I SA 193/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz Sędziowie WSA Zbigniew Ślusarczyk Asesor WSA Katarzyna Matczak (Spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności - oddala skargę 2 I SA 193/03 Uzasadnienie Wojewoda decyzją z 15 stycznia 2003r., Nr "[...]" utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z 7 listopada 2002r., Nr "[...]" odmawiającą J. K. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności udziału 10/100 w działce gruntu oznaczonej w ewidencji gruntów nr 54 o powierzchni 200m2 położonej w O. przy ul. "[...]", ujawnionej w księdze wieczystej KW "[...]". W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że wniosek J. K. z dnia 12 września 2000r. w przedmiocie przekształcenia udziału 10/100 w prawie użytkowania wieczystego działki nr 54 o powierzchni 200 m2 położonej w O. przy ul. "[...]", w oparciu o zapisy ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 1999r. Nr 66, póz. 746) był przedmiotem decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia 26 września 2000r., którą odmówiono takiego przekształcenia. W wyniku złożonego odwołania Wojewoda decyzją z 17 listopada 2000r. utrzymał tę decyzję w mocy, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 czerwca 2002r. sygn. akt "[...]" uchylił tę decyzję oraz poprzedzającą j ą decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2000r. uznał, że art. l pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności jest niezgodny z art. 32 ust. l Konstytucji RP. Zatem zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 145a § l Kpa do żądania wznowienia postępowania w oparciu o orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej tej decyzji. Z uwagi na powyższe Prezydent Miasta O. postanowieniem z dnia 24 września 2002r. na żądanie J. K. wznowił postępowanie i decyzją z 7 listopada 2002r. po raz kolejny odmówił przekształcenia udziału 10/100 w prawie użytkowania wieczystego w prawo własności działki położonej w O. przy ul. "[...]", oznaczonej w ewidencji jako działka nr 54 o powierzchni 200m2. Wyjaśniono, że do przekształcenia nie może dojść, gdyż współużytkownikiem wieczystym tej działki jest osoba prawna, do której nie ma zastosowania niniejsza ustawa. Decyzję organu pierwszej instancji zakwestionował J. K. składając od niej odwołanie. Wojewoda odwołania tego nie uwzględnił. Organ odwoławczy stwierdził, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że orzeczenie niekonstytucyjności art. l ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego (...) przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2000r. Nr K 10/2000 nie ma wpływu na merytoryczne rozpatrzenie wniosku J. K. Orzeczeniem tym uznano bowiem za nieważny zapis polegający na zakazie stanowienia współwłasności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i osób fizycznych w stosunku do nieruchomości gruntowej, natomiast w przedmiotowej sprawie współużytkownikami wieczystymi nieruchomości oznaczonej jako działka nr 54 w O. przy ul. "[...]" są osoby fizyczne i osoba prawna. Ustawą z dnia 4 września 1997r. określono jedynie zasady przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym, co wynika z art. l ust. l tej ustawy i nie został on dotychczas uchylony. Wyjaśniono, że w sytuacji gdy o przekształcenie występują właściciele lokali, którym przysługuje udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej muszą być spełnione łącznie warunki: l/ wniosek złożą wszyscy współużytkownicy wieczyści do dnia 31 grudnia 2002r., 2/ wszyscy współużytkownicy wieczyści nabyli prawo do przekształcenia swojego udziału w prawie użytkowania wieczystego w prawo własności, stosownie do art. l ust. 2 powołanej ustawy. Zapisy te gwarantują, że w sytuacji ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu w formie niepodzielnych udziałów przekształcenie w prawo własności może nastąpić jedynie przy jednoczesnym przekształceniu wszystkich istniejących udziałów w użytkowaniu wieczystym, gdyż w przeciwnym wypadku przekształcenie udziału jednego ze współużytkowników wieczystych skutkowałoby tym, że pozostali współużytkownicy wieczyści posiadaliby swoje prawo użytkowania wieczystego na prywatnej własności, co nie jest dopuszczalne w myśl art. 232 Kodeksu cywilnego. Poza tym podniesiono, że w identycznej sprawie ze skargi S. i S. K. NSA wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2002r. zajął identyczne stanowisko i oddalił skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przekształcenia prawa użytkowania wieczystego udziału 9/100 w działce nr 54 w prawo własności. Na decyzję Wojewody skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył J. K. Podniósł, że decyzja Wojewody jest sprzeczna z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz znowelizowanej ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Wojewoda podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W związku z przeprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego sprawy, w których - jak w tym przypadku - skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sady administracyjne, na których obszarze właściwości mają siedzibę organy administracji publicznej, których działalność została zaskarżona (art. 97 § l ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 póz. 1271, ze zm). W niniejszej sprawie właściwym do rozpoznania skargi J. K. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, ponieważ na obszarze jego właściwości ma siedzibę organ administracyjny, którego decyzja jest przedmiotem skargi. Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy w świetle materiału dokumentacyjnego sprawy, że decyzja ta prawa nie narusza. Z przepisów art. l ust. l i ust. 5 pkt. l i 2a ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001 r. Nr 120, póz. 1299) wynika, że ustawa określa zasady przekształcania prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osób fizycznych będących dotychczasowymi użytkownikami wieczystymi, przy czym przepisy tej ustawy stosuje się odpowiednio do osób fizycznych będących właścicielami lokalu, którym przysługuje udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jako prawie związanym z własnością wyodrębnionego lokalu, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące warunki: l/ wniosek złożą wszyscy współużytkownicy wieczyści do dnia 31 grudnia 200r., w razie braku zgody stosuje się odpowiednio art. 199 Kodeksu cywilnego, 2a/ wszyscy współużytkownicy wieczyści nabyli prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, zgodnie z ust. 2. Ze znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wypisu z rejestru gruntów przedstawiającego stan nieruchomości na dzień 17 października 2000r. wynika, że działka nr 54, obręb 62 O., o powierzchni 200 m2 stanowi własność Skarbu Państwa, przy czym ustanowione jest na niej prawo użytkowania wieczystego, które przysługuje w udziale 81/100 A Spółce Akcyjnej, w udziale 10/100 J. K/ oraz w 9/100 S. i S. K. Zatem jednym ze współużytkowników wieczystych tej nieruchomości gruntowej jest osoba prawna, do której z mocy art. l ust. l powołanej ustawy nie stosuje się jej zapisów. Już chociażby z uwagi na tę okoliczność nie można pozytywnie rozpatrzeć wniosku J. K. o przekształcenie jego udziału w prawie współużytkowania wieczystego w prawo własności, bowiem większościowym udziałowcem w tym prawie jest osoba prawna. Poza tym przesłanki warunkujące ubieganie się o takie przekształcenie zostały dodatkowo zapisane w art. l ust. 5 pkt l i 2a, zgodnie z którym w sytuacji współużytkowników wieczystych nieruchomości gruntowej jako prawie związanym z własnością wyodrębnionego lokalu - a tego przypadku dotyczy przedmiotowa sprawa -wymagane jest aby wniosek złożyli wszyscy współużytkownicy wieczyści oraz aby wszyscy oni nabyli prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, iż przesłanki ust. 5 pkt l i 2a tej ustawy nie zostały spełnione. O ile bowiem nie ma żadnych wątpliwości, że J. K. spełnia wymogi do przekształcenia swojego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, to nie można tego powiedzieć o współużytkowniku wieczystym tej nieruchomości - większościowym - A Spółce Akcyjnej. Jest to osoba prawna i już tylko z tego powodu zapisy tej ustawy nie obejmują swoim zakresem tego podmiotu prawa. Brak jest także wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności od tego podmiotu, z uwagi na brak uprawnienia do takiego przekształcenia w oparciu o zapisy tej ustawy. Zatem z uwagi na wskazane wyżej okoliczności organy obydwu instancji nie miały prawa dokonać wnioskowanego przekształcenia udziału J. K., gdyż dokonując takiego przekształcenia naruszyłyby przepisy art. l ust. l i ust. 5 pkt l i 2a ustawy z dnia 4 września 1997r. Tylko w tego powodu wniosek skarżącego nie mógł być rozpatrzony pozytywnie. Zasadnie Wojewoda stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż dokonanie takiego przekształcenia udziału 10/100 w prawie użytkowania wieczystego jednemu ze współużytkowników doprowadziłoby do sytuacji, gdy prawo współużytkowania wieczystego nieruchomości pozostałych współużytkowników wieczystych byłoby ustanowione na własności Skarbu Państwa i osoby fizycznej, co jest niezgodne z samą istotną prawa użytkowania wieczystego nieruchomości - art. 232 Kc. Po myśli tego przepisu grunty stanowiące własność Skarbu Państwa położone w granicach administracyjnych miasta oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym i osobom prawnym. Nie jest zatem dopuszczalna sytuacja istnienia prawa użytkowania wieczystego na gruntach Skarbu państwa i osoby fizycznej . Podzielić należy stanowisko skarżącego, iż jest on osobą pokrzywdzoną, gdyż spełniając wszelkie przesłanki nie może dokonać przekształcenia swojego udziału w prawie użytkowania wieczystego, jednakże w odniesieniu do osób fizycznych będących właścicielami lokali, którym przysługuje udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jako w prawie związanym z własnością wyodrębnionego lokalu ustawodawca przewidział wymogi, które spełnić muszą wszyscy współużytkownicy wieczyści, zaś nie spełnienie wymogu przez jednego z nich wywiera skutek dla wszystkich pozostałych współużytkowników wieczystych. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący naruszenia ustawy zmieniającej ustawę o przekształceniu z dnia 21 czerwca 200 1 r., bowiem to tą ustawą wprowadzono dodatkowy wymóg dla współużytkowników wieczystych, jak również w zaskarżonej decyzji nie naruszono wyroku Trybunału konstytucyjnego z dnia 18 grudnia 2000r. Powyższe prowadzi do wniosku, że organy zasadnie odmówiły przekształcenia udziału w prawie użytkowania wieczystego w prawo własności, skoro jednym ze współużytkowników wieczystych jest osoba prawna, do której zapisy powołanej wyżej ustawy nie mają zastosowania. To, zaś oznacza, że skargi nie można było uznać za uzasadnioną i na zasadzie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz. 1270) - należało ją oddalić