III SO/Lu 7/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. i S. małżonków M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący małżonkowie H. i S. M. w piśmie z dnia 17 sierpnia 2018 r., złożonym przed wniesieniem skargi do sądu, zwrócili się zwrócili się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego M. M. W piśmie tym wskazali, że postępowanie dotyczy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Do pisma skarżący załączyli urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF". Uzasadniając wniosek skarżący podnieśli, że utrzymują się tylko z emerytur, a z uwagi na posiadane schorzenia są pod stałą kontrolą lekarską, co powoduje zwiększenie ich wydatków. W ocenie skarżących sprawa jest skomplikowana i wymaga pomocy prawnej. W dalszej części urzędowego formularza podali, że w skład ich majątku wchodzi dom o pow. ok. [...] m2, a miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł netto ([...] zł emerytura skarżącego i [...] zł emerytura skarżącej). Odnośnie stałych kosztów utrzymania skarżący wykazali następujące wydatki: rata kredytu [...] zł miesięcznie; podatek od nieruchomości [...] zł rocznie; wywóz śmieci [...] zł miesięcznie; woda i ścieki [...] zł miesięcznie; energia elektryczna [...] zł miesięcznie; leki [...] zł miesięcznie; telefon [...] zł miesięcznie; wyżywienie [...] zł miesięcznie; gaz z butli [...] zł miesięcznie; opał [...] zł rocznie (łącznie [...] zł w rozliczeniu miesięcznym). Ponadto na wezwanie referendarza skarżący nadesłali dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe (umowę pożyczki gotówkowej z dnia [...] r. zawartej z Bankiem [...] S.A. wraz z wyciągiem z konta bankowego służącego spłacie tej pożyczki, umowę pożyczki z dnia [...] r. zawartej z Bankiem [...] S.A. wraz z harmonogramem spłat oraz wyciąg z konta bankowego skarżącego). W pismach z dnia 10 września 2018 r. skarżący oświadczyli, że wielkość nieruchomości pod budynkiem mieszkalnym wynosi [...] m2. Skarżąca nie nadesłała natomiast wyciągu z własnego rachunku bankowego, ani też nie złożyła oświadczenia o jego nieposiadaniu. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania do wymaganych kosztów sądowych należy wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł - § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata sądowa od zażalenia, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej również nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Natomiast opłata radcy prawnego z wyboru w stawce minimalnej w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji wynosi 480 zł - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Mając na względzie z jednej strony przedstawioną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach sytuację materialną i rodzinną skarżących, z drugiej zaś strony wielkość obciążeń finansowych w sprawie niniejszej stwierdzić należy, że skarżący nie wykazali spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak też częściowym. Podnieść przy tym należy, że użyte w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sformułowanie "wykaże" oznacza, że ciężar wykazania spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na osobach ubiegających się o udzielenie tego prawa. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym ma zastosowanie w przypadku osób ubogich, które ze względu na sytuację życiową (całkowity brak dochodów lub bardzo niskie dochody, brak majątku), mimo największych starań, nie są w stanie wygospodarować środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sytuacja materialna skarżących nie należy do wyjątkowo trudnych. Skarżący mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, posiadają majątek nieruchomy (dom o pow. [...] m2), uzyskują stałe dochody w kwocie [...] zł netto. Oceniając zdolności płatnicze skarżących nie można pominąć, że spłacają oni raty dwóch udzielonych pożyczek bankowych w kwotach po [...] zł i [...] zł (wyciąg łączony z Banku [...] i wyciąg z Banku [...] S.A.). Są to zobowiązania prywatnoprawne, które nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których należą koszty wszczętego przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego. Z umowy pożyczki z Bankiem [...] S.A. (§ 1 pkt 3 umowy) wynika, że kwota pożyczki jest przeznaczona na sfinansowanie celu konsumpcyjnego. Natomiast umowa pożyczki z Bankiem [...] nie określa, na jaki cel została udzielona, nie wyjaśniają tego również skarżący. Nie można zatem uznać, że skarżący wykazali, że spłata rat pożyczek bankowych jest wydatkiem koniecznym ich utrzymania. Podkreślić jednakże należy, że nawet przy uwzględnieniu spłaty rat pożyczek, skarżącym z uzyskiwanego dochodu pozostają wolne środki pieniężne w wysokości [...] zł ([...] zł – [...] zł tj. wykazane w urzędowym formularzu koszty utrzymania w rozliczeniu miesięcznym = [...] zł). Zatem co najmniej wskazaną kwotę skarżący mogą co miesiąc zaoszczędzić na koszty niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Nie można również pominąć, że tytułem spłaty pożyczki na konto skarżącego co miesiąc wpływa kwota [...] zł od B. M. K. (wyciąg bankowy z [...] S.A.), a zatem skarżący mają dodatkowe środki na regulowanie zaciągniętych zobowiązań. Mając na względzie powyższe uznać należy, że skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uniemożliwia im przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.