I SA 2124/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (sprawozdawca) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Renata Hermanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2004 r., sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie opłaty adiacenckiej: I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. B. kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 21 lipca 1999 r. Prezydent Miasta O., po rozpatrzeniu wniosku J. B., zatwierdził projekt podziału nieruchomości, w skład której wchodzą działki nr 39/3 i 39/15, położone w O. w obrębie ewidencyjnym nr 141 przy ul. "[...]". W związku z powyższym, decyzją wydaną w dniu 4 marca 2002 r. Zarząd Miasta O., działając na podstawie art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, póz. 543 ze zm.), uchwały Rady Miasta O. z dnia 14 listopada 2001 r., Nr "[...]", w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku zatwierdzenia jej podziału "[...]" oraz art. 104 kpa, ustalił opłatę adiacencką od J. B. na rzecz Gminy O. z tytułu wzrostu wartości opisanej wyżej nieruchomości na skutek jej podziału w wysokości 18.850,00 zł oraz wyznaczył jednocześnie termin jej płatności. W uzasadnieniu decyzji Zarząd podniósł, iż ustalenia opłaty adiacenckiej dokonano w oparciu o operat szacunkowy, w którym rzeczoznawca majątkowy, określił wartość nieruchomości przed podziałem - na kwotę 620.400,00 zł oraz wartość nieruchomości po podziale - na kwotę 658.100,00 zł. W związku z tym Zarząd Miasta stwierdził wzrost wartości tej nieruchomości wynikający z jej podziału o kwotę 37.700,00 zł. Ponieważ, zgodnie z powołaną wyżej uchwałą Rady Miasta O. z dnia 14 listopada 2001 r. wysokość opłaty adiacenckiej wynosi 50% różnicy wartości nieruchomości przed i po podziale, Zarząd ustalił opłatę w wysokości 18.850,00 zł. W odwołaniu od tej decyzji J. B. podniósł, że uchwała Rady Miasta dotycząca wysokości opłaty adiacenckiej podjęta została po dokonaniu podziału nieruchomości, natomiast w trakcie toczącego się postępowania w tej sprawie nie był informowany o konieczności uiszczenia opłaty. Wskazał, iż nie może zgodzić się z tym, że wartość gruntu w wyniku podziału wzrosła, gdyż podzielone działki nie mają uzbrojenia, ponadto linia wysokiego napięcia, uniemożliwiająca ich zabudowę, przeszkadza w sprzedaży działek, które nie mają nawet drogi dojazdowej. Strona podniosła również, że ze względu na trudną sytuację materialną, nie jest w stanie uiścić opłaty adiacenckiej. W wyniku rozpatrzenia odwołania, uznawszy, że podniesione w nim zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 21 czerwca 2002 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że możliwość ustalenia opłaty adiacenckiej określona została w art. 98 ust. 4 wskazanej wyżej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. i możliwość jej ustalenia istniała już w chwili dokonywania podziału nieruchomości. Fakt, iż odwołujący się nie został o tym poinformowany, nie uzasadnia natomiast odstąpienia od jej naliczenia. Także trudna sytuacja materialna strony nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem ustawodawca nie przewidział żadnych ulg w uiszczaniu opłaty adiacenckiej, z wyjątkiem możliwości rozłożenia płatności na raty. W skardze z dnia 28 sierpnia 2002 r., wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, J. B., zarzucając decyzji Kolegium niezgodność z prawem, wniósł o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu wskazał, że organ wydający decyzję nie wyjaśnił w sposób należyty stanu faktycznego sprawy, naruszając w ten sposób zasadę prawdy obiektywnej, nie uwzględnił też z urzędu słusznego interesu strony co znalazło swój wyraz m.in. w ograniczeniu jej udziału w postępowaniu, w tym w ograniczeniu możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Skarżący wskazał ponadto, iż uzasadnienie decyzji nie wyjaśnia jej zasadności. Podniósł, iż nie kwestionuje wzrostu wartości nieruchomości wskutek podziału jej na kilkanaście działek, a kwestionuje wzrost wartości wskutek przyjęcia, iż na przedmiotowej nieruchomości wybudowano urządzenia infrastruktu- ry, których w rzeczywistości nawet nie zaprojektowano. W zaskarżonej decyzji Kolegium uznało bowiem, że przyjęta przez Zarząd Miasta stawka ustalona została w wysokości 30% różnicy między wartością nieruchomości przed i po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, zaś jak wynika z akt sprawy skarżącemu naliczono stawkę w wysokości 50%. W operacie szacunkowym nie ma również mowy o jakimkolwiek elemencie infrastruktury, tym samym stawka przyjęta przez organ powinna być mniejsza niż 50%. Ponadto wskazał, iż operat ten wykonany został na zlecenie strony zainteresowanej rezultatem sprawy, co narusza dyspozycję art. 7 kpa. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Ustosunkowując się zaś do zarzutów skargi wskazało, że w uzasadnieniu decyzji Kolegium popełniło omyłkę przy przytaczaniu treści uchwały Rady Miasta w O. z dnia 14 listopada 2001 r., Nr "[...]". Uchwała ta nie przewiduje bowiem takiej stawki opłaty adiacenckiej jak przytoczona w decyzji, tj. 30% różnicy między wartością nieruchomości przed i po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej, lecz stawkę 50% różnicy wartości nieruchomości dla nieruchomości, z których w wyniku podziału wydzielono drogi, które z mocy prawa przeszły na własność Gminy oraz stawkę 30% różnicy wartości nieruchomości dla pozostałych nieruchomości. Ponieważ z nieruchomości stanowiącej własność skarżącego została wydzielona w wyniku podziału działka nr 39/29, która jako przeznaczona pod drogę przeszła na własność Gminy, w niniejszej sprawie zastosowanie miała 50% stawka opłaty adiacenckiej i faktycznie opłata ustalona została według tej stawki. Popełniona omyłka nie miała zatem wpływu na wynik załatwienia sprawy. Kolegium wskazało ponadto, iż skarżący miał możliwość zapoznania się z operatem szacunkowym nieruchomości oraz zgłoszenia do niego uwag i z możliwości tej skorzystał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.). Wskazać należy, że stosownie do art. i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zgodności zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wyłącznie z punktu widzenia jej legalności, a więc z punktu widzenia jej zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu lub czynności. W niniejszej sprawie, Sąd, niezależnie od zarzutów skargi, stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, czego konsekwencją była konieczność stwierdzenia j ej nieważności. Zgodnie ze stanem faktycznym sprawy, decyzją z dnia 21 lipca 1999 r. Prezydent Miasta O. zatwierdził projekt podziału stanowiącej własność J. B. nieruchomości, położonej w O. przy ul. "[...]". Decyzja ta, w związku z jej niezaskarżeniem, stała się ostateczna, z dniem 5 sierpnia 1999r. Pismem z dnia 28 września 1999 r. zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej. Wskazać należy, że w tym czasie podstawą obciążenia strony obowiązkiem zapłaty opłaty był art. 98 ust, 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, póz. 741 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli w wyniku podziału nieruchomo- ści wzrosła jej wartość, zarząd gminy mógł ustalić opłatę adiacencką z tego tytułu w kwocie nie większej niż 50% różnicy wartości nieruchomości. Ponieważ jednak postępowanie w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej zakończone zostało decyzją wydaną przez Zarząd Miasta O. dopiero w dniu 4 marca 2002 r. w niniejszej sprawie ma zastosowanie powołany wyżej przepis art. 98 ust. 4, lecz w brzmieniu nadanym mu przez ustawę z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 6, póz. 70). Zgodnie też z tym przepisem, jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrośnie jej wartość, zarząd gminy może ustalić w drodze decyzji opłatę adiacencką z tego tytułu. Stawkę procentową opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały w wysokości nie większej niż 50% różnicy wartości nieruchomości. Przepisy art. 145, art. 146 ust. 2 i ust. 3, art. 147 oraz art. 148 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 145 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, póz. 543 ze zm.), ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia urządzenia lub modernizacji drogi albo od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. W przypadku opłaty adiacenckiej, określonej w art. 98 ust. 4 tej ustawy, odpowiednie stosowanie wskazanego wyżej przepisu, będzie oznaczało przyjęcie, iż momentem od którego liczy się bieg tego terminu, jest dzień, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości stała się ostateczna. Zgodnie bowiem z ugruntowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiskiem, potwierdzonym m.in. w uchwale NSA z dnia 22 listopada 1999 r., (sygn. akt OPK 21/99), obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z jej podziałem staje się wymagalny właśnie w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca projekt jej podziału stała się ostateczna. Podnieść należy, że w niniejszej sprawie wskazany wyżej 3-letni termin nie został zachowany. Decyzja Zarządu Miasta O. wydana została wpraw- dzie w trakcie biegu tego terminu, ale z uwagi na wniesienie od niej odwołania, decyzja ta nie stała się ostateczna, a więc opłata nią ustalona prawnie nie obowiązywała. Natomiast zaskarżona decyzja Kolegium, która utrzymała wskazaną wyżej decyzję w mocy pomimo, że podjęta została w dniu 21 czerwca 2002 r., doręczona stronie, a zatem wprowadzona do obiegu prawnego, została dopiero w dniu 7 sierpnia 2002 r., więc po upływie wskazanego wyżej 3-letniego terminu. W tym stanie sprawy, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem cytowanego wyżej art. 98 ust. 4 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ jej doręczenie nastąpiło po upływie terminu, przewidzianego w art. 145 ust. 2 ustawy, mającego odpowiednie zastosowanie w sprawie i wyłączającego możliwość obciążenia strony obowiązkiem zapłaty opłaty adiacenckiej po jego upływie. Z tych przyczyn, wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego stało się konieczne z punktu widzenia wymagań praworządności. Mając na uwadze powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § l pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. O kosztach Sąd orzekł natomiast w oparciu o przepis art. 200 powołanej wyżej ustawy.