I SA 2013/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor Irena Szczepkowska (sprawozdawca) Protokolant Urszula Wojciechowska Po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004 r., na rozprawie sprawy ze skargi Zarządu Miasta na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości postanawia – -odrzucić skargę. 21 SA 2013/02 Uzasadnienie Przewodniczący Zarządu Miasta S. decyzją z 14 maja 2002 r. Nr "[...]" odmówił H. i W. P. nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ul. "[...]" składającej się z działki Nr 548 o powierzchni 0,0433 ha. Stanowisko swoje organ motywował tym, że przedmiotowa nieruchomość nie została nadana H. i W. P. na podstawie dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46 póz. 340 z póz. zm.) jak tego wymaga art. l ust. l ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113 póz. 1209 z póz. zm.) lecz na podstawie przepisów ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22 póz. 159 z póz. zm.). W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez W. i H. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu 26 czerwca 2002 r. decyzję Nr "[...]", którą na podstawie art. 138 § l pkt 2 kpa uchyliło w całości decyzję Zarządu Miasta S. z 14 maja 2002 r. i orzekło o nieodpłatnym nabyciu przez H. i W. P. prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ul. "[...]", oznaczonej jako działka Nr 548 o pow. 433 m 2 . Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I ej instancji, że wnioskodawcy nie spełniali wymagań ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz. U. Nr 113 póz. 1209 z póz. zm.), niezbędnych do uzyskania roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności wieczyście użytkowanej nieruchomości. Zdaniem organu odwoławczego powołana ustawa dotyczy możliwości nieodpłatnego nabywania nieruchomości gruntowych będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, które są przedmiotem użytkowania wieczystego osób fizycznych i odnosi się do terenu Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska. Warunki, jakie osoby uprawnione muszą spełniać w myśl tej ustawy to: posiadanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. i w dniu wejścia w życie ustawy z 26 lipca 2001 r., zabudowanie jej na cele mieszkaniowe oraz złożenie wniosku o nabycie prawa własności nie później niż w ciągu roku od dnia wejścia w życie ustawy. Wszystkie te wymogi spełniali według Kolegium małżonkowie P. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. skargę w imieniu Gminy Miejskiej S. wniósł Zarząd Miasta S. Zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego a to art. l ust l ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113 póz. 1209) przez uznanie, iż daje on możliwość nieodpłatnego nabywania nieruchomości gruntowych będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, które są przedmiotem wieczystego użytkowania osób fizycznych i odnosi się do terenu Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska skarżący wnosił o uchylenie tej decyzji. Według skarżącego przedmiotem nabycia prawa własności w trybie powołanej ustawy mogą być tylko nieruchomości nadane uprzednio na podstawie dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46 póz. 340 z póz. zm..). Gdyby ustawodawca chciał ustanowić możliwość nieodpłatnego nabywania nieruchomości gruntowych będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, które są przedmiotem użytkowania wieczystego na terenach Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska, to wprowadziłby taki zapis, nie odwołując się do nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 r., o którym wyżej mowa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o odrzucenie skargi podnosząc, że Gmina Miejska S. nie ma legitymacji procesowej do wniesienia skargi w sprawie indywidualnej dotyczącej osoby trzeciej, w której organ gminy wydał decyzję administracyjną. W świetle bowiem dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. uchwała 5 sędziów NSA z 9 października 2000 r. OPK 14/00 "Wokanda" 2001 Nr l s. 35 i przytoczone tam orzeczenie ) gmina nie jest stroną w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W związku z postanowieniami art. 97 § l ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1271 z póz. zm.) właściwym obecnie do rozpoznania sprawy ze skargi Zarządu Miasta S. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Przed dokonaniem oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należało wyjaśnić kwestię legitymacji procesowej Zarządu Miasta S. do wniesienia skargi w niniejszej sprawie, której brak podniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w odpowiedzi na skargę. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów z 19 maja 2003 r. sygn. akt. OPS 1/03 wyraził pogląd zbieżny z dotychczasowym orzecznictwem Sądu w tym zakresie, że "Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do NSA, ani też legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego. Widać z tego niezbicie, że włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. Co więcej, w zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez samorząd terytorialny następuje zatem kosztem znacznego ograniczenia jego dominium. Niemniej należy pamiętać, że jest to następstwem celowego działania ustawodawcy. Niekiedy czyni on to tak wyraźnie, że nie może to budzić najmniejszych wątpliwości. Przykładowo z art. 2 ust. l i 2 ustawy z 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności wynika, że o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego orzeka wójt (burmistrz, prezydent miasta), a w przypadku ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabyciu prawa własności nieruchomości orzeka przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego w odniesieniu do nieruchomości będącej jej własnością - tej właśnie gminy, która jest właścicielem nieruchomości, na której ustanowiono użytkowanie wieczyste. Tego rodzaju rozwiązania prawne nie powinny budzić wątpliwości, tym bardziej, że prawo własności przysługujące jednostkom samorządu terytorialnego zostało im przyznane w celu realizacji postawionych przed nimi zadań z zakresu administracji publicznej i z tego względu podlega licznym ograniczeniom płynącym z przepisów prawa publicznego". Z kolei w uzasadnieniu uchwały z 9 października 2000 r. OPK 14/00 (opublikowanej w ONSA Nr l z 2001 póz. 17) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził odwołując się do powierzenia w ustawie z 4 września 1997 r., o której wyżej mowa, wydawania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości będącej własnością gminy jej wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta), że mimo, iż sprawa dotyczy prawa własności przysługującego gminie i decyzja wywrze określone skutki cywilnoprawne dla tej gminy jako właściciela, to nie jest ona stroną tego postępowania, gdyż obowiązujące prawo powierza jednostkom samorządu terytorialnego kompetencję do rozstrzygania w drodze decyzji o prawach i obowiązkach podmiotu pozostającego poza systemem organów administracji publicznej. Poglądy wyrażone w uzasadnieniach powołanych uchwał nie straciły na aktualności po reformie sądownictwa administracyjnego. Podziela je także skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie. To zaś oznacza, że Zarząd Miasta S. nie był legitymowany do wniesienia skargi do Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z 26 czerwca 2002 r. uchylającą decyzję wydaną 14 maja 2002 r. przez Przewodniczącego Zarządu Miasta S. w sprawie dotyczącej nabycia prawa własności nieruchomości położonej w S. przy ul. "[...]" pozostającej w użytkowaniu wieczystym H. i W. P. orzekającą co do istoty. Z tego względu na podstawie art. 58 § l pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270 z póz. zm.) skargę wniesioną przez Zarząd Miasta S. należało odrzucić.