III SAB/Lu 46/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. F. na bezczynność Wojewody w przedmiocie wniosku z dnia [...] o wstrzymanie egzekucji niepieniężnej postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionych zażaleń na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 października 2013 r. i 18 października 2013 r., w terminie do ich opłacenia, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy zaznaczając w nim, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej ponieważ na skutek bezpodstawnej egzekucji administracyjnej stał się osobą bezdomną. Wskazał, że miesięczne wydatki (na które składają się opłaty sądowe, przejazdy na przesłuchania, porady prawne, przesyłki pocztowe, leki, bieżące zakupy, itp.) są zróżnicowane i nie da się ustalić ich kwoty. Podniósł również, że spłaca miesięczne raty w wysokości [...] zł oraz że posiada ujemne saldo na rachunku bankowym wynoszące – [...] zł. W dalszej części urzędowego formularza skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a w skład ich majątku wchodzi samochód osobowy obciążony zastawem bankowym. Skarżący wykazał, że na łączny miesięczny dochód rodziny wynoszący [...] zł brutto, składa się jego emerytura w wysokości [...] zł i emerytura jego żony w kwocie [...] zł. Na wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2013 r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżący nadesłał jedynie część dokumentów do złożenia których został zobowiązany. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 p.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Oświadczenie skarżącego zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. W związku z powyższym, pismem z dnia 20 grudnia 2013 r. wezwano skarżącego do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń odnoszących się do jego aktualnej sytuacji materialnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał kserokopie decyzji o waloryzacji decyzji emerytury swojej i żony, wyciąg bankowy za okres od 1 do 5 września 2013 r. i od 1 października do 14 listopada 2013 r. oraz kserokopię wniosku o wyjaśnienie skierowanego do [...]. Z nadesłanych decyzji wynikało, że wysokość świadczenia skarżącego wynosi [...] zł brutto, natomiast na konto jest przelewana kwota [...] zł, zaś świadczenie żony wynosi [...] zł brutto i [...] zł do wypłaty. Skarżący nie nadesłał natomiast wyciągów bankowych za okres pełnych trzech miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy (wrzesień-listopad 2013 r.). Przedstawione przez niego wyciągi nie obrazują pełnej historii rachunku z okresu ostatnich trzech miesięcy (przelewy, wpłaty, wypłaty, saldo) i dotyczą jedynie cząstkowych okresów. Skarżący nie wykazał również wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne rodziny, ani nie wyjaśnił tytułem jakiego obciążenia i na jakie cele zaciągnął zobowiązanie finansowe, którego miesięczne raty wynoszą [...] zł. W świetle informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikających z nadesłanych na wezwanie dokumentów stwierdzić należy, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego. Fakt, że na koncie skarżącego widnieje debet (na dzień 5 listopada 2013 r., wynoszący [...] zł) nie stanowi sam przez się przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący posiada rachunek bankowy [...] z kredytem odnawialnym, na który stale wpływają dochody uzyskiwane przez niego i jego żonę z tytułu emerytury Dochody łączne małżonków wynoszą miesięcznie [...] zł netto, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie dochód wynosi [...] zł. Nie jest jednak możliwe porównanie wysokości dochodów do ponoszonych wydatków na utrzymanie konieczne, ponieważ skarżący nie ujawnił wysokości kosztów utrzymania koniecznego. Nie ujawnił również na jakie cele zaciągnął zobowiązanie finansowe, które spłaca miesięcznie w ratach po [...] zł, nie można zatem ustalić, czy wiąże się ono z wydatkami na utrzymanie konieczne. Uniemożliwiło to referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości płatnicze skarżącego (to jest jakie środki pieniężne pozostają w dyspozycji skarżącego po opłaceniu koniecznych kosztów utrzymania) i ich odniesienie do występujących w sprawie niniejszej kosztów sądowych. Analiza oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów, prowadzi do wniosku, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, nie przedstawił on swojej sytuacji materialnej w sposób wyczerpujący, pełny. Skarżący nie nadsyłając wszystkich żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, wobec czego nie można ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, określone art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa. Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.