III SAB/Lu 46/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. F. na bezczynność Wojewody w przedmiocie wniosku z dnia [...] września 2012 r. o wstrzymanie egzekucji niepieniężnej. w zakresie wniosku J. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniesionych zażaleń na dwa postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 listopada 2013 r.: pierwszego - odmawiającego sporządzenia uzasadnienia postanowienia z dnia 2 października 2013 r. oddalającego wniosek o uzupełnienie orzeczenia oraz drugiego - odrzucającego zażalenie na postanowienie z dnia 2 października 2013 r. oddalające wniosek o uzupełnienie orzeczenia, skarżący, w terminie do opłacenia zażaleń, złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, zaznaczając w nim, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ponieważ na skutek bezpodstawnej egzekucji administracyjnej stał się osobą bezdomną. Wskazał, że miesięczne wydatki (na które składają się opłaty sądowe, przejazdy na przesłuchania, porady prawne, przesyłki pocztowe, leki, bieżące zakupy, itp.) są zróżnicowane i nie da się ustalić ich kwoty. Podniósł również, że spłaca miesięczne raty w wysokości 1.109,14 zł oraz że ma ujemne saldo na rachunku bankowym wynoszące – 10.660,73 zł. W dalszej części urzędowego formularza skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, a w skład ich majątku wchodzi samochód osobowy obciążony zastawem bankowym. Skarżący wykazał, że na łączny miesięczny dochód rodziny wynoszący 5.158,03 zł brutto, składa się jego emerytura w wysokości 4.475,45 zł i emerytura jego żony w kwocie 682,58 zł. Na wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2013 r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń skarżący nadesłał jedynie część dokumentów, do złożenia których został zobowiązany. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia skarżący zakwestionował odmowę przyznania pomocy w sytuacji, kiedy złożył do sądu wymagane dokumenty źródłowe dotyczące dochodów, potwierdzające ujemne saldo środków finansowych wskazane we wniosku, przekraczające ponad dwukrotnie łączne dochody miesięczne skarżącego i jego żony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Z treści sprzeciwu wynika, że skarżący kwestionuje odmowę przyznania prawa pomocy w sytuacji kiedy jego zadłużenie na rachunku bankowym jest ponad dwukrotnie wyższe niż miesięczne dochody rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując na nowo wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych stwierdza, że brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżącego. Stosownie do art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 pkt 2 P.p.s.a. spoczywa na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy wyżej wymienione oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona ma ponieść w konkretnym postępowaniu sądowym. Okoliczności wskazane przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy a także wynikające z przedstawionych dokumentów, w szczególności kserokopii decyzji o waloryzacji decyzji emerytury skarżącego i jego i żony, wyciągu bankowego za okres od 1 do 5 września 2013 r. i od 1 października do 14 listopada 2013 r. oraz wniosku o wyjaśnienie skierowanego do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego nie dają podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Z nadesłanych decyzji wynika, że wysokość świadczenia skarżącego wynosi 5.485,11 zł brutto, natomiast na rachunek bankowy jest przekazywana kwota 4.475,45 zł, zaś świadczenie żony wynosi 787,45 zł brutto i 682,58 zł do wypłaty. Skarżący nie nadesłał natomiast wyciągów bankowych za okres pełnych trzech miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy (wrzesień-listopad 2013 r.). Przedstawione przez niego wyciągi nie obrazują pełnej historii rachunku z okresu ostatnich trzech miesięcy (przelewy, wpłaty, wypłaty, saldo) i dotyczą jedynie cząstkowych okresów. Skarżący nie wykazał również wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie konieczne rodziny, ani nie wyjaśnił z jakiego tytułu obciąża go zobowiązanie finansowe, którego spłaca w ratach w wysokości 1.109,14 zł miesięcznie. Okoliczność, że na rachunku bankowym skarżący ma zadłużenie w wysokości przekraczającej ponad dwukrotnie miesięczne dochody jego rodziny (na dzień 5 listopada 2013 r. zadłużenie w kwocie 14.188,69 zł) nie stanowi wystarczającej przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący ma rachunek bankowy z kredytem odnawialnym, na który stale wpływają dochody uzyskiwane przez niego i jego żonę z tytułu emerytury. Dochody łączne małżonków wynoszą miesięcznie 5.158,03 zł netto, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie dochód wynosi 2.579,01 zł. Wprawdzie nie jest możliwe porównanie wysokości dochodów do ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie, ponieważ skarżący nie ujawnił wysokości kosztów tego utrzymania, to jednak nawet po uwzględnieniu miesięcznego zobowiązania w wysokości 1.109,14 nie można uznać, że skarżący nie może ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie rodziny, tym bardziej, że koszty te są stosunkowo nieduże w porównaniu z miesięcznym bieżącym dochodem skarżącego. Analiza oświadczeń skarżącego i przedstawionych przez niego dokumentów, prowadzi do wniosku, że skarżący nie przedstawił takich okoliczności, które pozwalałyby na przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę omówione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.