I SA 1564/03

Dnia 15 stycznia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie odstąpienia od żądania zwrotu renty socjalnej oddala skargę. 2 I SA 1564/03 Uzasadnienie Decyzją z dnia 17 lutego 1998r. o Nr Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w I., przyznał M. D. rentę socjalną za okres od 8 lutego 1998r. do 31 sierpnia 1999r. Następnie decyzją z dnia 10 września 2002r. o Nr "[...]" zmieniono z urzędu decyzję z dnia 17 lutego 1998r. przyznającą rentę socjalną w ten sposób, że określono termin realizacji świadczenia do 31 marca 1998r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. i stała się ostateczna. W tym postępowaniu B. D. - pełnomocnik M. D. - złożyła wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranej renty. Rozpoznając przedmiotową sprawę organ administracji pierwszej instancji decyzją z dnia l kwietnia 2003r. Nr "[...]", odmówił odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranej renty za okres od l kwietnia 1998r. do 31 sierpnia 1999r.w kwocie 5.416,00zł. Od decyzji tej odwołanie wniosła B. D., zarzucając oparcie przedmiotowej decyzji na błędnej wykładni prawa materialnego i niewłaściwym jego zastosowaniu, wskazując nadto sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego. Uzasadniając odwołanie wskazano, że M. D. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, nie posiadając stałych dochodów. Z tego względu - zdaniem odwołującej - w sprawie organ I instancji winien zastosować art. 41 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 1998r., Nr 64, póz. 414 ze zm.). Z wywodów odwołania wynika, że ustawodawca nie wykluczył z grona osób uprawnionych do skorzystania z możliwości odstąpienia od żądania zwrotu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, także osób, które otrzymały świadczenia nienależnie pobrane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia 6 maja 2003r. Nr "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że powołany przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej daje organowi możliwość odstąpienia od żądania zwrotu całości lub części wydatków na udzielone świadczenie z pomocy społecznej (w wypadkach wskazanych w ustawie), ale ta regulacja prawna nie dotyczy świadczeń nienależnie pobranych z pomocy społecznej. Organ II instancji wskazał, że ustawodawca rozróżnił obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, od obowiązku zwrotu wydatków na świadczenie z pomocy społecznej, wskazując jednocześnie w art. 34 ust. l i 2 podmioty zobowiązane do ich zwrotu oraz rodzaje świadczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało (powołując się na przepis art. 34 ust. 4a cyt. wyżej ustawy) że w przepisach ustawy brak jest podstaw prawnych dla organu do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Powyższą decyzję zaskarżyła M. D. W skardze przyznała, że złożyła oświadczenie, iż nie pobiera innych świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego. Przyznała też, że od 19 marca 1998r. pobierała rentę z ubezpieczenia społecznego, podnosząc jednocześnie, że w czasie składania oświadczenia nie wiedziała, że otrzyma rentę z ZUS-u. Podniosła, że jest osobą bez wykształcenia i nie była świadoma faktu, że nie można pobierać jednocześnie świadczeń z ubezpieczenia społecznego i świadczeń z opieki społecznej. W wywodzie skargi czytamy dalej, że obecnie M. D. nie posiada środków utrzymania i nie będzie w stanie zwrócić kwoty nienależnie pobranego świadczenia. W skardze podniesiono, że środków na zwrot świadczenia nie posiada również B. D. matka skarżącej. Skarżąca zarzuciła także, błędy proceduralne popełnione przez organ I instancji w trakcie przeprowadzonego postępowania, polegające na dwukrotnym uchyleniu decyzji organu I instancji. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w pełni stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zakres kontroli zaskarżonej decyzji jest ograniczony przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 134 ust. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Zatem przedmiotem niniejszego postępowania jest tylko zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 6 maja 2003r. oraz decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w I. z dnia 1 kwietnia 2003r. Rozstrzygnięcia zaś wymaga sporna kwestia, czy wskazane wyżej organy słusznie odmówiły skarżącej odstąpienia od żądania zwrotu kwoty nienależnego wypłaconego świadczenia. W niniejszym postępowaniu Sąd natomiast nie może rozpoznać zasadności skrócenia okresu pobierania przez M. D. renty socjalnej oraz rozstrzygnąć w przedmiocie samej zasady powstania nienależnie pobranego świadczenia, dokonanego decyzją z dnia 10 września 2002r. nr "[...]" wydaną przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w I. i utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. Dlatego też Sąd nie może ustosunkować się do zarzutów skargi dotyczących braku wiedzy pełnomocnika skarżącej o fakcie pobierania przez skarżącą równolegle dwóch świadczeń z ubezpieczenia społecznego i pomocy społecznej, czy też zarzutu związanego z brakiem wiedzy, że "pobieranie dwóch świadczeń jest niezgodne z prawem", gdyż nie jest to przedmiotem postępowania Rozpatrując sporną kwestię będącą przedmiotem niniejszego postępowania, należy przyjąć za słuszną argumentację organów administracji prezentowana w sprawie, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosków skarżącej w przedmiocie odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej daje organowi możliwość odstąpienia od żądania zwrotu całości lub części wydatków na udzielone świadczenie z pomocy społecznej w wypadkach szczególnych (zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielonej pomocy - właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu), natomiast powołana wyżej regulacja prawna nie dotyczy świadczeń nienależnie pobranych z pomocy społecznej. Ustawa rozróżnia bowiem obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń od obowiązku zwrotu wydatków na świadczenie z pomocy społecznej, jednocześnie określając w art. 34 ust. l i 2 podmioty zobowiązane do ich zwrotu oraz rodzaje świadczeń (art. 34 ust. 3 i 4). Sąd podziela pogląd, iż w przepisach ustawy o pomocy społecznej brak jest podstawy prawnej dla organu do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, o którym mowa w art. 34 ust. 4a. Taki pogląd wyraził też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2001r. I SA 2216/00 Lex 53933. Mając powyższe na uwadze należy uznać za chybione zarzuty skargi zmierzające do wykazania, że trudna sytuacja finansowa skarżącej mogła być podstawą do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z pomocy społecznej. Bowiem z przepisu art. 34 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej wyraźnie wynika, iż świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi niezależnie od dochodu rodziny. Przepis ten ma charakter restrykcyjny. Ustawodawca wprowadził go świadomie, chcąc zapobiec pobieraniu świadczeń z pomocy społecznej pomimo tego, że nie spełnia się ku temu warunków. Należało zatem na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) skargę oddalić.