenie ewidencyjne działki rolnej nie odpowiada danym we wniosku. Stwierdzono błąd oczywisty) oraz kod nieprawidłowości DR 29 (Działka rolna jest położona na nie zadeklarowanej działce referencyjnej, np. drogi i rowy).
Organ podkreślił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego wnioskodawca podlega sankcjom z tytułu nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli administracyjnej wniosku.
W przypadku jednolitej płatności obszarowej (JPO), we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 strona ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni 3,48 ha. Natomiast powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wyniosła 3,22 ha. Wynika to ze stwierdzonych nieprawidłowości podczas kontroli administracyjnej wniosku oraz kontroli na miejscu działek rolnych E oraz G. Różnica zatem pomiędzy powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 0,26 ha.
Powierzchnia tych działek została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną wyniosła więc 8,07%. Stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha w 2015 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1619) i wynosi 453,70 zł na hektar powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności. Jeżeli różnica przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy.
Dlatego kwota jednolitej płatności obszarowej jaka została przyznana stronie – po uwzględnieniu korekty – wyniosła 1.224,99 zł (3,22 ha – 0,52 ha [026 ha x 2] = 2,70 ha; 2,70 ha x 453,70 zł = 1.224,99 zł).
W przypadku płatności za zazielenienie nieprawidłowości stwierdzone odnośnie działek E i G były podobne. Powierzchnia działek rolnych deklarowanych do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 3,22 ha, a zatem powierzchnia ta stanowiła podstawę do przyznania płatności za zazielenienie. Wynika to ze stwierdzonych nieprawidłowości podczas kontroli administracyjnej wniosku oraz kontroli na miejscu dla wskazanych działek rolnych. Stawka płatności za zazielenienie do 1 ha w 2015 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 października 2015 r. w sprawie stawki płatności za zazielenienie za 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1620) i wynosi 304,31 zł na hektar powierzchni obszaru zatwierdzonego do tej płatności. Po uwzględnieniu korekty z tytułu nieprawidłowości kwota za zazielenienie wyniosła 979,88 zł (3,22 ha x 304,31 zł).
W przypadku płatności dodatkowej (redystrybucyjnej), we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 strona ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni 3,48 ha. Ustalona powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wyniosła 3,22 ha. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną) działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku prowadzonego postępowania wyniosła 8,07%.
Według zaś art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy. W związku z tym do płatności dodatkowej zatwierdzono powierzchnię 3,00 ha. Ze względu na art. 14 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, powierzchnię tę pomniejszono o 3 ha i wyniosła ona wówczas 0,00 ha. Mając to na uwadze przyznania płatności dodatkowej odmówiono.
W przypadku zaś systemu małych gospodarstw, do systemu dla małych gospodarstw w roku 2015 z mocy prawa zakwalifikowani są rolnicy spełniających warunki przyznania płatności, których należna kwota płatności bezpośrednich, tj. jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatności dodatkowej, płatności związanych do powierzchni upraw lub płatności związanych do zwierząt, nie przekroczy równowartości w złotych kwoty 1.250 euro. Dlatego I. B. uznana została za uczestniczącego w systemie małych gospodarstw.
Odnosząc się do odwołania rolnika organ podkreślił, że rozstrzygniecie zostało oparte na wynikach przeprowadzonej kontroli na miejscu. Szczegółowa analiza zapisów protokołu z czynności kontrolnych, szkicu pomiarów działek (dane wektorowe, dane powierzchniowe) i fotografii wykonanych podczas wywiadu terenowego wskazuje, że kontrola została przeprowadzona w sposób prawidłowy, gdyż nie stwierdzono żadnych uchybień. Organ przeprowadzając kontrolę administracyjną wniosku ocenił dostępne dane GIS, tj. poprawność wyznaczenia wektorowych granic odniesienia dla przedmiotowych działek ewidencyjnych w powiązaniu z obrazem ortofotomapy (mając na uwadze widoczne granice użytkowania, analizę powierzchni sąsiednich działek ewidencyjnych) oraz poprawność wyznaczenia pól zagospodarowania na ortofotomapie.
Z akt sprawy wynika, że strona nie złożyła zastrzeżenia do raportu z przeprowadzonych czynności kontrolnych.
Wnioskodawca jest zobowiązany do deklarowania w złożonym wniosku działek rolnych zgodnie ze stanem faktycznym. Deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie upraw i rodzaj tych upraw muszą odpowiadać stanowi faktycznemu w danym okresie. Podstawowym zadaniem kontroli administracyjnej wniosku jest więc weryfikacja powierzchni i gatunków upraw deklarowanych przez wnioskodawców w danym roku gospodarczym. Z tego względu przy ustalaniu powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności uwzględnia się wynik kontroli wniosku dotyczącej roku referencyjnego, którego dotyczy kontrolowany wniosek. We wniosku zatem należało podać rzeczywistą powierzchnię działek rolnych, które nie zawsze pokrywają się z powierzchnią użytku gruntowego, uwidocznioną w ewidencji gruntów i budynków, bowiem częstokroć dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków nie odzwierciedlają stanu faktycznego użytków w konkretnym gospodarstwie rolnym.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca I. B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie wysokości przyznanej jej jednolitej płatności obszarowej, wysokości płatności za zazielenienie oraz odmowy przyznania płatności redystrybucyjnej, powołując się na błędne ustalenia faktyczne. Według skarżącej, organ bezpodstawnie zaniżył powierzchnię jej działek objętych kontrolą, pomijając w ogóle dane zawarte w danych wynikających z ewidencji gruntów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Natomiast w toku postępowania pełnomocnik skarżącej w piśmie oznaczonym jako "uzupełnienie skargi" zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 8 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a., art. 15 k.p.a. i art. 138 k.p.a. Wskazał na ograniczenie się Dyrektora Oddziału Agencji do roli organu kontrolnego, niepouczenie skarżącej o możliwości zapoznania się z materiałem sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, a także nieprawidłowe utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw. Organy w tej sprawie w ogóle nie naruszyły przepisów prawa procesowego przy gromadzeniu dowodów w trakcie kontroli administracyjnej, jak też nie naruszyły przepisów prawa materialnego przy określaniu wysokości dopłat należnych skarżącej za rok 2015.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia prawa procesowego koncertującego się na zagadnieniu niedopuszczenia w postępowaniu administracyjnym wszystkich dowodów, jakich przeprowadzenie prowadziłoby do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności ustalenia rzeczywistej powierzchni dziełek uprawianych przez beneficjentkę, a tym samym uprawnionych do otrzymania dopłaty.
Punktem wyjścia do rozważań na temat rodzaju i zakresu postępowania dowodowego prowadzonego przez Agencję w tego typu przypadkach, czyli weryfikacji wniosku o przyznanie dopłat w ramach systemów wsparcia bezpośredniego są przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008, które w art. 74 przewidują, że zgodnie z art. 59, państwa członkowskie, za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy. Te kontrole uzupełniane są przez kontrole na miejscu.
Szczegóły przeprowadzania tych kontroli precyzuje rozporządzenie wykonawcze komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności. Według art. 24 tego rozporządzenia, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację:
a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji;
b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków;
c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.
W tym celu organy mogą przeprowadzać kontrole administracyjne (w tym kontrole krzyżowe), jak też kontrole na miejscu.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 tego rozporządzenia, Kontrole administracyjne, o których mowa w art. 74 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, łącznie z kontrolami krzyżowymi, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Kontrole te obejmują wszystkie elementy, których kontrola jest możliwa i stosowna za pomocą kontroli administracyjnych. Kontrole te gwarantują, że:
a) spełnione są kryteria kwalifikowalności, zobowiązania i inne obowiązki w odniesieniu do systemu pomocy lub środka wsparcia;
b) występuje brak podwójnego finansowania z innych systemów unijnych;
c) wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest kompletny i został złożony w odpowiednim terminie oraz, w stosownych przypadkach, złożone zostały dokumenty uzupełniające i świadczą o kwalifikowalności;
d) w stosownych przypadkach, istnieje zgodność ze zobowiązaniami długoterminowymi.
Zgodnie natomiast z art. 29 ust.1 rozporządzenia, w stosownych przypadkach, kontrole administracyjne obejmują m.in. kontrole krzyżowe:
a) odpowiednio – zgłoszonych uprawnień do płatności i zgłoszonych działek rolnych w celu uniknięcia wielokrotnego przyznawania tej samej pomocy lub tego samego wsparcia w odniesieniu do tego samego roku kalendarzowego lub roku składania wniosków oraz w celu zapobiegania przypadkom jakiejkolwiek kumulacji pomocy przyznawanej w ramach systemów pomocy obszarowej wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 1307/2013 i w załączniku VI do rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 oraz środków wsparcia obszarowego zdefiniowanych w art. 2 akapit drugi pkt 21 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 640/2014;
b) uprawnień do płatności w celu sprawdzenia ich istnienia i kwalifikowalności do pomocy;
c) zgodności między działkami rolnymi zgłoszonymi w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność a informacjami zawartymi w systemie identyfikacji działek rolnych w odniesieniu do działki referencyjnej zgodnie z art. 5 ust. 2 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 640/2014, w celu sprawdzenia kwalifikowalności określonych obszarów do systemu płatności bezpośrednich lub środków rozwoju obszarów wiejskich.
Kontrole administracyjne przeprowadza się więc w każdym przypadku złożenia wniosku, natomiast w określonych przypadkach (np. zaistnienia podejrzenia ubiegania się wielu rolników o dopłatę do tej samej działki, kontrola taka ma charakter kontroli krzyżowej).
W trakcie kontroli administracyjnej na mocy art. 24 ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014, właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu.
Od kontroli administracyjnej (również w formie inspekcji), należy oddzielić kontrole na miejscu, które na mocy art. 26 ust. 3 tego rozporządzenia, obejmują sprawdzenie zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami wynikającymi z tych systemów pomocy lub środków wsparcia, dla których dany beneficjent został wybrany zgodnie z art. 34. Należy przy tym dodać, że art. 34 dotyczy wyłaniania tzw. próby kontrolnej poddawanej kontroli na miejscu.
Z przedstawionych przepisów wynika zatem, że w trakcie kontroli administracyjnej wniosku organ może korzystać z narzędzi informatycznych, a także innych dowodów pozwalających na weryfikację wniosku, a w przypadkach kiedy jest to niezbędne i niemożliwe jest dokonanie stosownych ustaleń bez tej czynności, może przeprowadzić inspekcję terenową.
Zakreślony w tych przepisach przedmiot i zakres kontroli administracyjnej pod względem dowodowym uzupełniają regulacje dotyczące postępowania dowodowego zawarte w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności dotyczące pojęcia dowodu w takim postępowaniu. W trakcie prowadzonej kontroli administracyjnej organy mogły więc dopuścić wszelkie dowody, które w sposób prawidłowy pozwoliłyby im na ustalenie powierzchni działek skarżącej uprawnionych do dopłat.
Jak jednoznacznie wynika z akt sprawy, wobec zaistniałych wątpliwości co do wielkości poszczególnych działek rolnych zawnioskowanych do płatności przez beneficjentkę, organ w dniu [...] grudnia 2015 r. przeprowadził w gospodarstwie strony wizytację terenową dotyczącą kwalifikowalności powierzchni.
Przepis art. 29 ust.1 rozporządzenia nr 809/2014 nie określa w sposób szczegółowy, jakie czynności dowodowe mogą być przeprowadzane w trakcie kontroli krzyżowej w takim jak zaistniały przypadku, a jedynie art. 29 ust. 2 stanowi, że w stosownych przypadkach mogą być przeprowadzane kontrole na miejscu.
W ocenie Sądu kontrole takie (na miejscu) mogą być przeprowadzane wówczas, gdy za pomocą dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym nie uda się rozstrzygnąć prawidłowości złożonego wniosku. Zgodnie bowiem z zasadą szybkości i efektywności działania administracji należy podejmować niezbędne środki konieczne dla załatwienia sprawy, a nie wszystkie dostępne środki. Dlatego dowód z kontroli na miejscu (udokumentowany protokołem) pozwolił organom określić przebieg granic oraz powierzchnię działek rolnych wnioskodawczyni. W trakcie przeprowadzonego postępowania – kontroli administracyjnej, uzyskano zatem wszystkie dowody potrzebne dla załatwienia sprawy, a więc z jednej strony porównano dostępne dane GIS: poprawność wyznaczenia wektorowych granic odniesienia dla działek ewidencyjnych zgłoszonych do płatności w związku z obrazem ortofotomapy oraz poprawność wyznaczenia pól zagospodarowania na ortofotomapie, które z drugiej strony zostały uzupełnione o dowód w postaci kontroli na miejscu. W konsekwencji w trakcie kontroli administracyjnej uzyskano zatem wszystkie dane niezbędne dla rozpatrzenia sprawy.
Nie można przy tym kwestionować protokołu kontroli na miejscu i wynikających z niego danych w niniejszej sprawie tylko z tego względu, że nie pokrywa się on z wielkościami powierzchni poszczególnych działek wskazanymi przez stronę, które wynikają z danych ewidencji gruntów.
Podkreślić należy, że powierzchnia działki rolnej, do której przysługują płatności bezpośrednie, to powierzchnia działki ewidencyjnej wykorzystywana do celów rolniczych (pod uprawy rolne). Oznacza to, że należy odliczyć od niej powierzchnie zadrzewione, zakrzaczone, drogi z wyjątkiem dróg technologicznych i dojazdowych do pól o nawierzchni gruntowej, powierzchnie zabudowane, wody, odłogi i inne powierzchnie przeznaczone na użytkowanie pozarolnicze. Wobec powyższego we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015 należało podać rzeczywistą powierzchnię działki rolnej, która nie zawsze pokrywa się z powierzchnią użytku gruntowego, uwidocznioną w ewidencji gruntów i budynków, bowiem częstokroć dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków nie odzwierciedlają stanu faktycznego użytków w konkretnym gospodarstwie rolnym.
Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1551, z późn. zm.), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Według zaś art. 3 ust. 2 powołanej ustawy, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
W myśl zaś art. 3 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Z przedstawionych regulacji jasno zatem wynika, że w postępowaniu dotyczącym płatności bezpośrednich obowiązek organu został ograniczony do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności, bowiem to na ubiegającym się o płatności spoczywa ciężar udowodnienia podnoszonych okoliczności. To samo odnosi się do czynnego udziału strony w postępowaniu oraz pouczeń ze strony organu, które następować mogą wyłącznie na wyraźne żądanie strony.
W rozpatrywanym przypadku organ uwzględnił zaoferowany przez stronę materiał dowodowy, ocenił wniosek oraz wyniki kontroli przeprowadzonej zgodnie z art. 48 rozporządzenia nr 809/2014, jak też w oparciu o stosowne pomiary. Porównanie danych zawartych we wniosku z danymi pochodzącymi z systemu identyfikacji działek rolnych pozwoliło na wychwycenie różnic powierzchni deklarowanej i powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli. W toku postępowania administracyjnego skarżąca w żaden sposób nie wykazała zaś, że obliczenia powierzchni dokonane na podstawie systemu informatycznego oraz wyniku kontroli na miejscu – są błędne. Stąd też stanowisko strony zawarte w skardze i jej uzupełnieniu nie zasługiwało na uwzględnienie.
Nie naruszyły również organy przepisów prawa materialnego określając sankcje z tytułu zawyżenia powierzchni działek rolnych uprawnionych do dopłat. W tym zakresie organ odwoławczy w sposób precyzyjny wskazał na różnice pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną poszczególnych działek rolnych a powierzchnią rzeczywistą – ustaloną w trakcie niezakwestionowanej skutecznie przez skarżącą kontroli administracyjnej.
Niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów, Sąd realizując obowiązek kompleksowej analizy zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostrzegł też żadnych innych uchybień, które mogłyby skutkować koniecznością jej uchylenia.
Z przytoczonych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, przez co skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł w pkt I sentencji wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w pkt II sentencji wyroku, dotyczące pomocy prawnej świadczonej na rzecz skarżącej przez adwokata ustanowionego z urzędu uzasadniają przepisy art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 258 § 4 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r. poz. 1801).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło