III SAB/Lu 57/14

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. L. na bezczynność Starosty w przedmiocie ustalenia opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący w piśmie z dnia 15 września 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego wezwaniem z dnia 24 września 2014 r. zobowiązano skarżącego do złożenia wypełnionego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy o symbolu PPF, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wobec niewykonania wezwania, zarządzeniem z dnia 3 listopada 2014 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Pismem z dnia 1 grudnia 2014 r. skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku na urzędowym formularzu i jednocześnie złożył wypełniony formularz PPF. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przywrócił skarżącemu termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, wobec czego wniosek podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Na wezwanie referendarza z dnia 16 grudnia 2014 r. skarżący nadesłał dodatkowe dokumenty źródłowe i oświadczenie. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania do wymagalnych kosztów sądowych należy wpis sądowy od skargi, który wynosi 100 zł - § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe ewentualne koszty sądowe tj. wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Porównując wielkość kosztów sądowych do sytuacji materialnej strony uznać należy, że strona nie wykazała istnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego i powszechnego obowiązku ich ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też instytucja zwolnienia od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych wobec osób, które pomimo największych starań, nie mogą tych kosztów uiścić ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną (np. osób bez dochodów, nieposiadających majątku). Odnosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielem (na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej) następującego majątku nieruchomego: domu, w którym parter o pow. [...] m2 zamieszkują dwaj synowie skarżącego, a powierzchnię [...] m2 zajmuje skarżący wraz z żoną; nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. Ponadto jest posiadaczem w [...] części nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w [...]. Na skarżącego są zarejestrowane dwa samochody osobowe: [...] o wartości ok. [...] tys. zł oraz [...] o wartości ok. [...] zł (dowody rejestracyjne w/w samochodów wraz z ich opisem przedłożone przez skarżącego). Na dochód rodziny skarżącego składa się uzyskiwane przez żonę skarżącego wynagrodzenie za pracę na [...] etatu w Urzędzie [...] w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto (zaświadczenie zakładu pracy z dnia 7 stycznia 2015 r.) i wynagrodzenie za pracę w [...] w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto (zaświadczenie zakładu pracy z dnia 8 stycznia 2015 r.). Łączny miesięczny dochód uzyskany z tego tytułu wynosi [...] zł brutto, tj. [...] zł netto co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę [...] zł brutto i [...] zł netto. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że prowadzi on działalność gospodarczą od [...] r. w zakresie [...], z tym, że w okresie od [...] r. do [...] r. działalność ta była zawieszona (wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP). Skarżący podaje, że jest na utrzymaniu żony, bowiem w w/w okresie nie prowadził działalności gospodarczej, jednakże jak wynika z wyciągu bankowego z rachunku żony [...], dokonywał w tym czasie wpłat na konto bankowe żony, np. w dniu 18 sierpnia 2014 r. – [...] zł, w dniu 10 września 2014 r. – [...] zł, w dniu 12 września 2014 r. – [...] zł. Natomiast odnośnie ponoszonych wydatków skarżący w urzędowym formularzu wskazał, że należą do nich: koszty spłaty pożyczki w banku – [...] zł; rata pożyczki z kasy zapomogowo-mieszkaniowej – [...] zł oraz koszty utrzymania mieszkania –[...] zł. Nadesłał dwie umowy pożyczki – jedną zawartą w dniu [...] r. z Bankiem [...] na kwotę [...] zł z przeznaczeniem na cele konsumpcyjne i spłatę kredytów, drugą zawartą w dniu [...] r. z [...] Bank na kwotę [...] z przeznaczeniem na zakup zestawu naczyń. Skarżący przedstawił również dowody opłaty podatku od nieruchomości oraz dowody opłaty czynszu mieszkaniowego na kwotę [...] zł. Ponadto skarżący oświadczył, że wydaje [...] zł miesięcznie na leczenie (pismo z dnia 12 stycznia 2014 r.), jednakże nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających ponoszenie wydatków na ten cel. W ocenie referendarza, fakt że skarżący jest obciążony spłatą kredytów nie przemawia za przyznaniem mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślić należy, że zobowiązania cywilnoprawne (umowy kredytowe, umowy pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty sądowe, a fakt ich udzielenia świadczy o dobrej kondycji finansowej skarżącego. Koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego. Należy mieć na uwadze, że wymienione powyżej zobowiązania zostały zaciągnięte na cele konsumpcyjne, a więc obciążenia z tytułu ich spłaty, nie mogą być zaspokajane z pierwszeństwem przed kosztami sądowymi. Oceniając zdolności płatnicze skarżącego nie można pominąć faktu posiadania nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, z której skarżący wraz z rodziną może uzyskiwać dochody, a przynajmniej pożytki rolne. Zatem w ocenie referendarza uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie w kwocie każdorazowo nieprzekraczających kwoty 100 zł, nie spowoduje, że skarżący wraz z rodziną pozostaną bez środków na utrzymanie konieczne. W świetle przedstawionych okoliczności dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego i jego rodziny, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie dysponuje środkami pieniężnymi, które mógłby przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Skarżący nie wykazał zatem wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.