III SAB/Lu 13/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek (spr.), Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Maria Filipek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 października 2008r. sprawy ze skargi Z.D. na bezczynność Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w przedmiocie wypłaty należności pieniężnej określonej jako należności przysługujących przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej zobowiązuje Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego do wydania decyzji w sprawie wniosku skarżącego o wypłatę świadczenia pieniężnego, w terminie 30 dni od dnia doręczenia akt organowi. Pismem z dnia 15 lipca 2008 r. Z. D. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w L. w sprawie wstrzymania wypłaty należności pieniężnych przysługujących przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oraz zwrotu potrąconego świadczenia. Do skargi została dołączona kopia korespondencji pomiędzy skarżącym, a organami, w tym: - wniosek z dnia 28 marca 2006 r. o wypłatę świadczenia pieniężnego przysługującego za okres roku po zwolnieniu ze służby wojskowej, - odpowiedź Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w L. (WBE) z dnia 4 kwietnia 2006 r., z której wynika, że organ uznaje świadczenie za nienależne, jednocześnie informuje, że nie może wydać decyzji w tym zakresie, gdyż nie ma do tego podstawy prawnej, - dalsza korespondencja pomiędzy skarżącym i Dyrektorem WBE w L., - zażalenie z dnia 21 kwietnia 2008 r. na bezczynność Dyrektora WBE w L., skierowane do Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych Ministerstwa Obrony Narodowej w Warszawie, - odpowiedź Dyrektora Departamentu Spraw Socjalnych MON z dnia 14 maja 2008 r. - dalsza korespondencja z MON. W odpowiedzi na skargę Dyrektor WBE w L. wniósł o jej oddalenie i wskazał, że skarżący rozkazem Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2003 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 października 2003 r. Po rozpatrzeniu wniosku z dnia 30 października 2003 r. Dyrektor WBE wypłacił skarżącemu świadczenie przysługujące przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. W związku z unieważnieniem wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej, na podstawie rozkazu personalnego Nr [...] z dnia [...] września 2005 r. Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego, skarżący został przywrócony do służby. Na podstawie rozkazu dziennego Nr [...] Wojskowego Komendanta Uzupełnień L. z dnia [...] listopada 2005 r., skarżący został ponownie zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 6 lipca 2004 r. w związku z orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L., a Dyrektor WBE w L. dokonał wypłaty uzupełnienia świadczenia pieniężnego przysługującego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Organ uznał, że ponowne wypłacenie tego samego świadczenia byłoby niezasadne, gdyż jest ono jednorodzajowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, a zatem zasługuje na uwzględnienie. Dyrektor WBE w L. nie załatwił wniosku w sprawie wypłaty świadczenia, zatem pozostaje w bezczynności. Wniosek dotyczył tzw. "dwunastki", a więc należności pieniężnej przysługującej żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, które jest wypłacane co miesiąc w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby (art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r. nr 141 poz. 892). Zgodnie z art. 96 ust. 7 tej ustawy, wypłaty świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1, dokonuje wojskowy organ emerytalny właściwy dla adresu zameldowania żołnierza. Stosownie zaś do art. 96 ust. 9 tej ustawy – wypłaty należności, o których mowa w ust. 7, dokonuje się na pisemny wniosek żołnierza zawodowego, na podstawie decyzji wojskowego organu emerytalnego właściwego dla adresu zameldowania żołnierza. Jest to wyjątek od zasady, że należności pieniężne, związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, wypłaca się na podstawie decyzji dowódcy, o którym mowa w art. 104 ustawy. Wynika z powyższego, że złożenie wniosku o wypłatę tego świadczenia wszczyna postępowanie administracyjne, które musi zostać zakończone wydaniem decyzji administracyjnej, zaś organem orzekającym jest Dyrektor WBE. W niniejszej sprawie wniosek, złożony w dniu 28 marca 2006 r., do chwili obecnej nie został załatwiony. Sąd nie zajmuje się na obecnym zasadnością wniosku, lecz stwierdza, że nie został on załatwiony zgodnie z wymogami procedury administracyjnej. Załatwienie wniosku nie musi oznaczać jego uwzględnienia, ani nawet jego merytorycznego rozpoznania, ale musi polegać na postępowaniu zgodnie z procedurą administracyjną. Procedura ta została istotnie naruszona przez Dyrektora WBE. Korespondencyjne, ciągnące się załatwianie spraw, bez wydania żadnego rozstrzygnięcia, stanowi patologię postępowania administracyjnego. Po pierwsze organ, który nie widzi podstaw do uwzględnienia wniosku strony, wydaje decyzję odmowną, zaś jeśli nie ma możliwości wydania merytorycznej decyzji w sprawie, gdyż postępowanie w jego ocenie jest bezprzedmiotowe, musi w sposób wyraźny zakończyć to postępowanie poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w trybie art. 105 § 1 kpa. Pozwala to na podjęcie kontroli instancyjnej oraz sądowej jego stanowiska. Załatwianie spraw w formie korespondencji ze stroną jest niedopuszczalne w świetle art. 104 § 1 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Informowanie strony, że organ nie może wydać decyzji, gdyż nie może być ona pozytywna, świadczy o niewłaściwej interpretacji treści art. 96 ust. 9 tej ustawy, wprowadzającego decyzyjny sposób załatwiania sprawy. Takie pojmowanie zasad postępowania, jakie prezentuje Dyrektor WBE w L., oznaczałoby brak możliwości kontroli jego stanowiska w toku postępowania administracyjnego, a później sądowego. Sąd na tym etapie nie ustosunkował się do meritum sporu, bowiem wyrok uwzględniający skargę na bezczynność organu administracji publicznej nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności. Wyjaśnić jeszcze należy, że przesłanką wszczęcia kontroli sądowej jest uprzednie wniesienie w trybie art. 37 kpa zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie. Następnie skargę na bezczynność można wnieść do sądu – do czasu załatwienia sprawy przez właściwy organ administracji publicznej, bez konieczności respektowania ogólnej regulacji dotyczącej terminów wniesienia skargi do sądu (tak np. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006 r., s. 138, J. P. Tarno – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006 r., s. 157). Sąd uznał, że pismo z dnia 21 kwietnia 2008 r. stanowi zażalenie na bezczynność Dyrektora WBE w L.. Organem wyższego stopnia nad Dyrektorem WBE, do którego zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie, na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - jest Minister Obrony Narodowej. Zgodnie bowiem z pkt 31 części I załącznika do Obwieszczenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 grudnia 2007 r. w sprawie wykazu jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych (M. P. nr 94 poz. 1034 ze zm.), wydanego na podstawie art. 33 ust. 1d ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199, z późn. zm.) – Wojskowe Biuro Emerytalne w L. jest jednostką organizacyjną podległą Ministrowi Obrony Narodowej. W świetle art. 17 pkt 3 kpa w zw. z art. 37 § 2 kpa uzasadnia to wniesienie skargi na bezczynność Dyrektora WBE do Ministra Obrony Narodowej, przy czym mylne zaadresowanie pisma wnioskodawcy do dyrektora jednostki organizacyjnej ministerstwa nie ma w ocenie sądu prawnego znaczenia. Nie byłby właściwy do rozpoznawania zażalenia na bezczynność w sprawach tego rodzaju świadczeń sąd powszechny, gdyż na mocy art. 31 ust. 5 ustawy, odwołanie do tego sądu przysługuje m. in. w przypadku nie wydania przez organ emerytalny decyzji, ale wyłącznie decyzji dotyczącej prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia, wydawanej przez wojskowy organ emerytalny. Świadczenia te są określone w art. 2 ustawy i nie obejmują odmiennego rodzajowo świadczenia określonego w art. 95 ust. 1 ustawy, a więc tzw. "dwunastki", mimo, że ten sam organ wydaje decyzję o ich przyznaniu. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 149 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji.