I SA 1715/02

Dnia 11 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz Sędzia WSA Marzenna Glabas (sprawozdawca) Asesor Irena Szczepkowska Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie wartości mienia pozostawionego poza granicami kraju - oddala skargę. We wnioskach złożonych w Urzędzie Miasta O. w styczniu 2001 r. D. N. i A. N., opierając się na przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, póz. 32 ze zm.), wniosły o wydanie decyzji stwierdzającej wartość opisanej we wnioskach nieruchomości pozostawionej przez A. N. w Z. przy ul. "[...]" w województwie "[...]", w związku z rozpoczętą w 1939 r. wojną. W wyniku rozpatrzenia wniosków, Prezydent Miasta O., działając na podstawie § 5 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w związku z art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, póz. 543 ze zm.) oraz w związku rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 98, póz. 612 ze zm.), decyzją z dnia 28 stycznia 2002 r., odmówił stwierdzenia wartości wskazanej wyżej nieruchomości. W uzasadnianiu, podniósł, iż przedłożony przez wnioskodawczynie operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, wobec postawionych mu zastrzeżeń, nie gwarantuje prawidłowości oszacowania pozostawionego w Z. mienia. Odwołanie od tej decyzji wniosła D. N., która wskazała, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 5 lutego 1986 r. odziedziczyła spadek po zmarłym A. N. ,a jej udział wyniósł 2/3 części. Podniosła, że operat szacunkowy był już wcześniej poprawiany i mimo, że później nie budził zastrzeżeń urzędu, decyzją z dnia 28 stycznia 2002 r. odmówiono jej stwierdzenia wartości nieruchomości. W związku z powyższym, strona wniosła o wyjaśnienie spornych spraw przez organ odwoławczy. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania, Wojewoda, decyzją z dnia 18 czerwca 2002 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż toczące się do tej pory postępowanie było, w świetle obowiązujących przepisów, bezprzedmiotowe. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 212 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, prawo do ekwiwalentu za pozostawione mienie przysługuje osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły nieruchomości znajdujące się na terenach Rzeczypospolitej Polskiej w jej przedwojennych granicach, nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa. Miasto Z., w którym zgodnie z operatem szacunkowym, położona była nieruchomość pozostawiona przez A. N., od 1922 r. leżało w Ukraińskiej SRR, a zatem w 1939 r. nie znajdowało się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał, iż ekwiwalent za pozostawione mienie nieruchome w tym mieście, wnioskodawczyniom nie przysługuje, a na potwierdzenie swojego stanowiska przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 1982 r, -ONSA 1982/1/30. Organ II instancji wskazał również, że z uwagi na fakt, iż w świetle przedstawionych wyżej okoliczności, jedynym możliwym rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie jest odmowa potwierdzenia nabycia praw do ekwiwalentu, postanowił utrzymać zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy, pomimo błędnej argumentacji zawartej w jej uzasadnieniu. Na decyzję Wojewody skargę, do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, złożyła A. N., wnosząc o wyjaśnienie przyczyn odmowy sporządzenia przez organ II instancji prawidłowej wyceny mienia pozostawionego na Kresach Wschodnich oraz przyczyn, dla których dopiero w decyzji organu odwoławczego kwestionowane są prawa strony do rekompensaty. Wskazała, że Urząd Miasta w O. przyjął wnioski o wydanie decyzji określającej wartość tego mienia, w toku toczącego się postępowania strony przedłożyły też wszystkie żądane dokumenty, w tym operat szacunkowy, ponosząc koszty jego sporządzenia. Nikt wcześniej nie podważał i nie kwestionował ich praw do rekompensaty, tym samym, obecna decyzja organu odwoławczego jest dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda, podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko i wniósł o jej oddalenie. W uzupełnieniu skargi, skarżąca przesłała pismo z dnia 2 lutego 2004 r., w którym wniosła o wydanie wyroku potwierdzającego wartość pozostawionego poza granicami Państwa Polskiego mienia oraz uprawniającego ją do otrzymania kwoty stanowiącej 1/3 jego wartości, a także o poprawienie w tym celu operatu szacunkowego. Wskazała ponadto, iż A. N. był Polakiem, który w czasie wojny walczył w obronie Polski, podczas wojny był wielokrotnie ranny, a w 1945 r. repatriował się do Ojczyzny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.). Podkreślić należy, że stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zgodności zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wyłącznie z punktu widzenia jej legalności, a więc z punktu widzenia jej zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Tym samym, jeżeli zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd obowiązany jest skargę oddalić. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi wskazać należy, że możliwość rekompensowania przez Państwo obywatelom polskim i ich spadkobiercom wartości mienia pozostawionego za granicą w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. przewidywał art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z ust. l i 5 tego przepisu, na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość pozostawionych nieruchomości; w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia wynikające z ust. l przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Dokonując interpretacji tego przepisu, stwierdzić należy, że uprawnienia z niego wynikające dotyczą wyłącznie osób (ich spadkobierców), które posiadały i pozostawiły mienie nieruchome na obszarze, który przed rozpoczęciem II wojny światowej należał do Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto, które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez Państwo Polskie miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą. Omawiany przepis nie określa bliżej umów do których odsyła. Powszechnie przyjmuje się jednak, że są to tzw. układy "republikańskie" z dnia 9 i 22 września 1944 r., podpisane przez PKWN z Rządami Ukraińskiej SRR i Białoruskiej SRR oraz Litewskiej SRR w sprawie ewakuacji obywateli polskich z terytoriów tych republik oraz umowa z dnia 25 marca 1957 r., podpisana między Rządem PRL, a Rządem ZSRR w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że nieruchomość pozostawiona przez A. N., którego spadkobierczyniami są D. N. i A. N., położona była w Z. przy ul. "[...]". Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że miasto Z od 1922 r. należało do Ukraińskiej SRR, leżało zatem poza obszarem i granicami Rzeczypospolitej Polskiej sprzed 1939 r. W świetle tych ustaleń, brak jest podstaw do uznania, że omawiana nieruchomość jest mieniem, o którym stanowi art. 212 ust. l powołanej wyżej ustawy. Mienie to nie leżało bowiem na obszarze, który do września 1939 r. należał do Polski. W związku z powyższym brak jest również podstaw do uznania, że spadkobiercom A. N. przysługuje prawo do ekwiwalentu, w formie określonej przez powołany wyżej przepis. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego nie narusza prawa, co z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), skutkuje oddaleniem skargi. Na marginesie jedynie podnieść należy, iż rację ma skarżąca zarzucając nadmierną długotrwałość postępowania toczącego się przed organem I instancji. Organ ten bowiem już w postępowaniu wstępnym winien był ustalić, czy mienie A. N. pozostawione zostało na terenach objętych regulacją powołanego wyżej art. 212 , co z całą pewnością przyczyniłoby się do wcześniejszego zakończenia postępowania, wszczętego w styczniu 2001 r.