III SAB/Lu 6/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca), Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Bałaban, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi S. K. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie zameldowania na pobyt stały I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi G. U. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę [...] zł w tym [...] zł podatku VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu 20 sierpnia 2018 r. skarżąca S. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie zameldowania jej na pobyt stały w miejscowości Kolonia B. [...], gm. S.. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu tego stanowiska wyjaśniono, że we wniosku z dnia 13 marca 2018 r. S. K. zwróciła się o zameldowanie jej na pobyt stały w miejscowości B.-K. w budynku oznaczonym numerem ewidencyjnym [...] Do wniosku dołączyła kserokopię ugody sądowej zawartej pomiędzy nią a J. K. (jej mężem i właścicielem budynku), dotyczącą umożliwienia jej zamieszkania i przeprowadzenia remontu jednego pomieszczenia w tym budynku. Do wniosku nie załączono jednakże tytułu prawnego do lokalu. Z uwagi na fakt, że złożony przez skarżącą wniosek na druku urzędowym pn.: "Zgłoszenie pobytu stałego" budził wątpliwości poprzez brak własnoręcznego czytelnego podpisu właściciela lokalu lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu potwierdzającego, że osoba która żąda zameldowania przebywa pod wskazanym adresem, w dniu 13 marca 2018 r. zostało wszczęte przez Wójta Gminy postępowanie w sprawie zameldowania skarżącej na pobyt stały w miejscu objętym wnioskiem. Właściciel nieruchomości J. K. złożył wyjaśnienia w sprawie i załączył odpis postanowienia Sądu Rejonowego w K. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych rodzicach, które potwierdzało, że jest właścicielem nieruchomości zabudowanej domem, w którym skarżąca chce się zameldować. Wyjaśnił, że S. K. nie zamieszkuje pod tym adresem od lipca 2017 r. Przyznał natomiast, że zgodził się przed sądem powszechnym w dniu 13 lutego 2018 r. podczas zawierania ugody w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania na jej zamieszkanie w jego domu, teraz jednak tego żałuje ponieważ zachowanie skarżącej uniemożliwia wspólne z nią zamieszkiwanie. Oświadczył również, że po zawarciu ugody sądowej zaczęła ona przyjeżdżać na działkę z A. J., który wszczynał awantury i była potrzebna interwencja policji. Dodał, że zależy mu na rodzinnym spokoju, ponieważ pod jego opieką znajdują dzieci i chce zapewnić spokój rodzinie. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w dniu dnia 7 maja 2018 r. przesłuchano świadków w osobach najbliższych sąsiadów, a także przeprowadzono oględziny lokalu, o czym skarżąca została poinformowana. Korespondencja informująca ją o przeprowadzeniu tych dowodów w sprawie nie została przez nią odebrana, gdyż Urząd Pocztowy w S. po dwukrotnym awizowaniu zwrócił przesyłkę do nadawcy (Urzędu Gminy S.). Przesłuchani świadkowie zgodnie potwierdzili, że skarżąca od jesieni 2017 r. nie zamieszkuje w B.-K. nr [...] i dobrowolnie opuściła ten lokal. Także pracownicy organu przeprowadzający oględziny nie zastali skarżącej na miejscu pomimo, że organ zapewnił i zagwarantował jej prawo czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do stanu sprawy. Skarżąca nie skorzystała z przysługującego jej prawa w tym zakresie. W dniu [...] maja 2018 r. Wójt Gminy wydał decyzję (nr [...]) odmawiającą zameldowania S. K. na pobyt stały w miejscowości B.-K. pod nr [...]. Decyzja po dwukrotnym jej awizowaniu została zwrócona na adres Urzędu Gminy w S. . J. K. decyzję tę odebrał w dniu 28 maja 2018 r. W momencie składania przez skarżącą skargi na bezczynność Wójta Gminy jej sprawa była już więc załatwiona decyzją tego organu z dnia [...] maja 2018 r., która stała się ostateczna w dniu 27 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie posiada żadnych usprawiedliwionych podstaw uzasadniających stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej (Wójta Gminy S.) w załatwieniu wniosku skarżącej o zameldowanie jej na pobyt stały w miejscowości B.-K. [...]. Na wstępie wymaga zwrócenia uwagi, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli został sprecyzowany w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Skarga dotyczyła niewykonania przez organ w ustawowym terminie czynności materialno-technicznej (zameldowania), a więc czynności z zakresu administracji publicznej ujętej w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Co do zasady, bezczynność taka może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W sprawie niniejszej podniesiony przez skarżącą wobec Wójta Gminy zarzut bezczynności dotyczył postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej z dnia 13 marca 2018 r. o zameldowanie jej na pobyt stały w miejscowości B.-K. w budynku oznaczonym numerem ewidencyjnym [...] Wyjaśnić zatem należy, że bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie właściwy organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a (por. przykł. wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99 oraz wyrok NSA z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1904/09). Jak wynika z treści skargi skarżąca zarzucany organowi administracji stan bezczynności w tej sprawie wywiodła z niewydania – jej zdaniem – decyzji o jej zameldowaniu na pobyt stały w miejscowości B.-K. w budynku mieszkalnym oznaczonym nr [...]. Skarżąca pozostaje zatem w przekonaniu, że skoro nie została zameldowana pod wymienionym adresem, to Wójt Gminy pozostaje w bezczynności. Tymczasem stwierdzić należy, że podniesiony przez skarżącą zarzut jest całkowicie bezzasadny. Wniosek skarżącej z dnia 13 marca 2018 r. podlegał rozpatrzeniu w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1382, z późn. zm. – dalej jako "ustawa" lub "u.e.l."). Według przepisów tej ustawy – co do zasady – obowiązek meldunkowy obejmujący zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego wynika z przepisów prawa i nie wymaga konkretyzacji poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Organ meldunkowy jedynie gromadzi dane odnośnie miejsca pobytu konkretnych osób. Zatem wykonanie obowiązku meldunkowego w postaci zameldowania (wymeldowania) polega na zgłoszeniu wymaganych informacji właściwemu organowi, który dokonuje ich rejestracji, która jest czynnością materialno-techniczną. Nawet gdyby organ uznał, że skarżąca zamieszkuje pod wskazanym przez nią we wniosku adresem, to nie miałby uprawnienia do wydania decyzji, gdyż jak to podniesiono wyżej, zameldowanie jest dokonywane w formie czynności materialno-technicznej. Dopiero jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości, to o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji (art. 31 ust. 1 u.e.l.). Tak stało się w tej sprawie. Fakt, że wniosek skarżącej o jej zameldowanie został rozpatrzony negatywnie, nie świadczy o pozostawaniu organu w bezczynności. Wbrew skardze organ nie zachował się biernie w stosunku do złożonego przez skarżącą wniosku z dnia 13 marca 2018 r. Na zgłoszonym przez skarżącą druku dotyczącym zameldowania na pobyt stały nie było własnoręcznego podpisu właściciela lokalu potwierdzającego, że osoba która dokonuje zgłoszenia zameldowania przebywa pod wskazanym adresem. Wskazany element jest wymagany zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 9 u.e.l. Zwrócono już uwagę, że jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości, to o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji (art. 31 ust. 1 u.e.l.). Przepis ten wskazuje zatem wprost na obowiązek weryfikacji przez organ gminy prawdziwości danych zgłaszanych przez osoby dokonujące obowiązku meldunkowego. Wówczas bowiem nie mamy do czynienia z prostym postępowaniem rejestracyjnym, lecz z postępowaniem, w którym organ rozstrzyga według reguł ogólnych postępowania administracyjnego o tym, czy zachodzą materialnoprawne przesłanki zameldowania. Oznacza to, że należy w toku takiego postępowania administracyjnego wyjaśnić, czy osoba wnosząca o zameldowanie faktycznie zamieszkuje pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu, a ustalenie tej przesłanki należy do istoty procesu ewidencyjnego. Wobec powziętych wątpliwości – na podstawie art. 61 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 – dalej jako "k.p.a.") – organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zameldowania skarżącej na pobyt stały w miejscowości B.-K. [...]. Zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego zostały skierowane do skarżącej wnioskującej o dokonanie zameldowania oraz do J. K. jako właściciela budynku, w którym skarżąca żądała zameldowania. W toku postępowania organ w dniu 26 marca 2018 r. odebrał wyjaśnienia od strony postępowania J. K. (k. [...] akt adm.). Następnie dopuścił dowód z przesłuchania zgłoszonych przez niego świadków (k. [...], [...] akt adm.), o czym skarżąca została powiadomiona pismem z dnia 6 kwietnia 2018 r. (k. [...] akt adm.). Ponadto organ wyznaczył na dzień [...] maja 2018 r. na godz. [...], termin przeprowadzenia dowodu z oględzin w miejscowości B.-K. [...], o czym również zawiadomił skarżącą pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. (k. [...] akt adm.). W toku dalszych czynności organ przesłuchał świadków (k. [...], [...]) i przeprowadził dowód z oględzin, na podstawie czego został sporządzony protokół (k. [...] akt adm.). Okoliczność, że skarżąca nie brała udziału w zaplanowanych czynnościach, nie stanowi o pozostawaniu przez organ w bezczynności, ani o naruszeniu zasady wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a. dotyczącej obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego. Skarżąca na każdym etapie postępowania była bowiem prawidłowo powiadamiana o wszelkich czynnościach organu, jak również stosownie do art. 36 k.p.a. pismem z dnia 12 kwietnia 2018 r. (k. [...] akt adm.) została zawiadomiona o niezałatwieniu sprawy w terminie ustawowym z powodu konieczności przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków i oględzin. Przed końcowym załatwieniem sprawy organ, zapewniając stronie prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, zgodnie z art. 10 § 1 w zw. z art. 73 k.p.a. w dniu 7 maja 2018 r. przesłał do skarżącej zawiadomienie o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, możliwości przeglądania akt sprawy oraz złożenia wyjaśnień (k. [...] akt adm.). Pomimo kierowania przez organ korespondencji do skarżącej na adres wskazany przez nią we wniosku z dnia 13 marca 2018 r., skarżąca korespondencji nie odbierała, co m.in. było przyczyną wydłużenia prowadzonego postępowania administracyjnego. Postępowanie z wniosku skarżącej z dnia 13 marca 2018 r. zostało zakończone poprzez wydanie przez Wójta Gminy decyzji z dnia [...] maja 2018 r. (nr [...]) odmawiającej zameldowania jej na pobyt stały w miejscowości B.-K. [...]. W przypadku bowiem niespełnienia przesłanek do zameldowania, o których mowa w art. 25 ust. 1 u.e.l., organ stosownie do art. 31 ust. 1 u.e.l. wydaje decyzję o odmowie zameldowania. Nie każde bowiem złożenie wniosku o zameldowanie zakończyć musi się czynnością materialno-techniczną polegającą na zameldowaniu. Istotą postępowania ewidencyjnego jest rozstrzygnięcie o tym, czy dana osoba przebywa, czy też nie przebywa w lokalu, w którym chce być zameldowana. Postępowanie meldunkowe ma na celu potwierdzenie stanu faktycznego, to jest rzeczywistego pobytu danej osoby w konkretnym lokalu. Zatem wydanie decyzji o odmowie zameldowania skarżącej w miejscowości B.-K. [...] świadczy o tym, że organ nie pozostawał i nie pozostaje bezczynny w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia 13 marca 2018 r. Gdyby skarżąca była niezadowolona ze sposobu rozstrzygnięcia jej wniosku mogła zaskarżyć wydaną w tym przedmiocie decyzję, czego jednak nie uczyniła, a w związku z tym powyższa decyzja stała się ostateczna. Tym samym decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, a wniesiona skarga na bezczynność organu w przedmiocie zameldowania nie może być sposobem na wzruszenie ostatecznej decyzji odmawiającej zameldowania skarżącej. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę, o czym orzekł pkt I w sentencji wyroku. Rozstrzygając zaś w pkt II sentencji wyroku o kosztach postępowania Sąd uwzględnił, że skarżąca reprezentowana był w tej sprawie przez adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy, któremu na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714, z późn. zm.) należało przyznać od Skarbu Państwa stosowne wynagrodzenie z uwzględnieniem podatku od towarów i usług.