III SAB/Lu 14/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (spr.), Protokolant asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi A. R. na bezczynność Starosty Powiatu w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. zobowiązuje Starostę Powiatu do wydania w terminie 30 dni od otrzymania wyroku z uzasadnieniem rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżącej A. R. z dnia [...] lipca 2003 r. 2. zasądza od Starosty Powiatu na rzecz skarżącej kwotę 113 (sto trzynaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] kwietnia 2004 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga A.R. na bezczynność Starosty Powiatowego w L.. W skardze podniesiono, że bezczynność organu związana jest ze sprawą, która była rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny w latach 1996-98 (sygn. akt II SA 1844/98). Po zwrocie całości akt tamtej sprawy do Wydziału Geodezji Urzędu Wojewódzkiego, akta te zostały przesłane do Starosty Powiatowego w L. do którego złożyła wniosek o zwrot zabudowanej działki oznaczonej numerem 371/6, położonej we wsi Kolechowice, będącej w użytkowaniu R. P.. Po kilkumiesięcznym oczekiwaniu, ponownie skarżąca zwróciła się pismem do Starostwa Powiatowego w L. o zwrot działki. Organ stwierdził, że nic mu nie jest wiadomo o aktach sprawy dotyczących tej działki, a ponadto nie zostało zakończone postępowanie sądowe o uzgodnieniu treści księgi wieczystej założonej dla przedmiotowej nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym. Matka A. R. – O. G. w 1980 r. przekazała gospodarstwo rolne na rzecz Skarbu Państwa w zamian za rentę. Pozostawiła sobie na własność budynki i użytkowanie działki o pow. 0,30 ha. Budynki usytuowane były na działce której zwrotu żąda obecnie A.R.. Orzeczeniem z dnia [...] lipca 2002 r. Sąd Rejonowy ustalił jako właścicieli działki nr 371/6 rodziców skarżącej; jako datę nabycia własności wskazał [...] listopada 1971 r. Po ustaleniu własności nieruchomości, Wydział Geodezji w L., wpisał do rejestru ewidencji gruntów skarżąca i jej brata M. G. jako współwłaścicieli. Podatek od nieruchomości opłacają oni od 1 stycznia 2003 r. W 2002 r. skarżąca złożyła pozew o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dotyczył on księgi wieczystej Nr Kw [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla działki gruntu o pow. 0,21 ha oznaczonej nr 371/6 W księdze tej w dziale jej II wpisano R. P.. Jest on następcą prawnym B. P., która decyzją administracyjną wobec której stwierdzono nieważność, nabyła nieodpłatnie własność tej działki. Sąd oddalił to powództwo, gdyż Skarb faktyczny właściciel działki nie brał udziału w sprawie. Zatem mimo, że nie posiada tytułu własności, R. P. nadal figuruje jako właściciel działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 czerwca 2004 r. (sygn. akt VI SAB/Wa 25/04) przekazał sprawę według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że wniosek A. R. o zwrot działki nr 371/6 położonej we wsi K. wpłynął do starostwa za pośrednictwem Burmistrza Miasta i Gminy w dniu [...] lipca 2003 r. Kolejny wniosek w przedmiotowej sprawie wpłynął do Starosty w dniu [...] października 2003 r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i analizie zapisów ewidencji gruntów oraz księgi wieczystej KW nr [...] prowadzonej dla objętej wnioskiem skarżącej nieruchomości oznaczonej numerem 371/6 ustalono, iż nieruchomość ta nie znajduje się w zasobie gruntów Skarbu Państwa i nadal zapisana jest w księdze wieczystej jako własność osoby trzeciej, R. P.. Wobec powyższego pismem z dnia [...] grudnia 2003 r. znak [...] skarżącą poinformowano, iż przedmiotowa działka nie może być przedmiotem zwrotu. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga A. R. zasługuje na uwzględnienie, bowiem wszystkie przesłanki formalnoprawne określające stan bezczynności organu administracji publicznej zostały w przedmiotowej sprawie spełnione. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) i przepisów rozdziału pierwszego ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem nie tylko indywidualnych aktów administracyjnych, ale w myśl art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy również bezczynności organów. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę na bezczynność organu poddaje ocenie, czy zachowanie organu nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Pojęcie bezczynności organu można zdefiniować jako stan, w jakim znajduje się organ administracji publicznej, który mimo obowiązującej zasady szybkości postępowania (art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz ogólnych terminów załatwiania spraw administracyjnych uregulowanych w art. 35 § 1-3 kodeksu - nie wiążących w przypadkach istnienia w obrocie prawnym odpowiednich unormowań szczególnych - nie załatwił sprawy administracyjnej w odpowiednim czasie. Niezbędne przy tym jest zaistnienie, tak jak w prawie cywilnym ważności zobowiązania, tak w prawie administracyjnym rzeczywistego obowiązku rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ, tym samym nieodzowne jest, aby z przepisów prawa materialnego wynikało umocowanie organu administracyjnego do prowadzenia postępowania administracyjnego o charakterze jurysdykcyjnym i jego kompetencje do rozstrzygania przez wydanie decyzji administracyjnej albo do dokonania innej czynności prawem przypisanej (W. Bochenek, Bezczynność administracji publicznej "Samorząd terytorialny" 2003, Nr 12 s. 40-44). Stwierdzić należy, że w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie administracyjne wszczynane jest z urzędu lub na wniosek strony (art. 61 § 1 kodeksu). Zgodnie z art. 61 § 3 kodeksu datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zgodnie z tym przepisem wszczęcie postępowania administracyjnego, nie jest uzależnione od uznania organu, gdyż ma miejsce (z mocy prawa) w dniu złożenia żądania. Na niezałatwienie sprawy w ustawowo przewidzianym terminie służy stronie zażalenie do organu administracji wyższego stopnia (art. 37 § 1 kpa), co w świetle orzecznictwa może świadczyć o wyczerpaniu środków odwoławczych i stanowić legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca pismem z dnia [...] lipca 2003 r., zwracała się do Starostwa Powiatowego o zwrot działki nr 371/6. W uzasadnieniu wniosku mimo jego wewnętrznej sprzeczności, strona powoływała się na określony stan faktyczny i wskazywała na dokumenty niezbędne do zbadania i załatwienia sprawy. Bezspornie więc pismo A. R. wszczynało postępowanie administracyjne. W razie wszczęcia postępowania na wniosek strony, obowiązkiem organu jest podjęcie wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego czynności postępowania. Przede wszystkim obowiązkiem organu jest dokładne ustalenie treści żądania strony. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek o wszczęcie postępowania, ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek - obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2001 r., sygn. akt IV SA 1091/99, LEX nr 78924). Starosta nie wezwał A. R., do dodatkowych wyjaśnień, oznacza iż treść wniosku oraz późniejsze jej pisma z dnia [...] sierpnia 2003 r. i [...] października 2003r. były zrozumiałe i wyznaczały zakres rozpoznania sprawy. Zebrany i przedstawiony przez organ materiał dowodowy świadczy, iż rozpatrywano wniosek A. R. mając na uwadze materialnoprawną podstawę wynikającą z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. 1989r. Nr 10,. poz. 53). Ustalenie treści i obowiązywania unormowania prawnego, pod które organ administracji dokonuje subsumcji ustalonego stanu faktycznego sprawy jest elementem procesu stosowania prawa w ramach konkretnego postępowania administracyjnego, a zatem niczym nie uzasadniony jest pogląd prezentowany przez Starostę w piśmie z dnia [...] sierpnia 2003r., że w sprawie tej nie mogło zapaść rozstrzygniecie bez uprzedniego orzeczenia sądu powszechnego. Organ nie wykazał, by rozstrzygnięcie w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w którym starosta nie brał udziału traktowano jako zagadnienie wstępne od którego zależy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji. Uprawomocnienie wyroku w wyżej wymienionej sprawie (sygn. akt I C [...]) Sądu Rejonowego oraz kolejne pisma kierowane przez stronę do organu i do Wojewody z dnia [...] października 2003r. i [...] października 2003r., przekazane następnie celem załatwienia ich przez starostę, doprowadziły jedynie do wystosowania z datą [...] grudnia 2003r. pisma do skarżącej, iż działka Nr 371/6 położona w K. nie jest w zasobie gruntów Skarbu Państwa i nie może być zwrócona. Pisma skarżącej do Wojewody z dnia [...] października 2003r. i [...] października 2003r. winny być potraktowane jako zażalenie wniesione na podstawie art. 37 § 1 kpa, nie zaś jak sugeruje tytuł pisma - skargą złożoną w trybie art. 234 kpa. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że Starostwo Powiatu uchylał się od merytorycznego rozpoznanai sprawy i wydania decyzji, która by w rozumieniu przepisu art.104 kpa rozstrzygała sprawę co do jej istoty. Pisma organu kierowane do A. R., nie mogą zastąpić wydania decyzji administracyjnej. Zaniechanie wydania przez Starostę Powiatu , z wniosku A. R. z dnia [...] czerwca 2003r. , adekwatnego do poczynionych w tym względzie ustaleń rozstrzygnięcia, musi zostać zakwalifikowane jako pozostawienie organu w bezczynności. Zgodnie z art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sad uwzględniając skargę, zobowiązał organ do wydania w terminie 30 dni od otrzymania wyroku wraz z uzasadnieniem, rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżącej. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia treść art. 220 powołanej powyżej ustawy . kg.