III SAB/Lu 3/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita,, Sędzia NSA Marek Zalewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Marcin Małek, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.H. na bezczynność Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie usunięcia zaniedbań natury sanitarno - higienicznej p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. przyznać adwokatowi A.Z. kwotę 292,80 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i 80 groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. W dniu [...] października 2001 r. J. H. złożył do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) , wniosek o wydanie decyzji administracyjnej nakazującej uprzątnięcie sąsiadującej posesji L. S. ze złomu, kabli, słupów betonowych i innych śmieci by uniemożliwić tym samym przedostawanie się na działkę wnioskodawcy psów roznoszących zakaźne choroby. Pismem z dnia [...] października 2001 r. PPIS poinformował wnioskodawcę, że została przeprowadzona kontrola na posesji L. S., lecz nie stwierdzono zaniedbań mających wpływ na życie lub zdrowie ludności, pouczono jednocześnie wnioskodawcę o sposobie załatwiania spraw związanych z utrzymaniem czystości i porządku. Pismem z dnia [...] listopada 2001 r. żona wnioskodawcy – M. H. ponowiła żądanie wydania oczekiwanej decyzji, zaś pismem z dnia [...] listopada 2001 r. PPIS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W dniu [...] maja 2002 r. M. H. złożyła zażalenie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (PWIS) na nie załatwienie wniosku oraz wniosła o wyznaczenie 14 - dniowego terminu na załatwienie tego wniosku i ustalenie osoby winnej zaistniałego stanu. Po uzyskaniu odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2002 r., iż zarzuty o niepodjęciu stosownych działań są niezasadne, J.H. wniósł skargę dnia [...] grudnia 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której zarzucił PWIS bezczynność, wobec nie wydania stosownego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że po przeanalizowaniu sprawy, PWIS poinformował interweniującą M. H., że przeprowadzona w dniu [...] października 2001 r. przez przedstawiciela PPIS kontrola sanitarna posesji należącej do L. S. nie wykazała zaniedbań mających wpływ na zdrowie i życie ludzi, a wobec powyższego nie było podstaw do wydania decyzji administracyjnej przez PPIS na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. Nr 90, poz. 575 ze zm.), o czym zainteresowany został poinformowany zarówno przez PPIS pismem z dnia [...] października 2001 r., jak i PWIS . Dopiero stwierdzenie naruszenia prawa powoduje obowiązek wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. PWIS w udzielonej odpowiedzi zawiadomił M. H., gdzie należy kierować sprawy związane z utrzymaniem czystości i porządku na terenie miasta jak i na prywatnych posesjach oraz sprawy związane z podejrzeniem wścieklizny u zwierząt. Nie wydając decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie PWIS kierował się postanowieniem NSA z dnia 27 września 2001 r. I SAB 177/01 stwierdzającego, iż rozpoznanie zażalenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 kpa nie następuje w formie decyzji administracyjnej, ale w drodze czynności nadzorczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, jako że nie należy do właściwości sądów administracyjnych, a to z następujących przyczyn: Sprawa w istocie nie dotyczy bezczynności organu zobowiązanego do wydania orzeczenia w postępowaniu administracyjnym, lecz sposobu załatwienia wniosku skarżącego. Bezczynność organu może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy jest on zobligowany do załatwienia sprawy. Wniosek o przeprowadzenie kontroli sanitarnej nie wszczyna jednak samodzielnie postępowania administracyjnego, skoro ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, nie przewiduje wszczęcia postępowania na wniosek strony. Sygnał płynący od zainteresowanych w przeprowadzeniu kontroli może stanowić podstawę wszczęcia postępowania z urzędu, ale organ nie jest zobligowany do tego. Nie oznacza to jednak, że wniosek taki można zbagatelizować czy pozostawić bez rozpoznania. Instytucja wniosków w zasadniczym zrębie uregulowana jest w rozdziale 3 działu VIII kpa – skargi i wnioski. Zgodnie z art. 221 § 1 kpa - zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych realizowane jest na zasadach określonych przepisami niniejszego działu. Wnioski mogą być składane w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organizacji i instytucji społecznych w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej. Bardzo szeroki jest zakres spraw objętych możliwością składania wniosków w omawianym trybie. Ustawodawca tylko przykładowo zaznaczył w art. 241 kpa, że przedmiotem wniosku mogą być w szczególności sprawy ulepszenia organizacji, wzmocnienia praworządności, usprawnienia pracy i zapobiegania nadużyciom, ochrony własności, lepszego zaspokajania potrzeb ludności. Składając wniosek z dnia [...] października 2001 r., skarżący chciał spowodować podjęcie czynności kontrolnych w zakresie przestrzegania wymagań higieny i zdrowotnych na terenie sąsiedniej posesji, oraz - w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, nakazania w drodze decyzji, usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Uprawnienia takie przysługują PPIS jako organowi inspekcji sanitarnej na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Organ I instancji przeprowadził kontrolę sanitarną, z której sporządził protokół kontroli sanitarnej na terenie posesji L. S., następnie pismem z dnia [...] października 2001 r., udzielił odpowiedzi, że kontrola nie wykazała zaniedbań mających wpływ na życie i zdrowie ludności. Stosownie do art. 244 § 2 kpa - o sposobie załatwienia wniosku zawiadamia się równocześnie wnioskodawcę. Reakcję organu (w postaci dokonania kontroli i sporządzenia z niej protokołu) należy uznać za sposób załatwienia wniosku, zaś skierowanie do wnioskodawcy pisma – za zawiadomienie o sposobie załatwienia sprawy. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 i 2 kpa – wnioskodawcy, który jest niezadowolony ze sposobu załatwienia wniosku, jak i w razie niezałatwienia wniosku w określonym przepisami terminie, służy prawo wniesienia skargi w trybie określonym w rozdziale 2 niniejszego działu. Zatem zarówno wadliwość załatwienia sprawy, jak i jej niezałatwienie w określonym terminie – jeśli takie jest odczucie wnioskodawcy – może skutkować wniesieniem skargi do właściwego organu administracji, określonego w art. 229 kpa. Pismo M. H. z dnia [...] listopada 2001 r. można zatem uznać za skargę małżonków na sposób załatwienia sprawy objętej wnioskiem jednego z nich. Właściwym do rozpoznania takiej skargi jest – zgodnie z art. 229 § 7 kpa – Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny , jako organ wyższego stopnia wobec Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego , będącego organem administracji rządowej, zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - Państwowa Inspekcja Sanitarna podlega ministrowi właściwemu do spraw zdrowia. PWIS był zatem uprawniony miejscowo i rzeczowo do rozpoznania takiej skargi. Zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi powinno zawierać elementy wskazane w art. 238 § 1 kpa, a więc: oznaczenie organu, od którego pochodzi, wskazanie, w jaki sposób skarga została załatwiona, oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do załatwienia skargi. Zawiadomienie o odmownym załatwianiu skargi powinno zawierać ponadto uzasadnienie faktyczne i prawne. Wszystkie te elementy są zawarte w piśmie, skierowanym przez PWIS do skarżącego w dniu [...] czerwca 2002 r. Sposób ostatecznego załatwienia wniosku, a więc zawiadomienie nie przyjmuje formy decyzji lecz jest czynnością materialno–techniczną, jak wskazuje J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski – KPA. Komentarz, CH BECK 2005 r., s. 847 i cyt. tam literatura. Po otrzymaniu odpowiedzi odpowiadającej wymaganym warunkom formalnym, skarżący nie może zarzucać bezczynności organu, do którego się zwracał. Przyjmuje się również jednomyślnie, iż zawiadomienie to nie podlega skardze do sądu administracyjnego, może być natomiast podstawą nowej skargi w trybie skarg i wniosków (por. postanowienie NSA z dnia 13 lipca 1983 r., II SA 983/83, ONSA 1983, nr 2, poz. 57, s. 90). Pogląd ten jest nadal aktualny, czynności takie nie mieszczą się bowiem w kategorii czynności wymienionych w art. 3 ppsa (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2004 r., II SA/Wr 3/04, niepublikowane, oraz J. Borkowski, op. cit., s. 848, a także M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II, kom. do art. 238 cyt. za Lex OMEGA). Sąd w składzie niniejszym podziela powyższy pogląd. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa) – Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 cyt. ustawy, zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach tam wymienionych. Skoro jednak materialno–techniczna czynność w zakresie zawiadomienia o załatwieniu skargi na załatwienie wniosku, nie jest decyzją ani żadnym innym aktem tam wymienionym, ani nie zachodzi bezczynność organów w zakresie wydania decyzji administracyjnej czy zaskarżalnego postanowienia, ani wreszcie domniemana przez skarżącego bezczynność nie dotyczy jego uprawnień lub obowiązków, wynikających z przepisów prawa – sprawa nie należy do kognicji sądu administracyjnego. W tej sytuacji, z mocy art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, skarga podlega odrzuceniu bez badania jej zasadności merytorycznej i słuszności podnoszonych argumentów, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, Sąd odrzucił skargę. p.