III SAB/Lu 25/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Zalewski po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. H. na przewlekłe prowadzenie przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postępowania administracyjnego w zakresie wniosku J. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 19 czerwca 2012 r. J. H. wniósł do Sądu skargę na przewlekłe prowadzenie przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postępowania administracyjnego. Pismem z dnia 21 czerwca 2014 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o ustanowienie dla niego adwokata. Następnie skarżący nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu skarżący wskazał, że przez ok. 5 lat był bezrobotny, a obecnie otrzymuje jedynie rentę z ZUS. Skarżący wyjaśnił, że przeszedł dwa udary mózgu, które spowodowały u niego trwałą niepełnosprawność. Wykazał, że na stałe miesięczne wydatki rodziny składa się podatek od nieruchomości i bieżące opłaty (woda, wywóz nieczystości, gaz, energia) – [....] zł, zakup opału (węgiel, drewno) – ok. [...] zł, koszty leczenia – [...] zł, remonty bieżące nieruchomości – [...] zł. Żona skarżącego również przebywa na rencie z powodu złego stanu zdrowia (ujawniono u niej dwa nowotwory), których leczenie w Warszawie jest wysoce kosztowne. Niektóre badania wykonywane z częstotliwością co kilka miesięcy kosztują ok. [...]– [...] zł, a ponieważ odbywają się pod narkozą, konieczne jest również opłacenie anestezjologa w kwocie ok. [...] zł. W dalszej części wniosku skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i studiującą córką, nie posiada majątku nieruchomego (w tym żadnej nieruchomości rolnej), jak również żadnych zasobów finansowych. Wraz z rodziną zamieszkuje w wynajętym domu o pow. [...] m2. Wskazał, że jego córka jest właścicielem działki rolnej o pow. [...] ha, co nie stanowi gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym. Oświadczył, że na dochód rodziny w łącznej kwocie [...] zł składa się jego renta w wysokości [...] zł oraz emerytura jego żony w kwocie [...] zł. Skarżący zaznaczył, że jego córka, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym studiuje w Warszawie, a koszty jej studiowania i utrzymania ponoszą wspólnie z żoną. W dniu 15 lipca 2014 r. skarżącego wezwano do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Skarżący nie nadesłał żadnego z żądanych dokumentów, natomiast złożył sprzeciw na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 15 lipca 2014 r. wzywające do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. Postanowieniem z dnia 10 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił powyższy sprzeciw. Następnie, postanowieniem z dnia 18 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w terminie ustawowym sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a., wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. W niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od postanowienia referendarza, zatem został on wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu należy zaznaczyć, że mimo, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, wniosek ten nie został rozpatrzony, bowiem wnioskodawca już z mocy art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. jest z nich zwolniony. Stosownie do powyższego przepisu strona skarżąca działanie organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie należy właśnie do takiej kategorii spraw. Wniosek skarżącego podlega zatem rozpoznaniu jedynie w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Z treści art. 246 § 1 wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej i rodzinnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Skarżący już w 2009 r. w sprawie III SA/Lu 476/09 podawał, że jego córka kształci się na studiach, konieczne było zatem ustalenie, czy nadal kontynuuje naukę. Ponadto, skarżący wykazując, że ani on, ani jego żona nie posiadają żadnego majątku nieruchomego, podał, że płaci podatek od nieruchomości, zachodziła więc wątpliwość, czy podatek ten jest związany z wynajmem przez niego domu, czy też z jakąś inną nieruchomością. Należało również wyjaśnić z jakich środków skarżący opłaca dodatkowe koszty leczenia żony wskazane na kwotę [...] zł, ponoszone z częstotliwością co kilka miesięcy, a także koszty kształcenia córki na studiach. W związku z powyższym, na podstawie art. 255 i art. 258 § 2 pkt 5 p.p.s.a., skarżącego wezwano do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, mających służyć pełnemu zobrazowaniu sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego. Skarżący nie nadesłał jednak żadnego z żądanych dokumentów. Nie wykonując wezwania z dnia 15 lipca 2014 r. w zakresie pełnego ujawnienia swojego stanu rodzinnego i materialnego, skarżący tym samym nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Niedopełnienie przez stronę obowiązku złożenia dokumentów źródłowych, bądź dodatkowych oświadczeń, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji rodzinnej i finansowej, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r. , sygn. I OZ 292/13; postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 189/12; postanowienie NSA z 9 grudnia 2011 r., sygn. I OZ 987/11). Rozpoznając sprawę Sąd wziął również pod uwagę znane mu z urzędu informacje podane w urzędowym formularzu PPF z dnia 10 sierpnia 2014 r., złożonym do sprawy III SA/Lu 541/14, a także informacje wynikające z akt sprawy I SA/Lu 455/14. Analiza oświadczeń złożonych w sprawie niniejszej i w sprawie III SA/Lu 541/14 oraz dokumentów z akt sprawy I SA/Lu 455/14 (akta administracyjne) pozwala stwierdzić, że podawane informacje na temat stanu rodzinnego skarżącego, kosztów utrzymania koniecznego rodziny, są ze sobą sprzeczne, a także że skarżący nie ujawnił w pełni swego stanu majątkowego. Z uzasadnienia wniosku PPF sporządzonego dnia 10 sierpnia 2014 r., złożonego w sprawie III SA/Lu 541/14 i podpisanego przez skarżącego (działającego w tej sprawie jako pełnomocnik żony) wynika, że od października 2013 r. nie zamieszkuje z nimi żadne z dzieci. We wniosku tym nie została również wykazana córka K. jako osoba pozostająca z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym, ani jako osoba, której ponoszą koszty utrzymania i studiów w W. Ponadto we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w przedmiotowej sprawie skarżący nie ujawnił, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. [...] ha fiz. ([...] przel.) oraz [..] ha fiz. lasu, co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy I SA/Lu 455/14 (akta administracyjne) decyzji z dnia [...] 2014 r., nr [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. W przedmiotowym wniosku, w części dotyczącej majątku skarżący podał "nie posiadam nieruchomości rolnej", co stoi w ewidentnej sprzeczności z rzeczywistością. W świetle przytoczonych okoliczności stwierdzić należy, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a. Oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno odzwierciedlać aktualny i rzeczywisty stan rodzinny i materialny osoby wnioskującej o udzielenie prawa pomocy i nie powinno pozostawać w sprzeczności z innymi dokumentami i oświadczeniami złożonymi w tym samym okresie w innych sprawach. Natomiast skarżący wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności przedstawił niepełne i sprzeczne informacje odnośnie stanu majątkowego i rodzinnego, co nie pozwala uznać, że wykazano przesłanki przyznania prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł, jak w postanowieniu.