III SAB/Lu 2/09

PostanowienieWSA w Lublinie2009-04-15

Skład orzekający: Sędzia NSA Maria Wieczorek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania prawa pomocy przez referendarza sądowego, a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jest zasadna w sytuacji, gdy strona skarżąca nie przedstawiła wszystkich wymaganych dokumentów do oceny jej sytuacji majątkowej?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, jeśli strona skarżąca, pomimo wezwania, nie przedstawiła wszystkich wymaganych dokumentów niezbędnych do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o jego uzyskanie, a brak wykazania rzeczywistej sytuacji finansowej uniemożliwia ustalenie realnych możliwości finansowych strony.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) w sprawie ze skargi na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia dokumentów niezbędnych do oceny sytuacji majątkowej, jednak skarżący nie dostarczył ich w terminie, składając jedynie pismo kwestionujące potrzebę ich przedstawienia. Referendarz odmówił przyznania prawa pomocy, a skarżący wniósł sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał wniosek za niezasadny z powodu braku przedstawienia wymaganych dokumentów.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący wnioskiem z dnia 2 lutego 2009 r., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie wszczętej z jego skargi na bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Podanie zostało złożone na urzędowym formularzu. W dniu 5 lutego 2009 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do złożenia szeregu wymienionych dokumentów niezbędnych do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, w terminie 7 dni. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 23 lutego 2009 r. Skarżący nie dostarczył wymaganych dokumentów w zakreślonym terminie, złożył natomiast w dniu 2 marca 2009 r. pismo, w którym wskazuje m. in., że "dokumenty te nie odzwierciedlają rzeczywistości". Postanowieniem z dnia 5 marca 2009 r. referendarz odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia, uzasadniając je krótko brakiem obiektywizmu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wniosku wskazano trudną sytuacją ekonomiczną w rolnictwie, konieczność ponoszenia nakładów na gospodarstwo rolne, wspieranie niepracującej córki, konieczność remontu domu, oraz konieczność ponoszenia wydatków na leczenie. Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, w skład jego majątku wchodzi dom o pow. 25 m2 oraz gospodarstwo rolne o pow. 6,74 ha, a poza tym majątkiem nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Jako źródło utrzymania, wnioskodawca wskazał emeryturę w wysokości 1257,18 zł netto. W myśl art. 246 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ppsa). Wniosek musi umożliwić dokonanie oceny stanu majątkowego wnioskodawcy, dlatego zgodnie z art. 252 § 1 ppsa wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ppsa). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony, brak bowiem było danych odnośnie wielkości dochodów z gospodarstwa rolnego wykazanego we wniosku oraz informacji czy strona uzyskała dopłaty do prowadzonego gospodarstwa rolnego przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Niewyjaśniona była kwestia, komu i jaka część gruntów rolnych oraz od jakiej daty została przekazana w użytkowanie w związku z podanymi przez stronę informacjami o nieużytkowaniu części gospodarstwa. Nie wiadomo było również czy w związku z oddaniem do użytkowania części gospodarstwa, strona uzyskuje z tego tytułu jakiekolwiek korzyści finansowe. Ponadto wobec podania przez stronę, iż wspiera niepracującą córkę, wyjaśnienia wymagała kwestia wielkości i częstotliwości udzielanej pomocy. Wnioskodawca nie wyjaśnił również jaka jest wielkość wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego, na leczenie, jak również nakładów na gospodarstwo rolne. Odmowa przedstawienia dokumentów, do których złożenia wnioskodawca został wezwany (to jest wyciągów z posiadanych rachunków bankowych; nakazu płatniczego podatku rolnego za 2008 r. z gospodarstwa rolnego; zaświadczenia urzędu gminy o wysokości dochodów z gospodarstwa rolnego; decyzji Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznaniu płatności do gruntów rolnych za 2007 r. i 2008 r., oświadczenia jaka część należących do strony gruntów rolnych jest nieużytkowana, kto użytkuje te grunty i jakie korzyści płyną z przekazania części gruntów do użytkowania innej osobie; oświadczenia strony co do wielkości i częstotliwości kwot przekazywanych córce; oświadczenia wykazującego jakie nakłady ponosi na gospodarstwo rolne oraz oświadczenia w zakresie rodzaju i wysokości stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie i na leczenie) uniemożliwia dokonanie oceny stanu majątkowego wnioskodawcy. Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 ppsa, ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Strona skarżąca nie wykazała, jaka jest jej rzeczywista sytuacja finansowa. Pomimo stosownego wezwania, strona nie nadesłała żadnych dokumentów, do złożenia których została wezwana. Tym samym strona uniemożliwiła ustalenie, jakie są jej realne możliwości finansowe. Z tego powodu oraz na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ppsa należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło