III SAB/Lu 2/09

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. B. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Strona skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie otwartym do jego opłacenia, złożyła wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona powołała się na trudną sytuacją ekonomiczną w rolnictwie, konieczność ponoszenia nakładów na gospodarstwo rolne a także wspieranie niepracującej córki. Ponadto podniosła, iż dom w którym zamieszkuje wymaga generalnego remontu oraz że część gospodarstwa nie znajduje się w jej użytkowaniu. Dodatkowo wskazała, iż ze względu na stan zdrowia ponosi wydatki na leczenie. W dalszej części urzędowego formularza strona wykazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, w skład jej majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 oraz gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, a poza tym majątkiem nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Jako źródło utrzymania, strona wskazała emeryturę w wysokości [...] zł netto. Stwierdzić należy, że wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Z tego powodu ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak bowiem było danych odnośnie wielkości dochodów z gospodarstwa rolnego wykazanego we wniosku oraz informacji czy strona uzyskała dopłaty do prowadzonego gospodarstwa rolnego przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wyjaśnienia wymagała również kwestia, komu i jaka część gruntów rolnych oraz od jakiej daty została przekazana w użytkowanie w związku z podanymi przez stronę informacjami o nieużytkowaniu części gospodarstwa. Nie wiadomo było również czy w związku z oddaniem do użytkowania części gospodarstwa, strona uzyskuje z tego tytułu jakiekolwiek korzyści finansowe. Ponadto wobec podania przez stronę, iż wspiera niepracującą córkę, wyjaśnienia wymagała kwestia wielkości i częstotliwości udzielanej pomocy. Strona nie wyjaśniła również jaka jest wielkość wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego, na leczenie, jak również nakładów na gospodarstwo rolne. Reasumując, dokładnego ustalenia wymagała kwestia wysokości łącznych dochodów osiąganych z tytułu emerytury i prowadzenia gospodarstwa rolnego w odniesieniu do rodzaju i wysokości stałych miesięcznych wydatków. W związku z powyższym, pismem z dnia 5 lutego 2009r. wezwano stronę do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym: wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy; nakazu płatniczego podatku rolnego za 2008r. z gospodarstwa rolnego wykazanego we wniosku; zaświadczenia właściwego urzędu gminy o wysokości dochodów z gospodarstwa rolnego wykazanego we wniosku; decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznaniu płatności do gruntów rolnych za 2007r. i 2008r., a w przypadku nieubiegania się o takie płatności, złożenie stosownego oświadczenia; oświadczenia jaka część należących do strony gruntów rolnych jest nieużytkowana, kto użytkuje te grunty i od jakiej daty, na podstawie jakiej umowy i jakie korzyści płyną z przekazania części gruntów do użytkowania innej osobie (ewentualnie nadesłanie umowy przekazującej część gruntów w użytkowanie); oświadczenia strony co do wielkości i częstotliwości kwot przekazywanych córce; oświadczenia wykazującego jakie nakłady ponosi na gospodarstwo rolne oraz oświadczenia w zakresie rodzaju i wysokości stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie i na leczenie. Jak wynika z potwierdzenia odbioru, powyższe wezwanie doręczono osobiście stronie w dniu 23 lutego 2009r. (k-20 a.s.). Strona nie nadesłała żadnych dokumentów źródłowych, ani oświadczeń do złożenia których ją zobowiązano, natomiast w dniu 2 marca 2009r. złożyła pismo, w którym wnosi o udzielenie informacji, jakie są kryteria przyznawania pomocy, ponadto stwierdza, iż nie prowadzi księgowości oraz że stan dochodowości w rolnictwie jest ujemny. W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 ustawy p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji materialnej i rodzinnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie gospodarstwa domowego, na leczenie, a także w przypadku osoby prowadzącej gospodarstwo rolne, wydatkami na konieczne nakłady w gospodarstwie (jeśli wnioskujący takie nakłady wykazuje). Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Strona skarżąca nie wykazała, jaka jest jej rzeczywista sytuacja finansowa. Pomimo stosownego wezwania, strona nie nadesłała żadnych dokumentów, do złożenia których została wezwana. Tym samym strona uniemożliwiła ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Stwierdzić zatem należy, że strona nie wykazała zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., zarówno w zakresie całkowitym, jak również w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 należało orzec jak w sentencji.