III SAB/Lu 11/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi N. P. na bezczynność Dyrektora [...] we W. w przedmiocie naboru na stanowisko opiekuna osób niepełnosprawnych postanawia: odrzucić skargę. N. P. pismem z dnia 16 kwietnia 2024 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Dyrektora [...] we W. w przedmiocie naboru na stanowisko opiekuna osób niepełnosprawnych. W skardze podniosła, że A. W., Dyrektor [...]Dyrektor") we W. nie udzielił jej odpowiedzi na zapytania z dnia 8 stycznia 2024 r., i z dnia 11 marca 2024 r. w terminie wskazanym w art. 35 § 1 k.p.a. Natomiast kierowane do niej pismo z dnia 12 lutego 2024 r. nie było merytoryczną odpowiedzią na postawione przez nią pytania. Zwróciła również uwagę, że pismo z dnia 8 stycznia 2024 r. nie zostało zarejestrowane w systemie kancelaryjnym. Działanie Dyrektora w ocenie skarżącej świadczy o braku staranności i rzetelności działania administracji publicznej. Skarżąca zwróciła się do Sądu o zobowiązanie Dyrektora do niezwłocznego i prawidłowego udzielenia odpowiedzi na jej zapytania oraz zapewnienia, że przyszłe odpowiedzi będą realizowane z poszanowaniem zasad prawidłowości i rzetelności. W piśmie z dnia 10 maja 2024 r. skarżąca uzupełniła skargę. Wskazała w nim, że dnia 8 stycznia 2024 r. wystosowała do Dyrektora [...] pismo z zapytaniem o przyczyny zakończenie procedury rekrutacyjnej. Z powodu braku odpowiedzi ponownie zwróciła się do Dyrektora pismem z dnia 12 lutego 2024 r., w którym domagała się również informacji o sygnaturze rejestrowej pierwotnego pisma z dnia 8 stycznia 2024 r. Nie otrzymała odpowiedzi na żadne z postawionych przez nią pytań. W odpowiedzi z dnia 26 lutego 2024 r., Dyrektor poinformował skarżącą o braku prowadzonego naboru i dokonał zwrotu dokumentów. W dniu 11 marca 2024 r. ponownie zaapelowała bezskutecznie o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji, ponawiając wcześniejsze zapytania. Ponadto dnia 14 lutego 2024 r. złożyła skargę do Dyrektora [...] oraz skierowała skargę do wglądu Starosty [...], opisując próbę usunięcia jej z tej publicznej placówki. Zdaniem skarżącej, odpowiedź Dyrektora, która wpłynęła 4 marca 2024 roku, była niejasna, zwłaszcza w kontekście wyjaśnienia, kto i na jakiej podstawie ograniczył moje prawo dostępu do instytucji. W piśmie z dnia 11 marca 2024 r. przedstawiła pisemnie obszerne wyjaśnienia i zażądała od Dyrektora klarownych odpowiedzi na nierozstrzygnięte kwestie. Pismo pozostało bez odpowiedzi. Pismem z dnia 29 kwietnia 2024 r. Dyrektor [...] poinformował skarżącą o rzekomej niewłaściwości sądu do rozpoznawania skargi, co jest w jej ocenie nieadekwatną reakcją na zgłaszane przez nią problemy. Skarżąca wskazała również, że w dniu 2 kwietnia 2024 r. skierowała pismo do Dyrektora [...] z zapytaniem o osoby odpowiedzialne za opiekę nad podopiecznymi oraz wydanie posiłków w dniu 28 marca 2024 r., podczas nieobecności wykwalifikowanego terapeuty i samego Dyrektora. W dniu 28 marca 2024 r. podjęła próbę przez innego pracownika [...] osobistego spotkania z Dyrektorem, aby omówić tę kwestię, lecz spotkanie w dniu 29 marca 2024 r. zostało jej odmówione. Skarżąca podkreśliła, że Dyrektor [...] w swoim wcześniejszym piśmie podtrzymał zakaz dostępu skarżącej do [...] Skarżąca wskazała,, że kontakt telefoniczny z [...] niemożliwy. Skarżąca wyjaśniła, że w dniu 2 kwietnia 2024 r. złożyła zapytanie o dostęp do informacji publicznej. Odpowiedź z dnia 17 kwietnia 2024 r. jest jednak w pewnych kwestiach niezrozumiała. W związku z tym dnia 24 kwietnia 2024 r., skarżąca skierowała do Dyrektora [...] ponowne pytania. Zdaniem skarżącej odpowiedź z dnia 10 maja 2024 r., nie stanowiła odpowiedzi na postawione przez nią pytania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga wniesiona do sądu administracyjnego podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 1-9 p.p.s.a.). Ponadto, sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.) oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 4 p.p.s.a.). Powołane przepisy wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych. Powyższy katalog zaskarżalnych form działalności administracji publicznej (poza przypadkami uregulowanymi w ustawach szczególnych) ma charakter zamknięty. Wniesienie skargi, która czyni przedmiotem zaskarżenia inne formy działalności bądź zaniechania niż wyżej wymienione, skutkuje niedopuszczalnością skargi jako nienależącej do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W szczególności właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka wykonywania zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. powszechnych (obywatelskich), o których mowa w dziale VIII k.p.a. Przepis art. 221 § 1 k.p.a., zawarty w dziale VIII k.p.a., przewiduje, że zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo składania skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych realizowane jest na zasadach określonych przepisami niniejszego działu. Skargi i wnioski można składać w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą (art. 221 § 3 k.p.a.). Organy państwowe, organy samorządu terytorialnego i inne organy samorządowe oraz organy organizacji społecznych - rozpatrują oraz załatwiają skargi i wnioski w ramach swojej właściwości (art. 223 § 1 k.p.a.). W myśl art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skargi składa się do organów właściwych do ich rozpatrzenia (art. 228 k.p.a.). Organ właściwy do załatwienia skargi powinien załatwić skargę bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca. O sposobie załatwienia skargi właściwy organ zawiadamia skarżącego (art. 237 § 1 i 3 k.p.a.). Z powyższych przepisów wynika, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych, kontroluje bowiem działalność administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 1 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 478/09; z 25 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 241/09 oraz z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 26/07). Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII k.p.a. nie mają bowiem formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Tryb "ogólnoskargowy", uregulowany w przepisach art. 221–240 k.p.a., jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem przez organ o sposobie załatwienia skargi), a skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnego rodzaju interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1578/10). Skarga wniesiona przez skarżącą w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności Dyrektora [...] we W. w przedmiocie udzielenia skarżącej odpowiedzi na zapytania z dnia 8 stycznia 2024 r., z dnia 11 marca 2024 r. oraz z dnia 2 kwietnia 2024 r. a dotyczących naboru na stanowisko opiekuna osób niepełnosprawnych oraz funkcjonowania [...] we W.. Treść wniesionej skargi wskazuje, w ocenie Sądu, że stanowi ona w istocie skargę, o jakiej mowa w przytoczonych przepisach działu VIII k.p.a. Tymczasem skarga składana na sposób postępowania organu nie może skutecznie uruchomić merytorycznej kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. Sąd administracyjny ocenia bowiem zasadność zastosowania określonych przepisów prawa oraz dokonuje ich interpretacji wyłącznie w związku z rozpoznawaniem skarg wnoszonych na skonkretyzowane akty lub przypadki bezczynności organów administracji – mieszczące się w katalogu art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., na co nie wskazuje skarżąca w swojej skardze. Wobec powyższego uznać należy, że sprawa ze skargi wniesionej przez skarżącą nie mieści się w kognicji sądów administracyjnych, co skutkuje odrzuceniem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.