III SAB/Lu 29/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja,, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Monika Kutarska-Wolińska, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi P.D. na bezczynność Wojewody w przedmiocie : wszczęcia postępowania dyscyplinarnego p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Pismem z dnia 2 listopada 2005 r. P.D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Wojewody w przedmiocie nadzoru nad rzecznikiem dyscyplinarnym dla nauczycieli i Komisją Dyscyplinarną dla Nauczycieli przy Wojewodzie. W piśmie tym poinformował, że w dniu 25 lipca 2005 r. oraz w dniu 4 października 2005 r. złożył skargi na postępowanie rzecznika dyscyplinarnego dla nauczycieli oraz na zastępcę przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie – do Wojewody. W odpowiedzi Wojewoda wyjaśnił, że zażądał wyjaśnień od rzecznika dyscyplinarnego, a w przypadku Komisji Dyscyplinarnej odmówił podjęcia jakichkolwiek działań, tłumacząc się tym, że nie ma podstaw merytorycznych do jakiejkolwiek interwencji, gdyż Wojewoda nie jest organem nadzorującym. Po konsultacji z prawnikiem skarżący dowiedział się, że zarówno rzecznik dyscyplinarny dla nauczycieli oraz Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli działają przy Wojewodzie, który ma pełne prawo do sprawowania nadzoru nad tymi organami. Dlatego skarżący złożył skargę na bezczynność Wojewody, a także zwrócił się o dokładne zbadanie tej sprawy, gdyż obie jego skargi trafiły prawdopodobnie do Kuratorium Oświaty do rąk własnych rzecznika dyscyplinarnego i do zastępcy przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, wyjaśniając, że otrzymawszy pismo skarżącego z dnia 25 lipca 2005 r. – kopię pisma przekazał Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie oraz zwrócił się do Rzecznika Dyscyplinarnego dla Nauczycieli o wyjaśnienie podnoszonych przez skarżącego zarzutów. Stosownie do brzmienia art. 78 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. nr 118, poz. 1112 ze zm.), Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Wojewodzie jest niezawisła w zakresie orzecznictwa dyscyplinarnego, a więc Wojewoda nie posiada uprawnień do nakazania komisji konkretnego rozstrzygnięcia ani też nie jest w stosunku do niej żadnym organem nadrzędnym. W dniu 15 września 2005 r. Komisja Dyscyplinarna dla Nauczycieli przy Wojewodzie rozpatrzyła sprawę skarżącego i wydała orzeczenie dyscyplinarne, pouczając o prawie wniesienia odwołania do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Edukacji Narodowej. W dniu 4 października 2005 r. skarżący złożył ponownie skargę do Wojewody w związku z otrzymanym orzeczeniem dyscyplinarnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269) i art. 1-3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje badanie zgodności z prawem indywidualnych aktów administracyjnych. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny sprawuje również kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego paragrafu. Chodzi tu o bezczynność organu w sprawach dotyczących wydania decyzji administracyjnej, postanowienia wydawanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, postanowienia wydawanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie czy też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przypadku skarg na bezczynność organów kontrola sprawowana przez sądy administracyjne ogranicza się do zbadania, czy postępowanie organu zaskarżane jako bezczynność nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zagadnienie bezczynności organu administracji publicznej wypływa ze sformułowanej w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) zasady szybkości działania. Jako uszczegółowienie tej zasady i celem wzmocnienia sytuacji strony postępowania administracyjnego wprowadzono procesowe terminy załatwiania spraw (art. 35 § 3 i § 4 kodeksu) oraz instytucję zawiadamiania stron o przypadkach niezałatwienia spraw w terminie z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Oprócz wprowadzenia wyżej wymienionych mechanizmów prawnych urzeczywistniających zasadę szybkości działania ustawodawca umożliwił stronom postępowania administracyjnego uruchomienie czynności nadzorczych organów wyższego stopnia nad opieszałymi organami poprzez złożenie przez stronę zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 § 1 kodeksu). Od złożenia przez stronę wskazanego powyżej zażalenia uzależniona jest możliwość złożenia skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga do sądu administracyjnego może być wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, gdy stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Przepis art. 52 § 1 tej ustawy określa związek między postępowaniami administracyjnymi, w których podejmowane są akty lub czynności, które mogą być zaskarżane do wojewódzkiego sądu administracyjnego a postępowaniem sądowoadministracyjnym i wyraża zasadę, że postępowanie sądowoadministracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego, a więc nie może zostać wszczęte, dopóki to postępowanie się toczy, jak również zasadę, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanych aktów i czynności, dostępne podmiotowi, który chce uruchomić postępowanie sądowoadministracyjne, w postępowaniu administracyjnym (T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowo-administracyjne, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 116). Do środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy zaliczyć również instytucję zażalenia uregulowaną w art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wynika stąd, że warunkiem koniecznym skorzystania przez stronę z prawa do wniesienia skargi na bezczynność organu administracji publicznej do sądu administracyjnego jest uprzednie wyczerpanie owego środka zaskarżenia. Przedmiotowa sprawa dotyczy postępowania dyscyplinarnego dla nauczycieli i nadzoru Wojewody nad rzecznikiem dyscyplinarnym dla nauczycieli i Przewodniczącym Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie i bezczynności Wojewody w przedmiocie podjęcia aktów nadzoru wobec rzecznika dyscyplinarnego dla nauczycieli i Przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie. W myśl art. 17 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego organem administracji publicznej wyższego stopnia w stosunku do wojewody jest właściwy w sprawie minister. Skarżący P.D. wniósł skargę na bezczynność Wojewody w sprawie czynności nadzoru w stosunku do rzecznika dyscyplinarnego dla nauczycieli i Przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie w przedmiocie postępowania dyscyplinarnego dla nauczycieli. W świetle powyższego oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 października 2005 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji i Nauki (Dz. U. z 2005 r. nr 220, poz. 1886), zgodnie z którym Minister Edukacji i Nauki kieruje następującymi działami administracji rządowej: nauka, oświata i wychowanie oraz szkolnictwo wyższe, w stosunku do wojewody w sprawach nauki, oświaty i wychowania oraz szkolnictwa wyższego funkcję organu wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego pełni Minister Edukacji i Nauki. Stwierdzić zatem należy, że na bezczynność Wojewody w sprawie czynności nadzoru w stosunku do rzecznika dyscyplinarnego dla nauczycieli i Przewodniczącego Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Wojewodzie w zakresie postępowania dyscyplinarnego dla nauczycieli skarżącemu przysługiwało prawo do skorzystania z zażalenia do Ministra Edukacji i Nauki. Z akt sprawy wynika, że P.D. nie skorzystał z tego środka prawnego. Z powyższych rozważań zaś należy wnioskować, że nie wnosząc przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność Wojewody w L. zażalenia do Ministra Edukacji i Nauki, strona skarżąca nie wyczerpała zgodnie z dyspozycją art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie. W związku z tym skargę P.D. należy uznać za niedopuszczalną, a tym samym podlega ona odrzuceniu. Z tych względów działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji postanowienia. p.