I SA 164/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia WSA Asesor Protokolant Zbigniew Rausz (sprawozdawca) Zbigniew Ślusarczyk Irena Szczepkowska Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi A. i T. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie opłaty adiacenckiej - - oddala skargę. 2 I SA 164/02 Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 29 października 2001 r., Nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję Zarządu Miasta E. z 31 sierpnia 2001 r., Nr "[...]" w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wybudowania sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz modernizacji drogi. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że Zarząd Miasta E. decyzją, o której wyżej mowa ustalił od A. i T. J., właścicieli nieruchomości położonej w E. przy ul. "[...]", oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka Nr "[...]" o powierzchni 371 m2, opłatę adiacencką w kwocie 1373 zł z tytułu wzrostu jej wartości na skutek wybudowania ze środków jednostki samorządu terytorialnego sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej w ulicy "[...]" oraz modernizacji tej ulicy. Organ podał, że wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości na skutek wybudowania wymienionych urządzeń infrastruktury technicznej i modernizacji ulicy odzwierciedla operat szacunkowy. Z operatu tego wynika, że wartość wymienionej nieruchomości przed wybudowaniem tych urządzeń wynosiła 9924 zł, a po wybudowaniu wynosi 12670 zł. Stawka procentowa opłaty adiacenckiej wynosi 50% różnicy wartości, co stanowi kwotę 1373 zł. Od decyzji organu I instancji odwołanie wnieśli A. i T. J. wnosząc o jej uchylenie. Podnieśli, iż w rozpoznawanej sprawie zostały naruszone przepisy proceduralne określone wart. 10 i 61 § l Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ nie zapewniono im czynnego udziału w czasie od planowania modernizacji ulicy do jej zakończenia. Podali, iż od 1999 r. są właścicielami przedmiotowej nieruchomości, jednak nikt nie uzgadniał z nimi jak również nie powiadamiał ich o jakichkolwiek planowanych i realizowanych inwestycjach polegających na modernizacji ulicy, a urzędnicy zapewniali, że inwestycje będą realizowane w całości ze środków budżetowych miasta E. Nadto, żaden z właścicieli nieruchomości nie miał wglądu do wykonywanych prac modernizacyjnych. Wskazali na wadliwość wykonanych prac przy modernizacji ulicy oraz budowie sieci S kanalizacyjnej. Zdaniem odwołujących się wycena nieruchomości została wykonana i na zlecenie władz miejscowych bez ich udziału. Według odwołujących się, modernizacja ulicy, i przy której położona jest ich nieruchomość nie podwyższyła wartości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania. Kolegium podnosiło, że jako organ odwoławczy związane jest granicami sprawy, o której rozstrzygnięto w decyzji będącej przedmiotem odwołania. Z tego względu Kolegium nie może ustosunkować się do argumentów odnoszących się do nie uzgadniania z właścicielami nieruchomości planowanych inwestycji w ulicy, przy której te nieruchomości są położone, sposobu wykonana tych inwestycji, jak również wglądu w ich wykonanie. Przedmiotem postępowania odwoławczego jest sprawa ustalenia odwołującym się opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości stanowiącej ich własność nieruchomości, na skutek wybudowania sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz modernizacji ulicy. W myśl art. 144 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie opłat adiacenckich na rzecz gminy. Stosownie zaś do treści art. 145 ust. l powołanej ustawy zarząd gminy może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po urządzeniu lub modernizacji drogi, albo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenie i wysokość tej opłaty zależą od wzrostu wartości nieruchomości, spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej, przy czym wartość nieruchomości przed wybudowaniem tych urządzeń i po ich wybudowaniu w myśl art. 146 ust. 3 ustawy, określają rzeczoznawcy majątkowi, według stanu i cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Z akt sprawy wynika, że nieruchomości stanowiącej własność małżonków J. zostały stworzone warunki do podłączenia jej do sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej wybudowanej ze środków Gminy Miejskiej E., a ponadto z tych środków została zmodernizowana droga (ul. "[...]"), przy której położona jest ta nieruchomość. Jak wynika z akt sprawy odbioru końcowego i przekazania do użytku uzbrojenia podziemnego i nawierzchni m.in. ulicy "[...]" oraz kanalizacji sanitarnej z przyłączami i kanalizacji deszczowej z wpustami ulicznymi Z, przykanalikami, dokonano protokołem z dnia 10 listopada 1999 r. i w związku z tym małżonkowie J. mogą być zobowiązani do wniesienia odpowiedniej opłaty adiacenckiej. Dodatkową przesłanką, od której zaistnienia uzależnione jest ustalenie opłaty adiacenckiej, jest zgodnie z art. 146 ust. l, wzrost wartości nieruchomości spowodowany urządzeniem lub modernizacją drogi albo budową urządzenia infrastruktury technicznej. Z przedstawionego przez organ I instancji operatu szacunkowego wynika, że ta przesłanka także została spełniona. Według rzeczoznawcy majątkowego wartość ;nieruchomości odwołujących się, po stworzeniu warunków do jej podłączenia do sieci ;kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz po modernizacji drogi wzrosła o 2746 zł. Rzeczoznawca majątkowy określiła bowiem wartość rynkową tej nieruchomości przed wybudowaniem wymienionych urządzeń na kwotę 9924 zł (26,75 zł/m2 gruntu), natomiast po wybudowaniu tych urządzeń na kwotę 12670 zł (34,15 zł/m2). Wycena została wykonana zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o gospodarce nieruchomościami oraz przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lipca 1998 r., w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 98 póz. 612), przy zastosowaniu podejścia porównawczego wykorzystując metodę porównywania parami. Do określenia wartości przedmiotowej nieruchomości przyjęto trzy nieruchomości i porównywalne, podobne do ocenianej. W opisie nieruchomości rzeczoznawca majątkowy podała, że uzbrojenie terenu polegało na wybudowaniu sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przykanalikami wpustowymi z rur PCV d-160 do każdej posesji, wykonaniu nawierzchni ulicy z trylinki (uprzednio droga dojazdowa o nawierzchni gruntowej) z kanalizacją deszczową odwadniającą ulicę, chodników z płytek betonowych 35x35x5, wjazdów na posesję z kostki polbruk grubości 8 cm. Stosownie do art. 146 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wysokość opłaty adiacenckiej wynosi nie więcej niż 50% różnicy między wartością, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu. Przy czym wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały. W rozpatrywanej sprawie stawka procentowa opłaty adiacenckiej - zgodnie z § 8 uchwały Nr "[...]" Rady Miejskiej w E. z 29 marca 2000 r. w sprawie gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Gminy Miasta E. - wynosi 50% wzrostu wartości nieruchomości wynikłego z budowy urządzeń infrastruktury technicznej ze środków Gminy Miasta E. i została ustalona odwołującym się na kwotę 1375 zł (50% z 2746 zł). Zainteresowani byli zawiadomieni o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej, umożliwiono im również zapoznanie się z aktami sprawy i pouczono o możliwości ubiegania się o rozłożenie tej opłaty na raty. Natomiast, co do udziału małżonków J. w wycenie przedmiotowej nieruchomości, to należy wskazać, że zarówno z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami jak i wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów, nie wynika obowiązek zapewnienia udziału w wycenie nieruchomości osobom mającym do nich tytuł prawny. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli A. i T. J. Skarżący podnosili w skardze, że nie kwestionują samej zasadności opłat adiacenckich, ale podważają prawidłowość przeprowadzenia postępowania administracyjnego, w którym opłaty te zostały ustalone. Skoro Zarząd Miasta E. w swej decyzji z 31 sierpnia 2001 r., ustalającej opłatę adiacencką powołuje się na protokół odbioru końcowego dokonanych prac i operat szacunkowy, biorąc je za podstawę swojej decyzji oraz powołując się na art. 148 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to w myśl art. 10 kpa winien zapewnić stronom możliwość czynnego udziału w postępowaniu. W tej sprawie Zarząd Miasta umożliwił stronom czynny udział dopiero w postępowaniu dotyczącym ustalenia opłaty adiacenckiej, nie zapewnił stronom natomiast udziału w planowaniu inwestycji, z którą wiążą się przedmiotowe opłaty oraz jej realizacji i wydał decyzję w kwestii omawianych opłat opierając się na w/w dowodach przeprowadzonych bez udziału stron. Z tych względów skarżący nie mogą uznać decyzji wydanych w tej sprawie za zgodnych z prawem, tym bardziej, że nie dano im "możliwości zrealizowania art. 148 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Do dnia dzisiejszego nie wykonano w pełni prac modernizacyjnych, a to co wykonano pozostawia wiele : do życzenia. Studzienki są pozapadane, przed wjazdami na posesję zbiera się woda, coraz to pękają rury z wodą, których nie wymieniono na nowe przysypując stare ciężką pospółką, wyjeżdżające z ulicy A. w ulicę B. nawet małe samochody osobowe nie mogą się wyminąć. A wszystko przez to, że nikt z właścicieli nieruchomości nie miał wglądu ani wpływu na wykonywane projekty, a następnie ich realizację". Do chwili obecnej skarżący nie korzystają z kanalizacji sanitarnej znajdującej się w ulicy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi podnosząc nadto, że bezpodstawny jest zarzut o naruszeniu przez organ art. 148 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ materiał dowodowy sprawy nie wskazuje, aby skarżący wnieśli jakiekolwiek świadczenia w gotówce lub w naturze na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, choć o takiej możliwości byli powiadomieni. Wojewódzki Sad Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W związku z przeprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego sprawy, w których - jak w tym przypadku-skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sady administracyjne, na których obszarze właściwości mają siedzibę organy administracji publicznej, których działalność została zaskarżona (art. 97 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 póz. 1271 ze zmianami). W niniejszej sprawie właściwym do rozpoznania skargi A. i T. J. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, ponieważ na obszarze jego i właściwości ma siedzibę organ administracyjny, którego decyzja jest przedmiotem skargi. Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy w świetle materiału dokumentacyjnego sprawy, że decyzja ta prawa nie narusza. Z przepisów art. 144 ust. l, art. 145 ust. l i art. 146 ust. l ustawy z dnia l sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46 póz. 543) wynika, że właściciele nieruchomości obowiązani są uczestniczyć w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej (to jest urządzeniu lub modernizacji drogi oraz wybudowaniu urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych) przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich, jeżeli spełnione zostały łącznie dwie przesłanki. Pierwszą z nich jest urządzenie lub modernizacja drogi i możliwość korzystania z niej, jak również stworzenie warunków do przyłączenia nieruchomości do wybudowanych innych urządzeń infrastruktury technicznej. Drugą zaś, jest wzrost wartości nieruchomości spowodowany wybudowaniem określonych urządzeń infrastruktury technicznej, który określają rzeczoznawcy majątkowi. W rozpoznawanej sprawie przesłanki ustawowe uzasadniające ustalenie przez organ gminy właścicielom nieruchomości wzmiankowanych opłat adiacenckich zostały spełnione. Znajdujący się w aktach przedmiotowej sprawy protokół z 10 listopada 1999 r. odbioru końcowego przekazania do użytku uzbrojenia podziemnego ulic oraz nawierzchni ulic "[...]", "[...]" i "[...]" w E. wskazuje, że 31 października 1999 r. zakończone zostały prace związane z wykonaniem nawierzchni utwardzonej z płyt drogowych betonowych sześciokątnych wraz z chodnikami z płyt chodnikowych ulic "[...]", "[...]", "[...]" oraz budową kanalizacji deszczowej odwadniającej w/w ulice i kanalizacji sanitarnej z przykanalikami do poszczególnych posesji. Dnia 9 listopada 1999 r. dokonano .technicznego odbioru instalacji kanalizacji sanitarnej z przyłączami w ulicy "[...]", przy której położona jest nieruchomość skarżących. Oznacza to, że po dokonaniu przez przedstawicieli inwestora odbioru od wykonawcy zrealizowanych robót, właściciele nieruchomości, w tym i skarżący mogli korzystać ze zmodernizowanej ulicy oraz mieli możliwości podłączenia swych nieruchomości do kanalizacji. Biegły rzeczoznawca majątkowy B. C. w sporządzonym 16 maja 2001 r. operacie szacunkowym wykazała, wartość nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym "[...]", położonej w E. ul. "[...]", stanowiącej własność A. i T. J., wzrosła wskutek wybudowania omawianych wyżej urządzeń infrastruktury technicznej. Skarżący, którzy mieli zapewniony udział w postępowaniu dotyczącym ustalenia opłaty adiacenckiej nie kwestionowali dokonanej przez rzeczoznawcę majątkowego wyceny wzrostu wartości ich nieruchomości spowodowanej wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, o których wyżej mowa. Uważali jednak, że opłata adiacencka w ich przypadku została ustalona w sposób niewłaściwy, ponieważ nie zapewniono im wpływu projektowanie inwestycji, a następnie ich realizację. Zarzut ten jest nieuzasadniony. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy wyłącznie ustalenia opłaty adiacenckiej. Jak wykazano jest ona następstwem wybudowania określonych urządzeń infrastruktury technicznej i możliwości korzystania z nich przez właścicieli nieruchomości sąsiadujących z tymi urządzeniami. Zatem postępowanie administracyjne w tym zakresie może być wszczęte - i tak uczyniono w tej sprawie - dopiero j po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej i zapewnieniu właścicielom nieruchomości możliwości korzystania z nich. W postępowaniu tym więc, kwestie odnoszące się do projektowania oraz realizacji urządzeń infrastruktury technicznej nie mogą być przedmiotem rozważań organu administracyjnego. Organ ma obowiązek sprawdzić tylko czy określone urządzenie infrastruktury technicznej zostało wybudowane i czy zainteresowani maja możliwość korzystania z niego. Dla ustalenia opłaty adiacenckiej nie ma też znaczenia fakt, że właściciel nie podłączył swej nieruchomości do urządzenia infrastruktury technicznej - w przypadku skarżących kanalizacji sanitarnej - decyduje bowiem o tym zgodnie z art. 145 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami samo istnienie warunków umożliwiających podłączenie nieruchomości. W tej sprawie warunki do przyłączenia nieruchomości skarżących do kanalizacji sanitarnej zostały stworzone. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ miał podstawę do ustalenia małżonkom J. opłaty adiacenckiej. To, zaś oznacza, że skargi nie można było uznać uzasadnioną i na zasadzie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu pęd sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz. 1270) - należało ją oddalić.