III SAB/Lu 17/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata J. F. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. H. na bezczynność Rady Gminy w przedmiocie wydania opinii prawnej postanawia: odmówić adwokatowi J. F. przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. § 1. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła dla strony skarżącej adwokata J. F., o czym sąd został powiadomiony pismem z dnia 7 lipca 2011 r. Postanowieniem z dnia 13 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 20 lipca 2011 r. Kolejnym postanowieniem z dnia 12 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie stwierdził, że postanowienie z dnia 13 lipca 2011 r. o odrzuceniu skargi jest prawomocne od dnia 20 sierpnia 2011 r. W dniu 12 sierpnia 2011 r. wyznaczony pełnomocnik złożył w sądzie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W opinii tej zawarł wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając jednocześnie, iż koszty te nie zostały uiszczone w żadnej części. Zarządzeniem referendarza z dnia 26 sierpnia 2011 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do nadesłania potwierdzenia nadania na adres skarżącego opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej lub potwierdzenia odbioru tej opinii przez skarżącego, ewentualnie nadesłania oświadczenia wskazującego, że skarżący zapoznał się z opinią, bądź że opinia została skarżącemu przesłana. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik strony w dniu 9 września 2011 r. przedłożył pocztowy dowód nadania skarżącemu opinii w przedmiocie braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, z którego wynika, że opinia ta została skarżącemu przesłana w dniu 7 września 2011 r. Wniosek pełnomocnika strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (t. jedn. – Dz.U. z 2002r., Nr 123, poz. 1058 ze zm.), koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. Zatem wszelkie wydatki pochodzące z budżetu państwa powinny mieć swoje racjonalne uzasadnienie. Powyższe oznacza obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona, bowiem ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, przejmuje na siebie Skarb Państwa. Zasady wynagradzania profesjonalnych pełnomocników (w tym adwokatów), ustanowionych w ramach prawa pomocy, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stosownie do którego wyznaczony adwokat [...] otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów [...] w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi – 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. W orzecznictwie sądowym oraz literaturze przedmiotu wywodzi się, że wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu (w ramach prawa pomocy), o którym mowa w art. 250 ustawy p.p.s.a. dotyczy tylko faktycznego (rzeczywistego) udzielenia pomocy prawnej (por. postanowienie SN z 12 lutego 1999r., II CKN 341/98 /OSNC 1999, nr 6, s. 123/; postanowienie SN z 21 czerwca 2007r., III KK 200/07 /OSNwSK 2007/1/1378/, Lex nr 459865 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek: Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych Warszawa 2007, s.316-317). Stąd pełnomocnik składając wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, musi wykazać, że udzielił stronie pomocy prawnej, faktycznie chroniącej jej interes prawny. Opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, przeciwstawiona skardze kasacyjnej, powinna spełniać przewidziane dla pism procesowych wymogi formalne i materialne. W przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej fakt udzielenia pomocy prawnej z urzędu wynika z wniesienia skargi, natomiast jeśli chodzi o opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, to wyrazem udzielenia pomocy prawnej jest opinia sporządzona na piśmie i doręczona przez pełnomocnika stronie. Pełnomocnik nie jest zobowiązany do przedkładania sądowi sporządzonej opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – nie przewidują takiego obowiązku ani przepisy p.p.s.a., ani przepis § 18 ust.1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia. Natomiast warunkiem uznania, że pomoc prawna rzeczywiście została udzielona, w przypadku opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jest jej sporządzenie i przekazanie stronie (por. postanowienie NSA z 22 grudnia 2004 r., OZ 720/04). Opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządza się dla strony i w jej interesie. Poinformowanie mocodawcy, w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej o braku podstaw do jej wniesienia, ma informować mocodawcę o bezzasadności środka zaskarżania i chronić go przed ponoszeniem zbędnych kosztów postępowania. Z kolei, jeżeli mocodawca nie zgadza się z opinią, nie zamyka mu drogi do wniesienia skargi kasacyjnej przez powierzenie sprawy innemu profesjonalnemu pełnomocnikowi. Opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzona i doręczona mocodawcy w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, rzeczywiście chroni interes prawny mocodawcy. W sprawie niniejszej pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 11 sierpnia 2011 r. i przedłożył ją w sądzie w dniu 12 sierpnia 2011 r., a więc w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednakże w tej dacie nie przesłał opinii stronie, ani nie zapoznał jej z opinią w jakikolwiek inny sposób. Opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik przesłał skarżącemu dopiero w dniu 7 września 2011 r., tj. po doręczeniu mu wezwania referendarza sądowego. Pełnomocnik nie wykazał, aby istniały przeszkody we wcześniejszym doręczeniu skarżącemu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie można zatem uznać, iż działalnie pełnomocnika polegające na sporządzeniu i złożeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sądzie bez doręczenia tej opinii stronie w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, mimo braku po temu przeszkód, rzeczywiście chroniło interes prawny strony. W konsekwencji brak jest podstaw do stwierdzenia, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, pełnomocnik rzeczywiście udzielił skarżącemu pomocy prawnej. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie. Art. 210. § 1.