III SAB/Lu 43/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Zalewski po rozpoznaniu w dniu 2 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w przedmiocie usunięcia przystanku autobusowego na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 sierpnia 2013 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 6 maja 2013 r. B. G. wniósł do sądu administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy w przedmiocie usunięcia przystanku autobusowego. Wnioskiem z dnia 19 września 2012 r. skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ponieważ utrzymuje czteroosobową rodzinę tylko z wynagrodzenia za pracę (1.600 zł). Skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z niepracującą żoną bez prawa do zasiłku oraz dwiema kształcącymi się córkami. Zaznaczył, że w skład jego majątku wchodzi działka o pow. [...] ha zabudowana budynkiem mieszkalno-gospodarczym, a poza tym nie posiada innych nieruchomości, ani żadnych zasobów finansowych. Jako źródło dochodów rodziny wskazał swoje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.600 zł brutto oraz stypendium córki (w czasie roku akademickiego) w kwocie 470 zł. Skarżący podniósł również, że w 2000 r., gdy prowadził działalność gospodarczą do jego firmy dokonano włamania i skradziono opony, w związku z czym główny kontrahent wstrzymał dostawy opon, co skutkowało zaniechaniem dalszej działalności i zwolnieniem pracowników. Pismem z dnia 17 lipca 2013 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń odnoszących się do aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego, w tym: zaświadczenia zakładu pracy o wysokości miesięcznego wynagrodzenia skarżącego w kwocie brutto i netto z okresu ostatnich trzech miesięcy, wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich braku złożenie stosownego oświadczenia, zaświadczenia właściwego urzędu pracy o rejestracji żony skarżącego jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku (od jakiej daty), oświadczenia skarżącego wskazującego rodzaj i wysokość miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego skarżącego oraz oświadczenia wykazującego powierzchnię budynku mieszkalnego i gospodarczego (każdego oddzielnie) w m². W odpowiedzi na powyższe skarżący przedłożył zaświadczenie pracodawcy ([...] Sp. z o.o. w L.) z dnia 8 sierpnia 2013 r., poświadczające, że jest zatrudniony na stanowisku prezesa zarządu spółki od dnia 1 października 2002 r. na umowę o pracę i otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 1.600 zł brutto. Nadesłał również pismo z dnia [...] sierpnia 2013 r., w którym on i jego żona złożyli oświadczenie, że nie posiadają żadnych oszczędności w domu i w banku. Postanowieniem z dnia 29 października 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, argumentując, że strona nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w terminie ustawowym sprzeciw, w którym podniósł, że referendarz sądowy nie wykazał w jakim zakresie dane zawarte w formularzu "PPF" są niewystarczające. Skarżący podniósł, że należycie przedstawił swoją sytuację materialną. Ponadto wskazał, że na utrzymanie gospodarstwa domowego wydaje około 300 zł miesięcznie, a resztę z kwoty 1.600 zł brutto wydaje na utrzymanie rodziny, obuwie i niezbędne ubranie. W utrzymaniu rodziny pomaga mu matka emerytka przez zakup żywności i leków. Skarżący wskazał również, że w stosunku do niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w sprawie kredytu zaciągniętego w [...] w kwocie [...].000 EURO i około [...].000 zł długu wobec firmy oponiarskiej. Do sprzeciwu skarżący dołączył zaświadczenie pracodawcy ([...] Sp. z o.o. w L.) z dnia 9 września 2013 r., poświadczające, że jest zatrudniony na stanowisku prezesa zarządu spółki od października 2002 r. na umowę o pracę na czas nieokreślony i otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 1.600 zł brutto. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. W niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia referendarza, zatem został on wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek skarżącego obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych, jest to zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego, wynikająca z jego oświadczeń złożonych w treści formularza o przyznanie prawa pomocy przedstawia się następująco: skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z niepracującą żoną bez prawa do zasiłku oraz dwiema kształcącymi się córkami. W skład jego majątku wchodzi działka o pow. 0,[...] ha zabudowana budynkiem mieszkalno-gospodarczym. Poza tym skarżący nie posiada innych nieruchomości, ani żadnych zasobów finansowych. Jako źródło dochodów rodziny skarżący wskazał swoje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.600 zł brutto oraz stypendium córki (w czasie roku akademickiego) w kwocie 470 zł. Z dokumentów wniesionych po wezwaniu z dnia 17 lipca 2013 r. oraz do sprzeciwu wynika, że skarżący jest zatrudniony na stanowisku prezesa zarządu [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. od października 2002 r. na umowę o pracę na czas nieokreślony i otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 1.600 zł brutto, a ponadto nie posiada żadnych oszczędności w domu ani w banku. W sprzeciwie skarżący wskazał, iż miesięczne wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego wynoszą około 300 zł, a resztę z kwoty 1.600 zł brutto wydaje na utrzymanie rodziny, obuwie i niezbędne ubranie. W utrzymaniu rodziny pomaga mu matka emerytka przez zakup żywności i leków. Skarżący wskazał również, że w stosunku do niego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w sprawie kredytu zaciągniętego w [...] w kwocie [...].000 EURO i około [...].000 zł długu wobec firmy oponiarskiej. Analiza oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów, prowadzi do wniosku, iż wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący. Skarżący nie nadsyłał wszystkich żądanych dokumentów oraz nie wyjaśnił wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną fragmentarycznie, w sposób nie odpowiadający rzeczywistości. Uniemożliwiło to ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe skarżącego poniesienia w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Należy zauważyć, że podniesiony przez skarżącego w sprzeciwie zarzut, iż referendarz sądowy nie wykazał w jakim zakresie dane zawarte w formularzu "PPF" są niewystarczające, jest niezasadny. Wezwanie z dnia 17 lipca 2013 r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, zawierało wskazanie, jakie konkretnie dokumenty i oświadczenia skarżący powinien złożyć. W świetle informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikających z nadesłanych dokumentów stwierdzić należy, że nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny (w szczególności odnośnie stanu majątkowego, wysokości realnych dochodów osiąganych z tytułu pracy, a także wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne i źródeł ich finansowania, statusu żony skarżącego). Skarżący wykonał jedynie częściowo wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, nie nadesłał zaświadczenia urzędu pracy o uznaniu jego żony za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku, jak również wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. Złożone przez skarżącego i jego żonę oświadczenie, że nie posiadają oszczędności, nie jest równoznaczne ze złożeniem oświadczenia, że nie posiadają rachunków bankowych. Skarżący nie wyjawił również wielkości swego majątku, nie wskazał bowiem jaką ma powierzchnię należący do niego budynek mieszkalny i gospodarczy, nie podał również jakie są miesięczne stałe koszty utrzymania koniecznego jego gospodarstwa domowego. Ponadto, mimo wezwania o nadesłanie zaświadczenia z zakładu pracy o wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia z okresu ostatnich trzech miesięcy w kwocie brutto i netto, nadesłał zaświadczenie o wynagrodzeniu za ten okres tylko w kwocie brutto. Mając na uwadze powyższe, nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Z tych względów, na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 p.p.s.a., należało orzec, jak we wstępie.