III SO/Lu 4/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędziowie: Sędzia NSA Maria Wieczorek Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 11 września 2006 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.H. o wyłączenie Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J.C. w sprawie ze skargi J.H. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: oddalić wniosek. Wnioskodawca pismem z dnia 17 sierpnia 2006 r. wniósł o wyłączenie Sędziego WSA w Lublinie J.C. od orzekania w sprawie toczącej się ze skargi wnioskodawcy na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Wnioskodawca uzasadnił swój wniosek tym, że sędzia J.C. niesłusznie orzekł w jego sprawie o odrzuceniu skargi, oraz o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Sędzia J.C. działając w trybie art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa) złożył oświadczenie, w którym wskazuje, że pomiędzy nim a wnioskodawcą nie zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości, co do jego bezstronności, jak też nie zachodzą takie przesłanki do wyłączenia go od rozpoznania sprawy, o jakich mowa w art. 18 § 1 ppsa, oraz, że nie zna wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zawiera podstaw do jego uwzględnienia, jest zatem bezzasadny. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że wniosek o wyłączenie sędziego musi wskazywać i uprawdopodabniać przyczynę wyłączenia, tylko zaś wskazane przez wnioskodawcę powody mogą być przedmiotem rozważań w postępowaniu wszczętym w tym trybie. Rozpatrywany wniosek zarzuca sędziemu ferowanie niesłusznych orzeczeń w sprawie z powodu nieudolności w ustalaniu stanu faktycznego i dokonywaniu jego oceny prawnej. Wniosek nie zarzuca ani nie identyfikuje stosunku emocjonalnego, który w świetle utrwalonego orzecznictwa sądowego można podciągnąć pod pojęcie "stosunku osobistego", jako relacji charakteryzujących się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej, bez względu na to, czy wywołują one pozytywne czy też negatywne nastawienie orzekającego sędziego do uczestników postępowania. Brak zarzutu w tym zakresie powoduje, że sąd jest zwolniony z badania osobistych relacji. Mimo tego, że w świetle art. 19 ppsa sąd wyłącza sędziego na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego – to w aktualnym stanie prawnym przesłanki stosowania instytucji "iudex suspectus" (wyłączenie sędziego, którego bezstronność może budzić wątpliwość) nie można ograniczać do stwierdzenia stosunku osobistego istniejącego pomiędzy sędzią a stroną. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005/11/134 orzekł, że art. 19 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skutkiem powyższego orzeczenia jest utrata z dniem 21 grudnia 2005 r. jako datą publikacji orzeczenia w Dzienniku Ustaw (Dz. U. nr 250 poz. 2118), mocy obowiązującej przepisu w zakresie, w jakim ogranicza on instytucję względnego wyłączenia sędziego do stosunków osobistych. Trybunał, w braku kompetencji prawotwórczych, nie wskazał innych okoliczności, które powinny być brane pod uwagę, stwierdzając, że pożądana jest zmiana ustawodawcza, która poprzez wyraźne wprowadzenie w możliwie krótkim terminie do procedury sądowoadministracyjnej nowej przesłanki wyłączenia sędziego do katalogu tzw. przesłanek względnych umożliwi uzgodnienie treści normatywnej analizowanego przepisu ustalonej w wyroku z jego literalnym brzmieniem. Do dnia orzekania ustawodawca nie dokonał nowelizacji art. 19 ppsa. W tym stanie prawnym Sąd stanął na stanowisku, że należy wziąć pod uwagę nie tylko stosunek osobisty sędziego do wnioskodawcy, ale wszelkie objęte wnioskiem okoliczności, a więc również zarzut niekompetencji sędziego. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zarzuty wnioskodawcy są gołosłowne i niesłuszne, skoro kwestionowane orzeczenie o odrzuceniu skargi zostało poddane kontroli sądu odwoławczego na skutek wniesienia skargi kasacyjnej, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 757/05 skargę kasacyjną oddalił, zaś drugie ze wskazanych orzeczeń nie zostało jeszcze poddane kontroli instancyjnej. Nie ma więc żadnych usprawiedliwionych podstaw do wysuwania takich twierdzeń, jakie stawia wnioskodawca. Abstrahując już od braku zasadności wniosku, wskazać należy, że wniosek opiera się na błędnym założeniu, bowiem nawet słuszność zarzutu a więc wadliwe stosowanie prawa przez sędziego, nie wyczerpywałoby przesłanek wyłączenia sędziego z konkretnej sprawy. Zarzucana nieumiejętność zawodowa nie ma nic wspólnego z brakiem bezstronności sędziego (zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 1966 r. sygn. akt II PZ15/66, RPEiS 1966, nr 4, s. 261, który stwierdził, że nie uzasadnia wniosku o wyłączenie sędziego prowadzenie przez niego procesu z naruszeniem przepisów prawa procesowego). Sąd znając trudną sytuacje majątkową wnioskodawcy, korzystającego z prawa pomocy, odstąpił od nałożenia na wnioskodawcę grzywny na mocy art. 23 ppsa, za zgłoszenie w złej wierze wniosku o wyłączenie sędziego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i 2 ppsa w zw. z art. 19 ppsa orzekł jak w postanowieniu.