III SAB/Lu 27/24
WyrokWSA w Lublinie2025-02-27
Skład orzekający: Anna Strzelec, Jerzy Drwal, Ewa Ibrom
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rektor Uniwersytetu dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania odwoławczego w sprawie rozpatrzenia odwołania studenta od decyzji o skreśleniu z listy studentów?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że Rektor nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania odwoławczego. Decyzja została wydana w terminie, a ewentualne opóźnienia wynikały z konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego zainicjowanego przez stronę skarżącą oraz z metodycznego sposobu odbierania korespondencji przez pełnomocnika strony, co nie stanowiło przewlekłości w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Student T. H. złożył skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rektora Uniwersytetu w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji o skreśleniu go z listy studentów. Decyzja o skreśleniu została wydana przez Dziekana WPiA w dniu 30 kwietnia 2024 r. Odwołanie wpłynęło do Rektora 4 czerwca 2024 r. Student zarzucił Rektorowi naruszenie przepisów KPA dotyczących terminów załatwiania spraw, wnosząc o zobowiązanie do wydania decyzji, stwierdzenie przewlekłości, wymierzenie grzywny lub przyznanie sumy pieniężnej oraz zwrot kosztów postępowania. Rektor wniósł o oddalenie skargi, wskazując na wnioski dowodowe strony i sposób odbierania korespondencji przez pełnomocnika jako przyczyny wydłużenia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Ewa Ibrom po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. H. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji dotyczącej skreślenia z listy studentów oddala skargę.
T. H. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez Rektora Uniwersytetu [...] postępowania w sprawie odwołania od decyzji wydanej w przedmiocie skreślenia z listy studentów.
Skarga została złożona w następującym stanie sprawy:
W roku akademickim 2021/2022 T. H. rozpoczął jednolite magisterskie stacjonarne studia na kierunku prawo, prowadzonym na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] (zwanym dalej: "WPiA [...]"). W toku kształcenia T. H. zaliczył pierwszy i drugi rok studiów.
Na V semestrze studiów T. H. trzykrotnie wnioskował o przywrócenie terminów zaliczenia z trzech przedmiotów. Dziekan WPiA [...], uwzględniając wszystkie wnioski studenta wyrażał zgodę na przywrócenie terminów zaliczenia zaległych przedmiotów. Na V semestrze studiów T. H. także czterokrotnie występował o wydłużenie sesji zaliczeniowo-egzaminacyjnej, początkowo do dnia 19 stycznia 2024 r. (zgodnie z wnioskiem z dnia 20 grudnia 2023 r), następnie do dnia 15 lutego 2024 r. (zgodnie z wnioskiem z 22 stycznia 2024 r.) – przedłużenia te dotyczyły zaliczeń i egzaminów z IV semestru studiów, a następnie do dnia 15 marca 2024 r. (zgodnie z wnioskiem z dnia 29 lutego 2024r.) i do dnia 28 marca 2024 r. (zgodnie z wnioskiem z dnia 15 marca 2024 r.) - przedłużenia te dotyczyły obowiązkowych zaliczeń przedmiotów z V semestru studiów. Ostatecznie w przedłużającej się do 28 marca 2024 r. sesji zaliczeniowo-egzaminacyjnej T. H. nie uzyskał jednak zaliczeń z trzech przedmiotów: z prawa finansowego, prawa cywilnego cz. II i postępowania karnego. Od lutego 2024 r. T. H. nie uczestniczył także w zajęciach dydaktycznych zaplanowanych w semestrze letnim. Kolejny wniosek T. H. z dnia 3 kwietnia 2024 r. o wydłużenie sesji zaliczeniowo-egzaminacyjnej do 19 kwietnia 2024 r. nie został uwzględniony.
Wobec powyższego, decyzją z dnia 30 kwietnia 2024 r. Dziekan WPiA [...] (dalej: "organ I instancji") skreślił T. H. z listy studentów V semestru jednolitych studiów magisterskich, stacjonarnych, kierunek prawo, prowadzonych na WPiA [...], z powodu stwierdzenia braku udziału studenta w zajęciach i nieuzyskania zaliczenia V semestru studiów.
Pismem z dnia 3 czerwca 2024 r., T. H. (dalej także jako "skarżący", " strona skarżąca", "strona") złożył odwołanie od decyzji organu I instancji do Rektora [...] (dalej też jako "organ odwoławczy", "Rektor"). Odwołanie wpłynęło do WPiA [...] w dniu 4 czerwca 2024 r.
Zawiadomieniem z dnia 1 lipca 2024 r. T. H. został poinformowany, że organ zakończył zbieranie materiału dowodowego w sprawie i zmierza do wydania decyzji, zaś stronie (w ramach realizacji zasady czynnego udziału na każdym etapie postępowania) w terminie 14 dni od daty otrzymania przedmiotowego zawiadomienia przysługuje prawo zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie w siedzibie Centrum Prawno-Organizacyjnego Uniwersytetu oraz prawo wypowiedzenia się i ustosunkowania do zebranych dowodów, materiałów, zawartych wniosków oraz wysuniętych żądań, w tym prawo zgłoszenia dalszych wniosków dowodowych. Postanowieniem z tej samej daty organ odwoławczy zawiadomił także skarżącego o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy nie później niż do dnia 30 sierpnia 2024 r. Zawiadomienie i postanowienie z dnia 1 lipca 2024 r., po dwukrotnym awizowaniu, odebrane zostało przez pełnomocnika skarżącego (matkę G. H.) 18 lipca 2024 r.
Strona skorzystała z uprawnienia przeglądania akt sprawy, które udostępniono pełnomocnikowi w dniu 31 lipca 2024 r. w siedzibie Centrum Prawno-Organizacyjnym [...]. Z czynności sporządzono stosowny protokół.
W dniu 5 sierpnia 2024 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo pełnomocnika strony skarżącej zawierające szereg wniosków dowodowych, w szczególności obejmujących wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów pozostających w dyspozycji władz WPiA [...] oraz wniosek o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i przesłuchanie świadków: mgr P. W. prowadzącego zajęcia z przedmiotu postępowanie karne oraz dr M. Z. prowadzącego zajęcia z przedmiotu prawo cywilne cz. II, na okoliczność: faktu i przyczyn uniemożliwienia T. H. przystąpienia do zaliczenia przedmiotu postępowanie karne oraz faktu podejmowania przez T. H. prób ustalenia terminu zaliczenia przedmiotu prawo cywilne.
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2024 r. (które odebrane zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącego w dniu 30 sierpnia 2024 r.) wszystkie wnioski dowodowe strony zostały uwzględnione. Postanowieniem tym zawiadomiono również skarżącego o terminie rozprawy administracyjnej wyznaczonym na dzień 10 września 2024 r. oraz o nowym terminie załatwienia sprawy - do dnia 30 września 2024 r.
Rozprawa administracyjna odbyła się w dniu 10 września 2024 r. W rozprawie administracyjnej, w trakcie której przesłuchano zawnioskowanych przez stronę świadków, czynny udział wzięła pełnomocnik skarżącego G. H.. Protokół z rozprawy został odczytany wszystkim obecnym na rozprawie, niezwłocznie podpisany, zaś jego kopia udostępniona stronie.
Zawiadomieniem z dnia 11 września 2024 r. (doręczonym w dniu 27 września 2024 r.) Rektor poinformował stronę skarżącą o prawie wypowiedzenia się i ustosunkowanie co do zebranych dowodów, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Z uwagi na fakt, że zakreślony termin na zajecie ostatecznego stanowiska w sprawie otwierał się w dniu 27 września 2024 r. organ odwoławczy postanowieniem z dnia 24 września 2024 r. poinformował skarżącego o wydłużeniu terminu zakończenia postępowania do dnia 31 października 2024 r.
Pismem z dnia 18 października 2024 r. (data nadania w placówce pocztowej 19 października 2024 r.) strona wniosła ponaglenie do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, które zostało przekazane do Rektora jako organu właściwego.
Następnie w dniu 21 października 2024 r. (data nadania) T. H. reprezentowany przez pełnomocnika G. H. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której zarzucił Rektorowi [...] przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego i naruszenie art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej jako "k.p.a." w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 37 § 1 pkt. 2 k.p.a.
Skarżący wniósł o:
- o zobowiązanie Rektora [...] do wydania w ciągu 14 dni decyzji w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie;
- orzeczenia, że Rektor [...] dopuścił się przewlekłości a przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- wymierzenie Rektorowi [...] kary grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." lub przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 7 p.p.s.a. w wysokości 20 000 zł;
- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja o skreśleniu T. H. została wydana w dniu 30 kwietnia 2024 r. Odwołanie od powyższej decyzji zostało doręczone Rektorowi [...] w dniu 4 czerwca 2024 r. Od tego czasu minęło prawie 5 miesięcy. W ramach prowadzonych przez Rektora [...] czynności odbyła się tylko jedna rozprawa administracyjna. Ustalenia poczynione w trakcie rozprawy, prowadzonej z udziałem pełnomocnika studenta są istotnym dowodem w sprawie. W ocenie strony skarżącej organ posiadał wystarczającą wiedzę aby samodzielnie zakończyć prowadzone w trybie odwoławczym postępowanie. Ze względu na to, że czas gra tu istotną rolę, albowiem niepełnosprawny student właściwie traci już 3 rok studiów, przewlekłe, wręcz opieszałe i nieskuteczne działanie organu odwoławczego przeczy istotnej w tym względzie zasadzie szybkości postępowania wyrażonej w art. 12 k.p.a. Zdaniem pełnomocnika skarżącego jeżeli organ odwoławczy powziął wątpliwości dotyczące interpretacji obowiązujących przepisów prawa, to stosownie do art. 7a k.p.a. powinien takie wątpliwości rozstrzygnąć bez zbędnej zwłoki na korzyść studenta jako strony tego postępowania. Pełnomocnik podkreśliła, że sprawa mogła niewątpliwie zostać załatwiona w terminie krótszym, bez nieuzasadnionego przedłużania terminu jej załatwienia. Strona działając przez pełnomocnika w pełni współpracowała z organem i aktywnie uczestniczyła w prowadzonym postępowaniu. Naruszenie, zdaniem pełnomocnika skarżącego, zasady szybkości postępowania ma niezwykle istotne znaczenie, albowiem zachodzi uzasadnione podejrzenie, że skarżący został bezprawnie pozbawiony statusu studenta z chwilą wydania decyzji przez organ I instancji i pomimo konieczności zapewnienia ponadstandardowej opieki medycznej, został pozbawiony ubezpieczenia społecznego, którym był objęty jako student uczelni oraz został mu arbitralnie zablokowany elektroniczny dostęp do indywidualnego konta studenta, co w zasadzie uniemożliwiło niepełnosprawnemu studentowi kontynuowanie studiów.
W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie.
W ocenie organu, G. H. (pełnomocnik skarżącego) poprzez jak najpóźniejsze odbieranie korespondencji pragnie, czyniąc użytek ze swoich uprawnień procesowych z nadużyciem prawa, wywieść dla siebie korzyść finansową twierdząc, że organ przewlekle prowadził postępowanie. Z uwagi na wystosowane przez pełnomocnika skarżącego wnioski dowodowe koniecznym stało się ich merytoryczne rozpatrzenie przez organ, co wydłużyło czas prowadzenia niniejszego postępowania. Okoliczności te wpłynęły na termin zakończenia niniejszego postępowania i są niezależne od organu. Pismo organu skierowane do strony przed finalnym wydaniem decyzji w sprawie na temat możliwości wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego stanowiło czynność bezpośrednio poprzedzającą wydanie decyzji.
Rektor wskazał również, że pełnomocnik skarżącego przemilcza fakt, że władze WPiA [...] wielokrotnie kierując się szerokim zrozumieniem dla T. H., od pierwszego roku studiów uwzględniały jego podania. Wielokrotnie składane przez skarżącego podania o indywidualną organizację zajęć, o zmianę grupy ćwiczeniowej, o przywrócenie terminu zdania egzaminu czy o wydłużenie sesji zaliczeniowo-egzaminacyjnej były uwzględniane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a.
Stosowanie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 może również orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Jak stanowi art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
W niniejszej sprawie skarga została wniesiona z zachowaniem wymogów formalnych, o których mowa w art. 52 § 1 i 2 oraz art. 53 § 2b p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że przed wniesieniem skargi (21 października 2024 r.) skarżący wystąpił z ponagleniem do właściwego organu (19 października 2024 r.). Przy czym, mając na uwadze treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19) i z 7 marca 2022 r. (sygn. akt II OPS 1/21) – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 lutego 2025 r. (sygn. akt SK 100/22) – opublikowane na www.trybunal.gov.pl, sąd stwierdza, że nie ma przeszkód do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem do chwili złożenia skargi Rektor nie wydał decyzji kończącej niniejsze postępowanie administracyjne (decyzja taka została wydana w dniu 28 października 2024 r., czyli już po wniesieniu skargi).
Zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Dla uznania jednak bezczynności lub przewlekłości konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione.
Nie budzi wątpliwości, że w okolicznościach niniejszej sprawy Rektor zobowiązany był do rozpatrzenia odwołania skarżącego od rozstrzygnięcia organu I instancji w drodze decyzji administracyjnej (zob. art. 108 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce), co też, jak wynika z akt, uczynił. Decyzją z dnia 28 października 2024 r. Rektor [...] utrzymał w mocy decyzję Dziekana WPiA [...] w przedmiocie skreślenia T. H. z listy studentów V semestru stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich, na kierunku prawo.
Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 35 § 3 w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 oraz w zw. z art. 37 § 1 pkt. 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się między innymi terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (§ 5). Z kolei art. 36 § 1 k.p.a. stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).
Przechodząc do istoty sporu, czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanych w skardze bezczynności i przewlekłości w załatwieniu sprawy, należy odwołać się do definicji "bezczynności" zawartej w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Pod pojęciem "przewlekłości" należy natomiast rozumieć sytuację, w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.).
W rozpoznawanej sprawie organowi zarzucono w skardze zarówno bezczynność, jak i przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego. W ocenie sądu analiza akt administracyjnych sprawy, nie daje podstawy do stwierdzenia, że Rektor dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu odwołania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym w prawie terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności.
Tymczasem w niniejszej sprawie decyzja Rektora z 28 października 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Dziekana WPiA [...] w przedmiocie skreślenia T. H. z listy studentów V semestru stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich, na kierunku prawo została wydana we wskazanym przez organ terminie, to jest do dnia 31 października 2024 r., zgodnie z postanowieniem z dnia 24 września 2024 r., o którym to terminie strona skarżąca została stosownie pouczona. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 15 października 2024 r. Z akt sprawy wynika również, że o każdym przedłużeniu terminu załatwienia sprawy skarżący był, w trybie art. 36 § 1 k.p.a., informowany, o czym poniżej.
W ocenie sądu nie doszło również w okolicznościach niniejszej sprawy do prowadzenia postępowania odwoławczego dłużej niż jest to niezbędne do jej załatwienia.
Podnieść przy tym należy, że pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłości postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Potwierdza to definicja legalna "przewlekłości", zawarta w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego będzie mieć zatem miejsce wówczas, gdy organowi można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie. Należy przy tym pamiętać, że długotrwałość postępowania nie jest tożsama z przewlekłością. Prowadzenie postępowania w sposób szybki i efektywny nie jest celem samym w sobie. Chodzi bowiem o to, aby postępowanie zostało zakończone bez zbędnej zwłoki. Zasadą jest, że postępowanie administracyjne zostaje zakończone poprzez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego albo poprzez umorzenie postępowania. Przewlekłość postępowania wystąpi zatem w sytuacji, gdy postępowanie może zostać zakończone w jeden ze sposobów przewidzianych przez przepisy postępowania, jednakże nie dochodzi do jego zakończenia z powodu opieszałości organu (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2025 r. sygn. akt I OSK 2163/24, CBOSA).
Odnosząc się do sposobu procedowania w zakresie rozpatrzenia odwołania, należy wziąć pod uwagę okres od daty wpływu odwołania do WPiA [...] do daty wydania decyzji przez organ odwoławczy (czyli od dnia 4 czerwca 2024 r. do dnia 28 października 2024 r.).
Jak wynika z akt sprawy, zawiadomieniem z dnia 1 lipca 2024 r. T. H. został poinformowany, w trybie art. 10 § 1 w zw. z art. 79 k.p.a., że organ odwoławczy zakończył zbieranie materiału dowodowego w sprawie i zmierza do wydania decyzji, zaś stronie (w ramach realizacji zasady czynnego udziału na każdym etapie postępowania) w terminie 14 dni od daty otrzymania przedmiotowego zawiadomienia przysługuje prawo zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie w siedzibie Centrum Prawno-Organizacyjnego Uniwersytetu oraz prawo wypowiedzenia się i ustosunkowania do zebranych dowodów, materiałów, zawartych wniosków oraz wysuniętych żądań, w tym prawo zgłoszenia dalszych wniosków dowodowych.
Zauważyć przy tym wypada, że przed wydaniem przedmiotowego zawiadomienia pismem z dnia 19 czerwca 2024 r. Rektor ustosunkował się również do złożonego przez stronę skarżącą pisma zatytułowanego "uzupełnienie odwołania od decyzji Prodziekana (...) o niewyrażeniu zgody na przedłużenie terminu sesji zaliczeniowo egzaminacyjnej".
Postanowieniem z dnia 1 lipca 2024 r. organ odwoławczy zawiadomił także skarżącego, na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy nie później niż do dnia 30 sierpnia 2024 r. i pouczył o prawie złożenia ponaglenia. Pełnomocnik skarżącego przedmiotowe zawiadomienie i postanowienie z dnia 1 lipca 2024 r. (nadane przez organ w dniu 2 lipca 2024 r.) odebrała dopiero w dniu 18 lipca 2024 r., po dwukrotnym ich awizowaniu.
Strona skorzystała z uprawnienia przeglądania akt sprawy, które udostępniono pełnomocnikowi dnia 31 lipca 2024 r. w siedzibie Centrum Prawno-Organizacyjnym [...]. Z czynności sporządzono stosowny protokół.
W dniu 5 sierpnia 2024 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo pełnomocnika strony zawierające szereg wniosków dowodowych, w szczególności obejmujących wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów pozostających w dyspozycji władz WPiA [...] oraz wniosek o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i przesłuchanie świadków: mgr P. W. prowadzącego zajęcia z przedmiotu postępowanie karne oraz dr M. Z. prowadzącego zajęcia z przedmiotu prawo cywilne cz. II, na okoliczność: faktu i przyczyn uniemożliwienia T. H. przystąpienia do zaliczenia przedmiotu postępowanie karne oraz faktu podejmowania przez T. H. prób ustalenia terminu zaliczenia przedmiotu prawo cywilne.
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2024 r. (które odebrane zostało przez pełnomocnika skarżącego w dniu 30 sierpnia 2024 r. również po dwukrotnym jego awizowaniu) wszystkie wnioski dowodowe strony zostały uwzględnione. Postanowieniem tym poinformowano także skarżącego o terminie rozprawy administracyjnej wyznaczonym na dzień 10 września 2024 r. oraz o nowym terminie załatwienia sprawy - do dnia 30 września 2024 r.
W dniu 12 sierpnia 2024 r. wystosowano również wezwania do osobistego stawiennictwa na rozprawę administracyjną wskazanych przez pełnomocnika skarżącego świadków oraz zawiadomiono skarżącego o wyznaczeniu terminu rozprawy administracyjnej (zawiadomienie to zostało odebrane po dwukrotnym jego awizowaniu w dniu 30 sierpnia 2024 r.).
Pismem z tej samej daty (12 sierpnia 2024 r.) w związku z wnioskiem dowodowym pełnomocnika skarżącego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z treści korespondencji e-mail wymienionej pomiędzy skarżącym a Prodziekanem WPiA co do odroczenia lub przywrócenia terminu zaliczenia przedmiotu prawo finansowe, Rektor zwrócił się też do Prodziekana WPiA o udzielnie stosownych informacji w tym przedmiocie, w terminie 14 dni. Dnia 30 sierpnia 2024 r. wpłynęła, do organu odwoławczego odpowiedź Prodziekana WPiA, z której wynikało, że wskazywana przez pełnomocnika strony korespondencja e-mailowa ze skarżącym nie była prowadzona.
W dniu 10 września 2024 r. odbyła się rozprawa administracyjna, w której pełnomocnik strony skarżącej czynnie uczestniczył, a zawiadomieniem z dnia 11 września 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 27 września 2024 r. – przesyłka była również dwukrotnie awizowana) Rektor, działając na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., poinformował stronę o prawie wypowiedzenia się i ustosunkowanie co do zebranych dowodów, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia.
Przed upływem terminu załatwienia sprawy, tj. przed 30 września 2024 r. postanowieniem z dnia 24 września 2024 r. organ odwoławczy poinformował skarżącego o wydłużeniu terminu zakończenia postępowania do dnia 31 października 2024 r., co jak widać było działaniem uzasadnionym skoro zakreślony skarżącemu termin na zajęcie ostatecznego stanowiska w sprawie otwierał się dopiero w dniu 27 września 2024 r.
Zdaniem sądu, tryb prowadzenia postępowania odwoławczego, cechujący się koncentracją czynności dowodowych nie uzasadnia wniosku o przewlekłym działaniu organu. Co więcej, to strona skarżąca w sposób istotny przyczyniła się do wydłużenia się terminu rozpatrzenia odwołania. Przytoczone powyżej okoliczności, związane z każdorazowym doręczaniem stronie skarżącej korespondencji od organu, świadczą wręcz o metodycznym działaniu strony skarżącej i przyjętej taktyce procesowej.
Odbieranie korespondencji w ostatnim możliwym dniu do dokonania tej czynności procesowej jest niewątpliwie uprawnieniem strony, niemniej jednak nie można z tego faktu wywodzić zarzutu przewlekłego działania organu. Strona skarżącą nie może zapominać, że zgodnie z regulacja art. 35 § 5 k.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się między innymi terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, czy okresów opóźnień z przyczyn niezależnych od organu.
Ponadto wyznaczając terminy dokonania określonych czynności zasadnie organ miał na względzie sposób odbierania korespondencji przez pełnomocnika strony skarżącej. Z przebiegu postępowania utrwalonego w aktach wynika, że organ prowadził postępowanie tak aby prawa strony zostały zachowane i żeby wszystkie okoliczności mające znaczenie dla sprawy zostały należycie wyjaśnione.
Zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a. strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Tym samym wyznaczenie w dniu 12 sierpnia 2024 r. terminu rozprawy na dzień 10 września 2024 r. było jak najbardziej uzasadnionym działaniem ze strony organu, skoro pełnomocnik strony skarżącej zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy administracyjnej odebrał dopiero w dniu 30 sierpnia 2024 r.
Ponadto, abstrahując od wskazanych okoliczności związanych z doręczaniem stronie skarżącej korespondencji, skarżący nie może pomijać, że organ przeprowadził na wniosek pełnomocnika skarżącego rozprawę administracyjną, jak również umożliwił stronie zapoznanie się z materiałami sprawy oraz złożenie ewentualnych dodatkowych wniosków, z którego to prawa strona korzystała.
Reasumując, pełnomocnik skarżącego w treści skargi zarzuca, że postępowanie w przedmiotowej sprawie trwało prawie 5 miesięcy. To nie ulega wątpliwości. Jednak sąd zwraca uwagę, że na ten niewątpliwie długi czas postępowania złożyło się zarówno wielokrotne procedowanie wniosków strony skarżącej, jak i czas odbierania korespondencji przez stronę skarżącą. Nie można zatem takiego czasu trwania przedmiotowego postępowania w zakresie rozpatrzenia odwołania, przypisywać wyłącznie działaniu organu odwoławczego, tym bardziej że szczegółowa kontrola sprawności postępowania tego organu, nie potwierdza zarzutów zawartych w skardze. W ocenie sądu działalnie organu świadczy raczej o dochowaniu po jego stronie należytej staranności w podejmowaniu czynności i racjonalności w dążeniu do ustalenia prawdy obiektywnej oraz podejmowaniu uzasadnionych czynności bez zbędnej zwłoki.
Dla uznania prowadzonego postępowania za przewlekłe, konieczne jest stwierdzanie że było ono prowadzone przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia oraz bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierzało do bezpośredniego załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania występuje więc, o czym już była po części mowa, w sytuacji nieefektywnego działania organu, dokonywania czynności w dużym odstępie czasu, wykonywania czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, gdy dochodzi do mnożenia czynności i dokonywania czynności niepotrzebnych, zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania. Oznacza to opieszałe, niesprawne i nieskuteczne lub nieporadne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym. Nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz także oczywiste, pozbawione racjonalnego uzasadnienia oraz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 października 2017 r. sygn. akt II SAB/Gd 45/17, CBOSA). Z takim zaś stanem nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Tym samym nie było podstaw do stwierdzenia naruszenia w przedmiotowej sprawie wynikającej z art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania w stopniu uzasadniającym stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania. Szybkość działania organów jest pożądana i oczekiwana, jednakże nie może to odbywać się kosztem zasady prawdy obiektywnej.
Termin wydania decyzji w każdej sprawie administracyjnej uzależniony jest bowiem od jej stanu faktycznego, stopnia skomplikowania i postawy uczestników tego postępowania. W niniejszej sprawie, z akt sprawy wynika, że to przede wszystkim ten trzeci aspekt miał decydujący wpływ na czas rozpatrywania odwołania. Stronie skarżącej umyka z pola widzenia fakt, że gotowość do wydania decyzji w postępowaniu odwoławczym Rektor [...] zgłosił już w zawiadomieniu z dnia 1 lipca 2024 r., odebranym przez stronę skarżącą w dniu 18 lipca 2024 r. Dalsze czynności podejmowane przez organ zainicjowała strona, a zatem organ zobligowany był, tak jak tego wymaga art. 77 § 1. k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Należy bowiem pamiętać, że organ odwoławczy co do zasady, jak wynika z treści art. 138 § 1 k.p.a., jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę. Z wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania wynika, że organ odwoławczy zobowiązany jest do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji organu I instancji.
Mając powyższe na względzie brak podstaw do podzielania zarzutów skargi i z tych przyczyn, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę jako oczywiście bezzasadną.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W myśl zaś art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło