I SA 1946/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia SO del. Asesor WSA Protokolant Janina Kosowska Maria Matyja Irena Szczepkowska (spr.) Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2004 r., sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego - - oddala skargę. Decyzją Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. Nr "[...]" z dnia 25 kwietnia 2003 r., na podstawie art. 11 pkt 2, art. 31 ust. l pkt l i ust. 2- 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. (Dz.U. z 1998 r. nr 64, póz. 414 ze zm), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 marca 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania zasiłku okresowego oraz Uchwały Rady Gminy w M. z dnia 15 maja 1995 r. Nr "[...]" w sprawie udzielania upoważnienia Kierownikowi GOPS w M. do wydawania decyzji, po rozpoznaniu wniosku E. K. z dnia 26 marca 2003 r., przyznano wnioskodawczyni zasiłek okresowy w wysokości po 50 zł na okres od kwietnia do maja, wskazując, że zasiłek wypłacany będzie 15 maja 2003 r. i 28 maja 2003 r. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że rodzina składa się z pięciu osób - ubiegającej się o pomoc oraz czworga dzieci w wieku szkolnym. Aktualnie utrzymuje się z alimentów i zasiłku rodzinnego. Wnioskująca o objęcie świadczeniami z pomocy społecznej choruje i część środków finansowych przeznacza na zakup leków. W uzasadnieniu decyzji podniesiono nadto, iż wysokość zasiłku uzależniona jest od środków finansowych, jakimi dysponuje organ pomocy. W odwołaniu od przedmiotowej decyzji E. K. zakwestionowała wysokość przyznanego świadczenia podnosząc, że potrzebuje pomocy w większym zakresie, a w tym środków pieniężnych, na lekarstwa nie tylko dla siebie, ale także dla trojga swoich chorych dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją Nr "[...]" z dnia 10 czerwca 2003 r., wydaną w oparciu o art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, iż zasiłek okresowy jest świadczeniem o charakterze fakultatywnym, co oznacza, że o wysokości świadczenia, jak też o tym czy może być ono przyznane decyduje organ pomocy w ramach dozwolonego prawem uznania administracyjnego. Nie znaczy to jednak, że decyzje takie mogą być podejmowane w sposób całkowicie dowolny. Organ pomocy musi bowiem przestrzegać przepisów prawa materialnego i przepisów procedury administracyjnej. Dopiero kiedy decyzja czyni zadość tym wymaganiom można uznać, że wydana została bez naruszenia prawa i granic uznania administracyjnego. Organ odwoławczy podniósł nadto, iż poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji postępowanie wyjaśniające odnośnie sytuacji dochodowej rodziny wnioskodawczyni nie zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami art. 7, 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazano mianowicie, iż w aktach przedmiotowej sprawy brak zaświadczenia wystawionego przez uprawniony organ, pozwalającego na ustalenie, iż wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne powierzchni 0,10 ha przeliczeniowego. Zalecono organowi I instancji uzupełnienie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie poprzez uzyskanie stosownego zaświadczenia w celu ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości sytuacji dochodowej rodziny wnioskodawczyni. Na tę decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła E. K. W skardze podniosła, że decyzja Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., na mocy której przyznano jej zasiłek okresowy, w niezadowalającej ją wysokości 50 zł, stała się przedmiotem odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. Decyzja Kolegium nie zadowala, ją, gdyż niczego nie zmienia. Nadmieniła, iż nie jest zorientowana kto nalicza jej dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,10 ha. Skarżąca opisała też sytuację zdrowotną i materialną swojej rodziny. Wskazała, iż pominięto przy ustalaniu zakresu pomocy, że dwoje jej dzieci choruje na przewlekłą chorobę żołądka, a ona na kręgosłup, przy czym wyjazdy z dziećmi do lekarza w O. stanowią w jej sytuacji duży wydatek. Ponadto w czasie, gdy przebywa w szpitalu z powodu choroby, musi odpłatnie wynajmować opiekę nad dziećmi. Dodała, iż wniosła także odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. w sprawie przyznania jej zasiłku stałego wyrównawczego w kwocie po 38 zł, który otrzymała z tytułu swej niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym. Ponadto skarżąca wskazała nazwiska osób, które mając, w jej ocenie, dobrą sytuację, otrzymały wyższe od niej świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wnosząc o oddalenie skargi podtrzymało stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji, a ustosunkowując się do zarzutów ze skargi dotyczących zasiłku stałego wyrównawczego w wysokości 38 zł podniosło, iż nie mają one znaczenia w tej sprawie, dlatego też nie mogą być analizowane i brane pod uwagę w tym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271, z późn. zm.). Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, póz. 1270/). W sprawie niniejszej, Sąd, działając w ramach swych kompetencji poddał ocenie zaskarżoną decyzję pod katem jej zgodności z prawem. Na wstępie należy podnieść, iż przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 10 czerwca 2003 r. dotycząca wyłącznie zasiłku okresowego, dlatego też Sąd nie jest władny wypowiadać się w przedmiocie wysokości innego, z przyznanych skarżącej świadczeń, jak również nie jest uprawniony do kontrolowania wysokości świadczeń przyznanych innym osobom. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wskazać należy, iż podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, póz.1071, ze zm.) zgodnie, z którym "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Analizując materiał dowodowy, na podstawie, którego zapadło rozstrzygnięcie organu I instancji, należy podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż celowym było przeprowadzenie przez organ I instancji dodatkowego postępowania wyjaśniającego, pozwalającego na jednoznaczne stwierdzenie jaka jest sytuacja dochodowa rodziny skarżącej i w jakim rozmiarze jej rodzina potrzebuje pomocy. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sytuacji, gdy organ podejmuje decyzję w przedmiocie świadczenia, którego wysokość ma charakter uznaniowy, lecz nie dowolny. Jeśli zaś, stosownie do art. 43 ust. 2 a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 1993 r. Nr 13, póz. 60 ze zm.), obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji, organ przyznający świadczenie z pomocy społecznej może zmienić lub uchylić decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody, w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie, to tym bardziej winien zapoznać się z sytuacją materialną wnioskodawcy przed przyznaniem tego świadczenia. Tymczasem z akt administracyjnych wynika, że w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu 7 kwietnia 2003 r. przez pracownika socjalnego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. brak jest informacji, że skarżąca posiada grunt rolny. Jedynie na podpiętej do wywiadu luźnej kartce, widnieje lakoniczny zapis: "0,10 ha przelicz., E. K. "[...]", 16.04.2003 r." Z tych przyczyn niezbędne było uzyskanie zaświadczenia z Urzędu Gminy, pozwalającego na rzetelne ustalenie sytuacji materialnej Skarżącej i dokonania przez organ pomocy ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Należy także zauważyć, że gdyby nawet organ odwoławczy bezspornie stwierdził przekroczenie przez organ pierwszej instancji granic uznania administracyjnego, które nie może być dowolne, także obowiązany byłby uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Taki obowiązek wynikał bowiem z obowiązującego do 31 grudnia 2003 r. art. 138 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowił: "W sprawach należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego organ odwoławczy uprawniony jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do jej istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu samorządowego. W pozostałych przypadkach organ odwoławczy, uwzględniając odwołanie, ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji". Ponadto Sąd rozpoznając niniejszą sprawę uwzględnił stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w wyroku z dnia 6 kwietnia 2000 r., sygn. akt III RN 161/99 (OSNP 2001/3/60) zgodnie, z którym "organ odwoławczy nie narusza zakazu reformationis in peius (pogarszania sytuacji prawnej strony odwołującej się) w sytuacji, gdy na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji". Z tych przyczyn, skarga, z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270), podlega oddaleniu.