III SAB/Lu 7/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Drwal po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. na przewlekłość postępowania administracyjnego w przedmiocie wszczęcia postępowania sądowego przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o przewlekłość postępowania w sprawie wypłacenia świadczenia rehabilitacyjnego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 6 maja 2012 r. skarżąca złożyła skargę (nazwaną wnioskiem) o wszczęcie postępowania w zakresie przewlekłości postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu [...] stycznia 2012 r. lekarz orzecznik ZUS Oddział w B. wydał orzeczenie ustalające uprawnienie do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 4 miesięcy licząc od daty wyczerpania zasiłku chorobowego. Jak wskazuje wnioskodawczyni od tego czasu nie została wydana decyzja dotycząca wypłaty (lub odmowy wypłaty) wspomnianego świadczenia. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, bowiem sprawa nie należy do kognicji sądów administracyjnych. Podkreślenia wymaga, iż sprawy ubezpieczeniowe mają złożony charakter. Występuje w nich charakterystyczne dla stosunków administracyjnych podporządkowanie jednostki organowi administracji publicznej, który rozstrzyga w sposób władczy o jej prawach i obowiązkach z zakresu ubezpieczeń społecznych. A zatem uprawniony jest wniosek, że są to sprawy administracyjne w znaczeniu materialnym, co może sugerować właściwość sądu administracyjnego. W jego kognicji znajduje się bowiem kontrola działalności administracji publicznej w sprawach rozstrzyganych w drodze indywidualnych decyzji administracyjnych i innych aktów z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej tylko w zakresie określonym w ustawie. W celu wyjaśnienia zagadnienia dopuszczalności skargi w niniejszej sprawie należy sięgnąć do podstawowego aktu z zakresu ubezpieczeń społecznych tj. ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), dalej u.s.u.s. oraz do regulacji procesowych zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego. Z analizy tych aktów prawnych wynika, że sprawy ubezpieczeniowe ukształtowano zasadniczo jako sprawy cywilne w znaczeniu formalnym (procesowym). Podstawową regulacją w tym zakresie jest art. 83 ust. 1 i 2 u.s.u.s., zgodnie z którym w sprawach dotyczących zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru tych świadczeń istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego według zasad uregulowanych w Kodeksie postępowania cywilnego. Wskazany przepis art. 83 ust. 2 u.s.u.s. ustanawia zatem podstawową zasadę weryfikacji przez sąd powszechny, orzekający na skutek wniesionego odwołania, decyzji ostatecznych wydawanych w przedmiocie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zatem z art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy ubezpieczeniowe są sprawami cywilnymi w znaczeniu formalnym. Stosownie jednak do treści art. 83 ust. 4 u.s.u.s. odwołanie do sądu powszechnego nie przysługuje w przypadku decyzji ZUS przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Te sprawy bowiem, w drodze wyjątku, pozostają sprawami administracyjnymi w znaczeniu materialnym i formalnym, a w konsekwencji – decyzje w nich wydane podlegają kognicji sądów administracyjnych. Tylko zatem w tak wąskim zakresie, jaki został ustalony w art. 83 ust. 4 ustawy systemowej dopuszczalna jest droga sądowoadministracyjna. Stwierdzić należy, że przepis art. 83 ust. 1 i 2 u.s.u.s. stanowi lex specialis w stosunku do art. 3 § 2 p.p.s.a. i wyłącza kognicję sądów administracyjnych w sprawach decyzji dotyczących indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zatem nie każda sprawa dotycząca działalności organów administracji publicznej, a takimi są sprawy ubezpieczeniowe, może być rozpoznana przez sąd administracyjny. Powyższe wpływa na ocenę dopuszczalności skargi na przewlekłość postępowania w przedmiocie wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyłącznie w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a tego przepisu, który wymienia decyzje, postanowienia i inne akty wydane w sprawach administracyjnych. Chodzi zatem o takie rozstrzygnięcia, których przedmiotem jest sprawa administracyjna, a więc w której, niezależnie od jej materialnoprawnego charakteru, przepisy prawa przewidują możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Sytuacja ta nie ma natomiast miejsca w sprawie niniejszej. Zaskarżony brak wydania decyzji dotyczy sprawy, w której jak powyżej wskazano (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.) – wyłączono sądowoadministracyjny tryb zaskarżenia, eliminując zatem również możliwość skutecznego wniesienia skargi na przewlekłość postępowania na podstawie przepisów p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.