I SA 1641/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia WSA Asesor Protokolant Zbigniew Rausz Hanna Raszkowska (sprawozdawca) Beata Jezielska Renata Hermanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2004 r., sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., Nr "[...]", w przedmiocie pomocy pieniężnej dla rodziny zastępczej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" r., o nr "[...]". II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz I. K. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. 2 I SA 1641/03 UZASADNIENIE Decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. z dnia 10 maja 2003 r. uchylono z urzędu na podstawie art. 43 ust 2a w zw. z art. 2b ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U.Nr 64 póz. 414 z 1998 r. z późn. zmianami) z dniem 25 lipca 2002 r. w całości decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka – K. K. - umieszczonej w rodzinie zastępczej Państwa A. i I. K. W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z art. 2b ustawy o pomocy społecznej, do świadczeń pomocy społecznej mają prawo osoby posiadające obywatelstwo polskie zamieszkujące i przebywające na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. W okresie od 26 lipca 2002 r. do l kwietnia 2003 r. A. i I. K. wraz z K. przebywali poza granicami kraju wobec czego brak jest podstaw do wypłacenia im przyznanej wcześniej pomocy pieniężnej za wymieniony okres, gdyż cytowana wyżej ustawa nie przewiduje zwolnienia z obowiązku przebywania w Polsce podczas pobierania świadczeń. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła I. K. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia 30 czerwca 2003 r. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu I Instancji przychylając się do argumentów zawartych w jej uzasadnieniu. Skargę na powyższą decyzję Organu II instancji wniosła I. K. podając w uzasadnieniu, że przyjęta przez organy interpretacja przepisu art. 2b ustawy o pomocy społecznej pozbawia dziecko możliwości spędzenia czasu za granicą. Podała, że wyjazd za granicę był wyjazdem wakacyjnym i nie spowodował zmiany miejsca zamieszkania rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o jej oddalenia podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 póz. 1271 ze zmianami). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem norm prawa materialnego tj. art. 2b ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U.Nr 64 póz. 414 z 1998 r. z późn. zmianami). Artykuł ten stanowi, że prawo do świadczeń pomocy społecznej przysługuje osobom posiadającym obywatelstwo polskie zamieszkującym i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej... . O ile fakt obywatelstwa i zamieszkiwania był w niniejszej sprawie bezsporny to interpretacja słowa "przebywający" zawarta w tym przepisie była podstawą zaskarżenia decyzji. Wydając zaskarżoną decyzję organy obu instancji stwierdziły, że przebywanie to "fizyczna obecność określonej osoby w określonym miejscu w kraju". Nie można zgodzić się z taką interpretacją i rozumieniem tego słowa w znaczeniu potocznym. Wprawdzie w znaczeniu językowym "przebywać" to "spędzić gdzieś pewien okres, zostać, pomieszkać gdzieś jakiś czas" (Słownik Języka Polskiego PWN pod red M. Szymczaka t. II s.955, Warszawa 1979) ale znaczenie prawne pewnych zwrotów często odbiega od języka potocznego. Przyjęcie za organami wykładni przepisu 2b powodowałoby, że zachwiana zostałaby zasada wyrażona w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 września 2001 r. w sprawie rodzin zastępczych (Dz.U.Nr 120 póz. 1284 z 2001r.) wydanym na podstawie art. 33g cyt. wyżej ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którą "rodzina zastępcza zapewnia dziecku warunki rozwoju i wychowania odpowiednie do jego stanu zdrowia i rozwoju, a w szczególności... "odpowiednie warunki do wypoczynku i organizacji czasu wolnego" (§ 2 ust.2 pkt 5 w/w rozporządzenia). W świetle interpretacji przyjętej przez SKO w E. każdy wyjazd za granicę kraju wiązałby się z utratą prawa do świadczenia co niejednokrotnie mogłoby spowodować faktyczne pogorszenie sytuacji finansowej rodziny i wpłynąć niekorzystnie na rozwój dziecka będącego w rodzinie zastępczej, (np. w sytuacji konieczności leczenia za granicą lub pobytu opłaconego przez osoby trzecie ). Nie bez znaczenia jest więc ustalenie celu w jakim uprawniony do świadczeń przebywał za granicą. Jeżeli pobyt wiązał się z np. wypoczynkiem, leczeniem , nauką należałoby przyjąć, przejściowy charakter nieobecności, pozostający bez wpływu na wypłacane świadczenie, (por. wyrok NSA z dnia 27.09.1990 r. IIISA 688/90, ONSA 199/2-3/55). Ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń I. K. wynika, że wyjazd był wyjazdem wakacyjnym a przedłużenie pobytu rodziny za granicą spowodowane było chorobą A. K. Orzekając w sprawie organy obu instancji nie poczyniły ustaleń odnośnie podanych powyżej okoliczności. Oceniły jedynie fakt przebywania poza granicami kraju. O stałości pobytu osoby fizycznej na danym terytorium decyduje przede wszystkim to, czy chce ona tam założyć ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów, (por. wyrok NSA z dnia 26.01.1994 r. SA/Gd 2268/93 ONSA 1995/2/59). Nie można mówić o wyczerpaniu powyższych przesłanek w wypadku wyjazdu wakacyjnego tym bardziej jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że skarżąca wraz z rodziną wróciła do kraju i nadal zamieszkuje w tym samym miejscu. Wojewódzki Sad Administracyjny nie podzielił zatem, co do zasady, poglądu organów I i II instancji uznając, że przebywania danej osoby w konkretnym miejscu w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej nie można traktować jako bezwzględnego zakazu przekraczania granic kraju skutkującego utratą prawa do świadczeń. Każdą sytuację należy rozpatrywać indywidualnie uwzględniając przede wszystkim cel i okres czasu wyjazdu, rozpatrując całokształt okoliczności faktycznych i zamiar danej osoby. Nie bez znaczenia jest też fakt, że rodzina wystąpiła z wnioskiem o wyrównania zasiłku po powrocie do kraju. Organ pomocy społecznej, po zebraniu materiału dowodowego i w granicach swobodnej jego oceny, samodzielnie ustala charakter pobytu za granicą małoletniej K. K. oraz czy i jaki okres czasu związany był z jej wypoczynkiem i dopiero w efekcie tego postępowania udziela pomocy w zakresie przewidzianym ustawą o pomocy społecznej. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd Administracyjny uznał, że oparte ono zostało na niewłaściwej ocenie stwierdzonych faktów i wadliwej interpretacji przepisów ustawy o pomocy społecznej. Z tych względów na podstawie art.145 § l lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, póz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. wyżej ustawy.